Sức hấp dẫn không chỉ đến từ hương vị
Năm vừa qua đánh dấu một bước tiến rực rỡ của ẩm thực Việt Nam khi vươn lên vị trí 16 trong bảng xếp hạng 100 nền ẩm thực hàng đầu thế giới do chuyên trang ẩm thực nổi tiếng Taste Atlas công bố. Ở bảng xếp hạng này, Việt Nam được ca ngợi như một “thiên đường hương vị”, nơi hội tụ đa dạng những món ăn mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc. Từ phở, bánh mì, bánh xèo, chả giò, bún bò Huế, bún chả hay cơm tấm… tất cả đều được Taste Atlas gợi ý như những trải nghiệm ẩm thực không thể bỏ lỡ khi đặt chân đến dải đất hình chữ S.
Không dừng lại ở đó, Việt Nam còn được xướng tên trong hàng loạt bảng xếp hạng ẩm thực danh giá như: vùng ẩm thực tốt nhất thế giới, thành phố ẩm thực toàn cầu, món ăn ngon nhất hành tinh... Đáng chú ý, món ăn được vinh danh không chỉ gói gọn trong những cái tên quen thuộc làm nên “thương hiệu” ẩm thực Việt, mà mở rộng ra những món ăn ít được thực khách quốc tế biết đến. Thành tựu này không chỉ là niềm tự hào, mà còn khẳng định sức hấp dẫn đặc biệt của ẩm thực Việt Nam.
Là người luôn dành trọn tâm huyết cho việc gìn giữ và lan tỏa giá trị di sản phở nói riêng, tinh hoa ẩm thực Việt Nam nói chung, Nghệ nhân ẩm thực Lê Thị Thiết – Phó Chủ tịch Hiệp hội Văn hóa Ẩm thực Việt Nam, Chủ tịch Hiệp hội Văn hóa Ẩm thực tỉnh Ninh Bình bày tỏ niềm vui và sự phấn khởi khi chứng kiến ẩm thực nước nhà ghi dấu ấn mạnh mẽ trên bản đồ ẩm thực thế giới. Theo bà, sức hấp dẫn đặc biệt của ẩm thực Việt Nam trước hết bắt nguồn từ hương vị. Chính hương vị tinh tế, hài hòa mà đặc sắc, được tạo nên từ gia vị đặc trưng cùng nguyên liệu truyền thống đã giúp ẩm thực Việt Nam dễ dàng chinh phục khẩu vị của đông đảo thực khách.
Bên cạnh hương vị, một yếu tố quan trọng không kém làm nên sức hấp dẫn đặc biệt của ẩm thực Việt Nam còn là câu chuyện ẩn chứa trong mỗi món ăn – câu chuyện về đất nước, văn hóa, con người cùng những công thức được gìn giữ, trao truyền qua bao thế hệ. Bởi mỗi món ăn đều mang câu chuyện riêng nên thực khách quốc tế dễ dàng nhận ra ngay đó là ẩm thực Việt Nam. Tiêu biểu như phở – niềm tự hào của người Việt. “Nghề phở được nhiều dòng họ gìn giữ và truyền lại cho con cháu qua nhiều thế hệ. Như làng Vân Cù (xã Nam Đồng, Ninh Bình) được xem là cái nôi của thương hiệu phở Nam Định, nơi có những gia đình nối nghiệp 3 - 4 đời với truyền thống hàng trăm năm. Từ mảnh đất này, nhiều quán phở danh tiếng đã ra đời, lan tỏa hương vị phở Vân Cù trên khắp mọi miền đất nước và nhiều quốc gia trên thế giới”, Nghệ nhân ẩm thực Lê Thị Thiết chia sẻ.
Để ẩm thực Việt Nam “cất cánh”
Với sức hấp dẫn đặc biệt không chỉ đến từ hương vị mà còn từ câu chuyện, ẩm thực Việt Nam đang từng bước chinh phục thực khách quốc tế, mang đến những trải nghiệm vừa lay động vị giác, vừa chạm tới tầng sâu của văn hóa, con người Việt Nam. Mỗi món ăn như một lát cắt ký ức được gìn giữ và nâng niu, mở ra lời mời gọi để thực khách quốc tế khám phá vẻ đẹp lấp lánh nhưng bền bỉ của ẩm thực Việt Nam.
Trong hệ giá trị văn hóa, ẩm thực được xem là một trong những lĩnh vực có sức lan tỏa nhanh và rộng nhất. Không ít người nước ngoài dù chưa từng đặt chân đến Việt Nam nhưng đã biết đến và yêu thích ẩm thực Việt Nam ngay tại chính quê hương họ. Hơn thế, ẩm thực còn trở thành một trong những yếu tố quan trọng thu hút đông đảo du khách quốc tế lựa chọn Việt Nam làm điểm đến, giúp họ hiểu hơn về lịch sử, truyền thống, lối sống và tâm hồn người Việt Nam.
Tuy nhiên, để có thể phát huy tối đa vai trò “đại sứ” văn hóa, ẩm thực Việt Nam vẫn cần một chiến lược phát triển bài bản, dài hơi và đồng bộ hơn. Theo quan điểm của Nghệ nhân ẩm thực Lê Thị Thiết, để ẩm thực Việt Nam có thể “cất cánh”, điều quan trọng hàng đầu vẫn là giữ trọn hương vị đặc trưng, câu chuyện riêng biệt và hồn cốt văn hóa trong từng món ăn. Để làm được điều này, ẩm thực Việt Nam cần thống nhất trong cách kể câu chuyện, đồng thời tiến hành định vị lại các món ăn xuất sắc, tiêu biểu. Xây dựng các quy trình sản xuất, chế biến phù hợp, bảo đảm chất lượng, an toàn vệ sinh thực phẩm, nguồn gốc nguyên liệu.
“Việc công bố rõ ràng thành phần, giá trị dinh dưỡng và công thức của mỗi món ăn sẽ giúp thực khách quốc tế hiểu sâu hơn về ẩm thực Việt Nam. Bên cạnh đó, cần chú trọng xây dựng và phát triển các làng nghề ẩm thực, đẩy mạnh quảng bá và đào tạo chuyên ngành F&B, tạo điều kiện để đội ngũ đầu bếp Việt Nam không chỉ thành công trong nước mà còn có thể vươn ra thị trường quốc tế. Hướng đi này sẽ từng bước đưa ẩm thực trở thành một trong những trụ cột của “sức mạnh mềm”, góp phần lan tỏa không chỉ văn hóa mà cả thương hiệu quốc gia Việt Nam ra thế giới”, Nghệ nhân ẩm thực Lê Thị Thiết khẳng định.
Hiệp hội Văn hóa Ẩm thực Việt Nam đang triển khai dự án Bản đồ Ẩm thực Việt Nam gắn với việc số hóa dữ liệu, tập trung hệ thống hóa các món ăn tiêu biểu của từng địa phương, từ nguyên liệu, quy trình chế biến đến câu chuyện nguồn gốc và giá trị văn hóa đi kèm. Thông qua đó, thực khách trong và ngoài nước có thể dễ dàng tra cứu, tìm hiểu và tiếp cận kho tàng ẩm thực Việt Nam một cách trực quan, khoa học và hiện đại.
Linh Chi