Nếu Tết là mùa của lời chúc, thì lì xì chính là lúc mọi người được “kiểm tra” khả năng ứng biến của mình. Một bạn trẻ vừa bước vào nhà họ hàng đã được gọi lại mừng tuổi. Chưa kịp chúc, phong bao đỏ được đưa ra trước. Bạn lúng túng, vội vàng nói vài câu chúc lấy lệ. Nghe xong, người lớn cười xòa rồi... rút lại phong bao, bảo: “Chúc thế này thì chưa đạt, chúc lại cho có tâm thì bác mới mừng tuổi”. Cả nhà im lặng vài giây. Bạn trẻ đỏ mặt, vừa buồn cười vừa ngượng, không biết nên chúc tiếp hay xin phép... chúc lại năm sau.
Lì xì vốn là chuyện tế nhị. Người trao không muốn phô trương, người nhận cũng chẳng nên cân đo. Thế nhưng, thực tế nhiều khi lại đi chệch khỏi mong muốn ấy. Trong một gia đình đang quây quần ngày Tết, một cậu bé vừa nhận lì xì từ bác đã hí hửng chạy ra góc nhà mở phong bao. Chưa kịp định thần, cậu bé đã hét toáng lên: “Ôi, con được có... 10 nghìn!”. Tiếng hét khiến cả nhà sững lại, rồi bật cười, còn người bác thì chỉ biết cười gượng: “Ít mà may con ạ!”. Bà nội phải vội vàng ra hiệu im lặng, như để “giải cứu” bầu không khí đang chực chệch nhịp.
Không chỉ gây cười, tiền lì xì đôi khi còn dẫn tới những cuộc tranh cãi tưởng nhỏ mà không hề nhỏ. Có một gia đình nọ, con còn nhỏ, vừa nhận được tiền mừng tuổi đã hí hửng cất vào túi. Thấy vậy, bố mẹ liền bảo: “Đưa đây bố mẹ giữ cho, để khỏi làm mất. Sau này còn đóng tiền học cho con”. Đứa trẻ không đồng ý, khăng khăng đòi giữ tiền của mình. Khi bị ép, cậu bé phản ứng gay gắt, thậm chí nói lại rành rọt: “Con đọc trên mạng rồi, bố mẹ mà giữ tiền mừng tuổi của con là vi phạm pháp luật, có thể bị phạt tới 30 triệu đồng”.
Câu nói khiến cả nhà sững người. Bố mẹ vừa buồn cười, vừa lúng túng vì không ngờ một chuyện tưởng chừng vô hại lại trở thành “cuộc tranh luận pháp lý”. Cuối cùng, gia đình phải ngồi lại, giải thích cho con hiểu rằng tiền mừng tuổi là sự chúc phúc, việc bố mẹ giữ giúp cũng chỉ nhằm quản lý, chứ không phải chiếm đoạt. Câu chuyện kết thúc trong tiếng cười, nhưng để lại một bài học: khi thông tin pháp luật lan rộng, ngay cả những phong tục truyền thống cũng cần được ứng xử tinh tế và minh bạch hơn để tránh hiểu lầm không đáng có.
Ngày nay, phong bao đỏ không chỉ nằm trong túi áo, mà còn “chạy” qua ứng dụng ngân hàng, ví điện tử. Lì xì online nhanh gọn, tiện lợi, nhưng cũng kéo theo không ít tình huống dở khóc dở cười. Thay vì phong bao đỏ, một gia đình chọn cách lì xì qua chuyển khoản cho tiện. Tiền đã vào tài khoản, ai cũng vui, cho đến khi một người lớn buột miệng hỏi: “Tiền này sau Tết có phải... sao kê lại không?”. Câu hỏi tưởng đùa mà làm cả nhà bật cười rồi... im lặng. Có người lo khoản lì xì sẽ bị xem là thu nhập, có người sợ vướng chuyện giải trình, người khác lại đùa rằng “lộc đầu năm mà cũng phải lo giấy tờ”. Phong tục mừng tuổi vốn nhẹ nhàng, bỗng mang theo nỗi lo rất... thời hiện đại, khiến tiếng cười nghe sao mà chát.
Có người lớn hào hứng: “Con đưa số tài khoản đây, bác chuyển khoản cho tiện”! Thế nhưng chỉ vài phút sau, cả nhà lại phải tổ chức một buổi “dạy công nghệ đầu xuân”, vì bác quên mật khẩu, không biết xác thực, thậm chí bị khóa tài khoản. Lộc đâu chưa thấy, chỉ thấy mồ hôi và tiếng thở dài.
Nếu trẻ con là nhân vật chính của mùa lì xì, thì người lớn đôi khi lại là “nhân vật phụ” tạo nên không ít tiếng cười. Có cô chú gặp bạn trẻ độc thân liền trêu: “Năm nay có người yêu chưa? Không có thì lì xì ít thôi nhé“! Bạn trẻ đáp lại tỉnh bơ: “Dạ, vậy cô chú cho con nhiều để con có động lực kiếm người yêu ạ”! Cả bàn cười ầm, phong bao vì thế mà “dày” thêm.
Thế nhưng, bên cạnh tiếng cười, lì xì cũng là phép thử của sự tinh tế. Những câu hỏi như “Được bao nhiêu?”, những so sánh hơn - kém, hay thái độ xị mặt khi nhận ít... đều vô tình làm lệch đi ý nghĩa đẹp đẽ của phong tục đầu năm. Bởi lì xì không phải là cuộc đua số tiền, mà là lời chúc, là lộc xuân được trao đi bằng tấm lòng.
Những chuyện cười ra nước mắt quanh lì xì đầu năm, suy cho cùng, chỉ là “gia vị” khiến Tết thêm đáng nhớ. Phong bao có thể dày mỏng khác nhau, nhưng nếu được trao bằng sự chân thành và nhận bằng lòng trân trọng, thì đó luôn là lộc.
Tết sẽ nhẹ nhàng hơn khi mỗi người hiểu rằng, lì xì không mua được hạnh phúc, nhưng có thể trao đi niềm vui. Và đôi khi, thứ đọng lại lâu nhất không phải là số tiền trong phong bao, mà là khoảnh khắc cả gia đình cùng cười vang bên nhau - giữa những ngày đầu năm rực rỡ, ấm áp và rất đỗi đời thường.
Bài và ảnh: Trần Hằng