Ông Nguyễn Đăng Thiện lật giở từng trang tài liệu lưu giữ ký ức một thời hoa lửa của bản thân. Ảnh: Hồng Quý
Chúng tôi tìm về thôn Đông Lao, xã An Khánh khi cả nước đang tràn ngập không khí tự hào nhân dịp kỷ niệm 72 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ lịch sử. Trong ngôi nhà đơn sơ nằm cuối con ngõ nhỏ, ông Nguyễn Đăng Thiện lật giở từng bức ảnh thời chiến, bao ký ức về một thời hoa lửa cứ thế tràn về...
Chén trà nhạt rót vội còn nghi ngút khói, giọng kể của ông Thiện chậm rãi nhưng chắc nịch. Qua từng lời kể của ông, những ký ức về chiến dịch Điện Biên Phủ hào hùng năm nào hiện về như một thước phim quay chậm. Mỗi lần nhắc đến một trận đánh ác liệt, đôi mắt của người lính già lại sáng lên khiến những hậu bối như chúng tôi cũng cảm nhận rõ sự khốc liệt, hào hùng của cuộc chiến.
Những ngày đào hào giữa lòng chảo lửa
Sinh năm 1932 và lên đường nhập ngũ năm 1950 khi vừa tròn 18 tuổi, chàng thanh niên Nguyễn Đăng Thiện được biên chế vào Đại đội 275, Trung đoàn 102, Đại đoàn 308 - đơn vị từng được biết đến với tên gọi “Đại đoàn quân Tiên Phong”.
Trước khi chiến dịch Điện Biên Phủ nổ ra, ông Thiện tham gia chiến đấu tại nhiều chiến trường phía Bắc, từ Ninh Bình, Hòa Bình đến Yên Bái. Ký ức về trận đánh tại nhà thờ Đại Phong ở Ninh Bình hay những ngày chiến đấu tại Sông Pheo, Hòa Bình vẫn còn nguyên trong tâm trí ông.
Trong những trận đánh ấy, ông là thành viên tiểu đội bazooka với nhiệm vụ phá hầm và tiêu diệt các lô cốt địch để mở đường cho bộ đội tiến công. Nhiệm vụ của tổ bazooka luôn đặc biệt nguy hiểm bởi phải tiếp cận rất gần hỏa điểm của địch. Tuy nhiên, chính những trận đánh ấy đã giúp người lính trẻ Nguyễn Đăng Thiện dần trưởng thành để sẵn sàng cho chiến dịch Điện Biên Phủ.
Ông Nguyễn Đăng Thiện trong một lần thăm lại chiến trường xưa. Ảnh: Nhân vật cung cấp
Đầu năm 1954, đơn vị của ông Nguyễn Đăng Thiện được điều động tham gia chiến dịch Điện Biên Phủ. Trước khi vào lòng chảo Điện Biên, đơn vị của ông hành quân sang Sầm Nưa (Lào) để làm nhiệm vụ chặn viện binh từ phía Tây sang tiếp ứng cho quân Pháp.
“Quãng thời gian ở Sầm Nưa chỉ kéo dài khoảng một tuần nhưng là mắt xích quan trọng trong thế trận bao vây quân địch tại Điện Biên Phủ. Sau khi hoàn thành nhiệm vụ ở Sầm Nưa, chúng tôi nhanh chóng trở lại chiến trường chính để tham gia đợt tiến công tiếp theo”, ông Thiện kể.
Trong ký ức của ông Thiện, Điện Biên Phủ khi ấy thực sự là một “lòng chảo lửa”. Đơn vị của ông Thiện tham gia chiến đấu tại cứ điểm E trong đợt 2 của chiến dịch. Ngày ấy, bộ đội gần như sống trong giao thông hào, ban ngày tránh pháo kích, ban đêm đào thêm hào để tiến gần hơn về phía địch. “Nhờ có giao thông hào nên thương vong giảm đi rất nhiều”, ông Thiện nhớ lại.
