Linh thiêng Lễ hội Bà Phường Chào

2 giờ trướcBài gốc

Lễ tế tại dinh Bà Phường Chào.

Hiển linh giúp dân lành

Theo truyền thuyết dân gian và gia phả tộc Nguyễn ở Phiếm Ái châu, Bà tên là Nguyễn Thị Của, sinh ngày 25-2 năm Cảnh Thịnh thứ tám (tức năm 1800) tại làng Phường Chào, thuộc châu Phiếm Ái xưa nên dân gian gọi là "Bà Phường Chào". Khi Bà được sinh ra có điềm lạ, khói trắng che phủ một vùng. Lớn lên trở thành thiếu nữ đẹp người đẹp nết, thường bốc thuốc cứu người nhưng yểu mệnh. Đến năm 17 tuổi, Bà bước vào cõi hư vô nhưng vẫn thường hiển linh giúp đỡ dân lành, bốc thuốc cứu người. Nhờ Bà mà xóm vạn ghe ở Phiếm Ái châu bên dòng Vu Gia trở nên sầm uất, hưng thịnh. Nhân dân trong vùng lập dinh thờ Bà, gọi là Dinh Bà Phường Chào.

Tương truyền, sau khi tạ thế, hồn Bà Phường Chào chu du khắp bốn phương trời và hiển linh để trừng phạt bọn quan tham, cho thuốc cứu độ chúng sinh, đặc biệt Bà rất yêu thương dân nghèo. Năm Tự Đức thứ 5 (1853), Bà vân du qua thôn Phước Ấm, xã Bình Triều, huyện Thăng Bình (nay là xã Thăng An, TP Đà Nẵng). Bà hiển linh tạo dựng nơi đất cát hoang vắng thành một khu chợ sầm uất. Tưởng nhớ công đức, ân huệ Bà lập nên ngôi chợ mua may bán đắt, mang lại nguồn sống no đủ nên gọi là Chợ Được (hàm ý cầu chi cũng được). Người dân lập dinh Bà Chợ Được. Hằng năm, vào ngày 11 tháng Giêng âm lịch - ngày người dân chợ Được đón nhận sắc phong của Bà - lễ hội rước Cộ Bà được tổ chức rất trang trọng.

Bà Phường Chào được triều đình nhà Nguyễn phong thần hai lần. Ngày 20 tháng 9 năm Thành Thái thứ 6 (1894), triều đình sắc phong thần cho Bà với mỹ hiệu: "Trai thục Dực bảo Trung hưng Trung đẳng thần nữ Nguyễn thị linh ứng tôn thần". Năm Thành Thái thứ 8 (1896), miếu thờ Bà tại Phiếm Ái châu cũng được sắc phong. Năm Khải Định thứ 4 (1919), Bà Phường Chào được gia phong tặng là "Trang huy Dực bảo Trung hưng Thượng đẳng thần".

Lễ rước Đức Bà Chợ Được về quê nội năm 2007, năm đầu tiên tổ chức Lễ hội Bà Phường Chào.

Phong phú, hấp dẫn các hoạt động lễ hội

Năm nay là năm thứ 19 Lễ hội Bà Phường Chào được tổ chức, diễn ra trong 2 ngày 11 và 12-4 (24 và 25-2 âm lịch) với các hoạt động phong phú, hấp dẫn: Lễ cúng Bà tại dinh thờ, lễ rước kiệu Bà, cầu quốc thái dân an cùng nhiều hoạt động văn nghệ, thể thao… với sự tham gia của rất đông du khách thập phương.

Ông Nguyễn Ngọc Phương- Phó Chủ tịch UBND xã Vu Gia cho biết, tại Dinh Bà Phường Chào, ban tổ chức phối hợp với ban nhân dân thôn và Hội đồng Gia tộc Nguyễn làng Khương Mỹ tổ chức lễ cầu quốc thái dân an, mong mưa thuận gió hòa, đất nước hưng thịnh, nhà nhà yên ấm, no đủ... Nghi thức rước kiệu Bà tổ chức trang trọng qua các ngả đường trong xã và làng Khương Mỹ với sự vọng bái ân đức Bà rất thành kính của cư dân nơi kiệu Bà đi qua.

Phần hội tại Lễ hội gồm giải đua thuyền nam, nữ (11 thuyền đua tham gia); Giải bóng chuyền tứ hùng nam; giao lưu cờ tướng; các hoạt động trò chơi dân gian, hô hát bài chòi; thả hoa đăng trên sông Vu Gia; thi gói bánh chưng, têm trầu cánh phượng, trang trí mâm trái cây dâng Bà; tổ chức trưng bày các gian hàng Hội chợ quê, sản phẩm OCOP của địa phương và hoạt động ẩm thực.

Lễ hội Bà Phường Chào nhằm giáo dục con cháu về truyền thống đạo đức tốt đẹp của dân tộc, đồng thời tiếp tục phát huy sinh hoạt văn hóa lễ hội mang tính tâm linh vùng quê sông nước trên dòng sông Vu Gia. Những hoạt động trong khuôn khổ lễ hội đem đến không khí vui tươi, phấn khởi, khơi dậy lòng yêu quê hương, tinh thần tự hào dân tộc của cha ông ta duy trì, tiếp nối và lan tỏa đến thế hệ con cháu hôm nay và mai sau… Ngày 30-9-2020, Lễ hội Bà Phường Chào được Bộ VH-TT&DL ban hành quyết định công nhận Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Ngày 5-1-2023, dinh Bà tại thôn Khương Mỹ và lăng mộ Bà tại thôn Hoán Mỹ (xã Đại Lộc) được công nhận Di tích lịch sử cấp tỉnh. Lễ hội Bà Phường Chào được công nhận Di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia.

Theo các nhà nghiên cứu, Lễ hội Bà Phường Chào là một hình thái lễ hội dân gian được hình thành từ khi người Việt ở phía Bắc di cư đến khai phá vùng đất mới vào thế kỷ XV, giao thoa tiếp biến với văn hóa Chămpa, văn hóa của đồng bào các dân tộc thiểu số ở miền núi phía tây Quảng Nam. Lễ hội xuất phát từ chính khát vọng cầu mong mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, quốc thái dân an, là minh chứng cho sợi dây cố kết cộng đồng, tinh thần quê hương đất nước mà Vu Gia là nơi hội tụ, giao thoa, tiếp biến văn hóa giữa miền núi với miền xuôi.

Bà Phường Chào - Bà Chợ Được thuộc hệ thống thần linh chính thống. Lễ hội Bà Phường Chào - Lễ hội Rước Cộ Bà Chợ Được là 2 Di sản văn hóa phi vật thể vô cùng quý giá, là nét văn hóa truyền thống đặc trưng mang đậm yếu tố tâm linh, tín ngưỡng của cư dân vùng quê sông nước được trao truyền bao đời nay, đã hun đúc và làm giàu thêm văn hóa xứ Quảng. Lễ hội Bà Phường Chào - Lễ hội Bà Chợ Được là 2 lễ hội kết nối hai vùng đất - hai vùng văn hóa. Cư dân nơi sinh thành và nơi Bà Phường Chào hiển linh có dịp hiểu thêm về truyền thống văn hóa và anh hùng bất khuất của quê hương để không ngừng phấn đấu lao động, học tập và rèn luyện để trở thành những công dân có ích cho quê hương đất nước.

THẠCH HÀ

Nguồn CAĐN : https://cadn.com.vn/linh-thieng-le-hoi-ba-phuong-chao-post339684.html