Đây không chỉ là hoạt động tín ngưỡng truyền thống của ngư dân vùng biển, Lễ hội năm nay còn được đánh giá là một sự kiện văn hóa đặc sắc, có tiềm năng lớn để nâng tầm thành lễ hội tiêu biểu của khu vực phía Nam TP Cần Thơ.
Ngay từ sáng sớm 7/5, hơn 60 tàu cá được trang hoàng cờ hoa rực rỡ đã cùng đoàn nghi lễ thực hiện nghi thức rước Ông trên biển trong sự háo hức, thành kính của đông đảo ngư dân. Hình ảnh đoàn tàu nối dài trên cửa biển Trần Đề tạo nên khung cảnh sinh động, đậm bản sắc văn hóa miền biển, được lãnh đạo Thành ủy, UBND TP Cần Thơ cùng đông đảo người dân và du khách thích thú chiêm ngưỡng.
Bí thư Đảng ủy xã Trần Đề Nguyễn Quốc Trung tại Lễ hội Nghinh Ông sáng 7/5. Ảnh: Duy Khang.
Điều đặc biệt là thời tiết như “chiều lòng người”, trời hửng nắng đúng lúc đoàn tàu ra khơi thỉnh Ông và khi trở về lại có gió mát, mưa nhẹ, tạo nên bầu không khí vừa linh thiêng vừa nên thơ. Nhiều ngư dân cho rằng đây là tín hiệu may mắn, báo hiệu một mùa biển thuận lợi, tôm cá đầy khoang.
Tại Lăng Ông Nam Hải, các nghi thức truyền thống như thỉnh Bà, cúng Chánh Tế, cúng Tiền Vãng, Lễ Tôn Vương… được tổ chức trang trọng, đúng nghi lễ dân gian Nam Bộ. Tiếng trống hội vang lên liên hồi giữa sân Lăng tạo nên không khí vừa linh thiêng vừa gần gũi, thể hiện đậm nét đời sống văn hóa tinh thần của cư dân vùng biển.
Lãnh đạo Thành ủy và UBND TP Cần Thơ sau khi tham dự lễ hội đã đánh giá cao công tác tổ chức của địa phương. Nhiều ý kiến nhận định đây là một trong những lễ hội dân gian đặc sắc của vùng biển Tây Nam Bộ, mang giá trị văn hóa, tín ngưỡng và cộng đồng sâu sắc; đồng thời cho rằng cần tiếp tục đầu tư, bảo tồn và nâng tầm để trở thành lễ hội quy mô lớn gắn với phát triển du lịch, dịch vụ và kinh tế biển.
Bí thư Đảng ủy xã Trần Đề Nguyễn Quốc Trung cho biết, thành công của lễ hội năm nay vượt ngoài mong đợi của địa phương. “Điều đáng quý nhất là tinh thần đoàn kết, sự đồng lòng của bà con ngư dân và nhân dân trong việc giữ gìn nét đẹp văn hóa truyền thống. Lễ hội không chỉ đáp ứng nhu cầu tín ngưỡng mà còn góp phần quảng bá hình ảnh Trần Đề thân thiện, nghĩa tình và giàu tiềm năng phát triển”, ông Trung chia sẻ.
Chủ tịch HĐND TP Cần Thơ Đồng Văn Thanh và Phó bí thư Thành ủy Cần Thơ Hồ Thị Cẩm Đào tham dự Lễ hội Nghinh Ông và thắp hương tại Lăng Ông Nam Hải. Ảnh: Phạm Trung.
Theo lãnh đạo xã Trần Đề, trong thời gian tới địa phương sẽ tiếp tục phối hợp với các sở, ngành thành phố nghiên cứu xây dựng, hoàn thiện quy mô tổ chức, mở rộng thêm các hoạt động văn hóa - du lịch - thương mại để từng bước nâng tầm Lễ hội Nghinh Ông trở thành sự kiện thường niên đặc sắc của TP Cần Thơ.
Sau phần lễ chính, chuỗi hoạt động của Lễ hội Nghinh Ông vẫn tiếp tục kéo dài đến ngày 9/5, với các chương trình biểu diễn cải lương, xoay chầu, hội chợ triển lãm và đặc biệt là triển lãm ảnh “Thành tựu phát triển kinh tế - xã hội xã Trần Đề – Lễ hội Nghinh Ông Nam kỳ xưa”. Những hoạt động này không chỉ tạo thêm không gian vui chơi, thưởng thức văn hóa cho người dân và du khách mà còn góp phần kết nối truyền thống với nhịp sống hiện đại, khẳng định sức sống bền bỉ của văn hóa biển trong đời sống hôm nay.
Điểm nổi bật của lễ hội năm nay là sự tham gia rất tích cực, tự giác của bà con ngư dân và Nhân dân địa phương. Nhiều tàu cá chủ động trang trí đẹp mắt, các tổ chức, cá nhân tích cực hỗ trợ công tác hậu cần, giữ gìn an ninh trật tự, vệ sinh môi trường, góp phần tạo nên hình ảnh một lễ hội văn minh, an toàn và đầy bản sắc.
