Linh hoạt trong quản lý trật tự đô thị

3 giờ trướcBài gốc

Quán nước trên đường Trần Nhân Tông (phường Hai Bà Trưng, TP Hà Nội) dùng gạch làm chỗ ngồi cho khách, gây mất mỹ quan đô thị (ẢNH: HÀ NGUYỄN)

Né tránh lực lượng chức năng

Gần đây, tại Hà Nội, người bán hàng rong, hàng quán vỉa hè “thoắt ẩn thoắt hiện” để né tránh lực lượng chức năng. Cuộc giằng co giữa mưu sinh và quản lý trật tự đô thị đang đặt ra bài toán thu phí để đưa nhịp sống cùng mọi hoạt động kinh doanh vào khuôn khổ pháp luật.

Hàng ngày, vượt quãng đường hơn 20km từ quê lên Hà Nội, bà Quyên (63 tuổi, tỉnh Hưng Yên) tất tả với gánh hàng vỉa hè trên đường Trần Nhân Tông. Dù thời tiết nắng gắt, quán nước của bà không dám dựng ô hay căng bạt che chắn. Nép mình trong góc khuất phía sau gốc cây, bà Quyên tận dụng những tấm bìa cạc-tông lót chỗ ngồi cho khách, đồ ăn thức uống được đặt tạm trên thanh gỗ hoặc chồng gạch. Nhưng để có thể ngồi bán, bà cho biết phải dựa vào mối quen biết và trả các khoản phí “ngầm”.

Theo ghi nhận thực tế trên các tuyến đường Lê Duẩn, Xã Đàn, nhiều người bán hàng trên vỉa hè né khung giờ lực lượng chức năng đi tuần tra, hoặc chuyển sang bán hàng lưu động trên xe máy, xe đạp, xe đẩy để dễ dàng tẩu thoát khi thấy lực lượng chức năng từ xa. Nhiều người bán hàng chọn lui vào trong hẻm, hoặc tận dụng bậc thềm của mặt bằng kinh doanh đã đóng cửa để bán hàng.

Với nhiều người bán hàng trên vỉa hè, việc thu phí có thể tạo thêm gánh nặng tài chính, bởi bán hàng trên vỉa hè là nguồn sinh kế duy nhất. Còn với bà Quyên, nghe thông tin về việc đề xuất cho thuê vỉa hè để kinh doanh với mức giá cao nhất là 45.000 đồng/m2/tháng, bà nói sẽ sẵn sàng đóng phí nếu có được chỗ ngồi cố định và hợp pháp. Theo bà, việc chuyển đổi các khoản phí “ngầm” thành phí thuê vỉa hè chính thức nộp vào ngân sách nhà nước sẽ giúp người bán hàng trên vỉa hè giảm gánh nặng tài chính và đảm bảo tính công bằng, công khai.

Đưa công nghệ vào giữ trật tự vỉa hè

Phường Vũng Tàu (TPHCM) là nơi tập trung nhiều hoạt động du lịch, dịch vụ và hàng quán ven biển, do vậy áp lực quản lý lòng đường, vỉa hè luôn rất lớn, nhất là vào cuối tuần hay mùa cao điểm du lịch. Tuy nhiên, theo ghi nhận của phóng viên, tại nhiều tuyến đường như Nam Kỳ Khởi Nghĩa, Hoàng Hoa Thám hay Thùy Vân, tình trạng lấn chiếm vỉa hè đã giảm đáng kể sau thời gian triển khai đồng bộ các giải pháp số hóa kết hợp tuyên truyền, vận động người dân.