Trong những trận đánh ác liệt tại đồi E, nhiệm vụ của tổ bazooka là phá các lô cốt, hỏa điểm then chốt của địch để mở đường cho bộ binh xung phong. Ông Thiện nhớ rõ cảm giác mỗi lần ôm khẩu bazooka bò sát chiến hào, chờ thời cơ nhô lên bắn vào lỗ châu mai. Có những người lính vừa trò chuyện cùng nhau trước giờ xung phong, ít giờ sau đã nằm lại trong chiến hào... Những ký ức ấy theo ông suốt nhiều thập kỷ.
“Mỗi khi chứng kiến đồng đội nằm xuống, tim tôi đau như thắt lại, nhưng cũng chỉ có thể nhìn qua rồi lại bước lên phía trước tiếp tục chiến đấu”, ông Thiện nói với giọng xúc động.
Đã hơn bảy thập kỷ trôi qua, ký ức Điện Biên vẫn nguyên vẹn trong tâm trí người lính Cụ Hồ. Ảnh: Nhân vật cung cấp.
Đi qua chiến tranh bằng những nhiệm vụ thầm lặng
Sau chiến thắng Điện Biên Phủ, ông Nguyễn Đăng Thiện tiếp tục phục vụ trong quân ngũ. Ông từng tham gia công tác chống cưỡng ép di cư tại Thái Bình trong giai đoạn sau Hiệp định Geneva. Đó là quãng thời gian bộ đội vừa làm công tác dân vận, vừa tuyên truyền để người dân yên tâm ở lại quê hương. Sau đó, ông tiếp tục được điều động tham gia cải cách ruộng đất tại Quảng Bình. Chính trong thời gian này, ông gặp người phụ nữ sau này trở thành vợ mình. Đám cưới được đơn vị đứng ra tổ chức giản dị nhưng ấm cúng giữa những năm tháng đất nước còn nhiều khó khăn. Nhắc đến người vợ đã gắn bó cùng mình suốt nhiều thập kỷ, ánh mắt người lính già chợt dịu lại. Với ông, gia đình là điểm tựa để ông tiếp tục những năm tháng quân ngũ dài đằng đẵng.
Những năm sau đó, ông Thiện được cử đi học văn hóa rồi chuyển sang công tác trong lực lượng radar phòng không. Ông từng làm nhiệm vụ tại Hải Hậu (Nam Định cũ), tham gia trực chiến trong giai đoạn xảy ra sự kiện Vịnh Bắc Bộ năm 1964.
Cuộc đời binh nghiệp của ông Thiện khép lại vào năm 1980 khi ông nghỉ hưu với cương vị Chủ nhiệm Chính trị của Bệnh viện Không quân. Với những cống hiến trọn đời cho Tổ quốc, ông đã được Đảng và Nhà nước trao tặng Huân chương Quân công hạng Ba cùng nhiều phần thưởng cao quý khác. Với ông, tài sản vô giá nhất, niềm vinh dự tột cùng chính là Huy hiệu 75 năm tuổi Đảng vừa được trao tặng ngày 24-4-2025. Kể từ ngày giơ cao nắm tay tuyên thệ dưới cờ Đảng khi mới đôi mươi, đến nay, ở tuổi 95, trái tim người đảng viên lão thành ấy vẫn luôn đập những nhịp đập tận hiến.
Trải qua vô vàn mất mát, hy sinh, chứng kiến đất nước vươn mình từ đống tro tàn chiến tranh đến một Việt Nam hòa bình, đổi mới, người lính già gửi gắm niềm tin mãnh liệt vào thế hệ trẻ. Ông dặn dò thanh niên hôm nay phải luôn ghi nhớ bài học về sự đoàn kết, dân chủ và kỷ cương; phải không ngừng học tập để tinh thông văn hóa, chuyên môn, giỏi giang hơn thế hệ cha anh đi trước. Lời dạy của Bác Hồ: "Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết. Thành công, thành công, đại thành công" vẫn được ông nhắc lại như một chân lý sống còn mà ông muốn gửi gắm cho thế hệ mai sau...
Hồng Quý