Tại Trần Đề, từ 21 - 23 tháng 3 âm lịch hàng năm, ngư dân long trọng tổ chức Lễ hội Nghinh Ông. Lễ hội gồm hai phần chính là lễ rước Ông trên biển với rất nhiều tàu thuyền trang hoàng rực rỡ và lễ tế truyền thống tại Lăng Ông Nam Hải với các nghi thức thỉnh Bà, cúng Chánh Tế, cúng Tiền Vãng, Lễ Tôn Vương… Đây là dịp để bà con cầu cho một mùa biển mới thuận lợi, đồng thời thể hiện lòng biết ơn đối với vị thần đã che chở, cứu giúp ngư dân qua bao phong ba bão tố.
Chủ tịch UBND xã Trần Đề Hồ Quang Đại cho biết Lễ hội Nghinh Ông không chỉ mang giá trị tâm linh mà còn là một sự kiện văn hóa – xã hội lớn, thu hút đông đảo người dân và du khách các nơi đến tham quan, cúng viếng. Trong những ngày hội, ngoài phần lễ trang nghiêm, còn có các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao, trò chơi dân gian, đờn ca tài tử, hát bội… tạo nên một không khí vui tươi, gắn kết cộng đồng. Chính sự hòa quyện giữa phần lễ và phần hội đã làm nên nét độc đáo riêng của Lễ hội Nghinh Ông xã Trần Đề.
Chủ tịch UBND xã Trần Đề Hồ Quang Đại phát biểu tại Lễ hội. Ảnh: Duy Khang.
Năm 2019, Lễ hội Nghinh Ông xã Trần Đề đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, khẳng định giá trị lịch sử, văn hóa và sức sống bền vững của lễ hội trong đời sống tinh thần của nhân dân. Đây không chỉ là niềm tự hào của bà con ngư dân Trần Đề, mà còn là minh chứng cho việc bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc.
Ý nghĩa hơn, khi Lăng Ông Nam Hải không chỉ mang giá trị về tín ngưỡng mà còn mang dấu ấn lịch sử hào hùng, Lăng Ông từng là nơi nuôi chứa cán bộ cách mạng, hỗ trợ phong trào kháng chiến chống thực dân và đế quốc, để lại dấu ấn lịch sử và tinh thần kiên cường cho thế hệ sau. Do vậy, Lăng Ông Nam Hải còn được công nhận là Di tích lịch sử - cách mạng cấp tỉnh vào ngày 15/10/2024. Đây là niềm tự hào lớn của người dân địa phương, vừa mang giá trị lịch sử cách mạng, vừa là trung tâm tín ngưỡng và văn hóa biển đảo.
“Trong bối cảnh phát triển hiện nay, Lễ hội Nghinh Ông không chỉ dừng lại ở giá trị tín ngưỡng dân gian, mà còn mở ra cơ hội về phát triển du lịch văn hóa tâm linh. Với sự độc đáo của Lễ hội, sự trang nghiêm trong nghi thức và sự phong phú của các hoạt động hội, Trần Đề có thể trở thành điểm đến thu hút du khách thập phương đến chiêm bái, trải nghiệm và khám phá văn hóa biển. Đây là cơ hội để quảng bá hình ảnh địa phương, gắn kết phát triển du lịch với kinh tế biển, tạo thêm nguồn lực cho cộng đồng”, Chủ tịch UBND xã Trần Đề chia sẻ.
Với đội tàu đánh bắt 486 chiếc (320 tàu đánh bắt xa bờ), chiếm tỷ lệ khoảng 61,8% so với tổng số tàu của TP Cần Thơ, xã Trần Đề đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ hoạt động khai thác trên biển. Sản lượng khai thác riêng của Trần Đề trong năm 2025 đạt 65.000 tấn, chiếm tới hơn 84% tổng sản lượng khai thác của Thành phố Cần Thơ (Cần Thơ năm 2025 là 77.000 tấn).
Ngư dân Trần Đề đã có sự chuyển đổi phương thức đánh bắt hiện đại, ứng dụng kỹ thuật mới nên mở rộng được ngư trường, khai thác được nhiều loại thủy hải sản có giá trị kinh tế cao. Đồng thời, chấp hành nghiêm các quy định về chống khai thác bất hợp pháp IUU, không khai báo, không theo quy định.
Song song đó, xã Trần Đề hiện đã và đang được đầu tư mạnh mẽ vào cơ sở hạ tầng như cảng cá, bến cá, khu tránh trú tàu thuyền, bến tàu cao tốc Trần Đề – Côn Đảo, cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ – Sóc Trăng, quy hoạch khu trung tâm thương mại kinh tế biển và Cảng biển nước sâu Trần Ðề được Chính phủ quy hoạch cảng biển đặc biệt, đảm nhận vai trò cảng cửa ngõ của vùng Ðồng bằng sông Cửu Long….
Những dự án này không chỉ phục vụ ngư dân mà còn mở ra cơ hội đầu tư, phát triển kinh tế - du lịch bền vững, đưa Trần Đề trở thành một trong những trung tâm động lực của TP Cần Thơ. Trải qua bao thăng trầm, Lễ hội Nghinh Ông vẫn được gìn giữ và phát huy, trở thành điểm hẹn văn hóa tâm linh quan trọng, góp phần giáo dục truyền thống yêu nghề, yêu quê hương, biển đảo thiêng liêng của Tổ quốc. Lễ hội còn mở ra cơ hội phát triển du lịch, kinh tế biển, gắn kết cộng đồng, nâng tầm di sản quốc gia một cách bền vững.
Duy Khang