Ông Nghiêm Viết Hùng, Trưởng Phòng Kinh tế - Hạ tầng đô thị phường Vũng Tàu, cho biết, phường lập nhóm Zalo “Phối hợp nhanh” kết nối lãnh đạo UBND, công an và các bộ phận liên quan. Người dân khi phản ánh về lấn chiếm vỉa hè, họp chợ tự phát hay đậu xe sai quy định đều có thể gửi kèm hình ảnh, vị trí cụ thể để lực lượng chức năng tiếp nhận và xử lý ngay. Phường cũng tận dụng ứng dụng “Phản ánh hiện trường” để người dân trực tiếp tham gia giám sát đô thị. Chỉ bằng điện thoại thông minh, người dân có thể gửi phản ánh, theo dõi tiến độ xử lý ngay trên hệ thống. Cách làm này vừa tăng tính minh bạch, vừa giúp phường gần dân hơn trong quản lý đô thị.

Còn tại phường Tân Định (khu vực trung tâm TPHCM với mật độ kinh doanh dày đặc), câu chuyện quản lý vỉa hè được đặt trong bài toán vừa giữ trật tự đô thị, vừa bảo đảm sinh kế cho người dân. Theo bà Phạm Thị Ánh Tuyết, Trưởng Phòng Kinh tế - Hạ tầng đô thị phường Tân Định, phường phân công rõ trách nhiệm giữa các bộ phận trong việc tuần tra, xử lý vi phạm. Đối với một số tuyến đường, khu vực được cho phép sử dụng tạm thời một phần vỉa hè để kinh doanh, phường thực hiện đúng quy trình cấp phép, thu phí và giám sát việc tuân thủ.

Những dẫn chứng cụ thể trên cho thấy bài toán quản lý vỉa hè ở TPHCM đang được tiếp cận theo hướng mềm dẻo và thực tế hơn. Xử phạt hay tạm giữ tang vật luôn là giải pháp cuối cùng. Mục tiêu không phải là “dẹp cho sạch” bằng mọi giá, mà hướng đến việc lập lại trật tự đô thị đi cùng bảo đảm sinh kế lâu dài cho người dân. Đến nay, lực lượng chức năng cấp xã tại TPHCM đã tuyên truyền, vận động hơn 34.000 cơ sở ký cam kết không lấn chiếm lòng đường, vỉa hè. Song song đó, nhiều nơi chủ động tìm giải pháp hỗ trợ sinh kế, như quy hoạch khu kinh doanh tập trung, chợ đêm, phố đi bộ hoặc các tuyến phố ẩm thực phù hợp. Đặc biệt, trong thời gian tới, Công an TPHCM sẽ rà soát những khu vực có vỉa hè đủ điều kiện để tham mưu thí điểm các mô hình kinh tế ban đêm, bảo đảm vừa có không gian buôn bán hợp pháp cho người dân vừa giữ trật tự, mỹ quan và an toàn đô thị.

Công bằng phải là nền tảng của chính sách

TS Lý Viết Trường, Trung tâm Hà Nội học và phát triển Thủ đô (Viện Việt Nam học và khoa học phát triển), cho rằng, việc nghiên cứu cho thuê vỉa hè thể hiện sự tăng cường quản lý, khai thác và sử dụng hiệu quả hơn không gian đô thị. Vỉa hè là hạ tầng giao thông công cộng, nên phải bảo đảm lối đi thông thoáng cho người đi bộ, sau đó mới tính đến hoạt động kinh doanh. Tuy nhiên, Hà Nội có những khu phố du lịch, ẩm thực, phố đi bộ hay khu dân cư đặc thù, nên cần linh hoạt theo từng không gian thay vì áp dụng một mô hình cứng cho toàn thành phố. Cụ thể, ở một số đô thị lớn như Hà Nội, TPHCM có thể tham khảo kinh nghiệm từ một số nước để quy hoạch khu bán hàng tập trung, có hệ thống vệ sinh, camera, bàn ghế công cộng với tiêu chuẩn đồng bộ về mỹ quan. Điều quan trọng nhất là cần quản lý ổn định, minh bạch và lâu dài.

HÀ NGUYỄN - TRÚC GIANG - MẠNH THẮNG - CẨM NƯƠNG

Nguồn SGĐT : https://dttc.sggp.org.vn/linh-hoat-trong-quan-ly-trat-tu-do-thi-post133977.html