Linh vật ngựa qua bàn tay khéo léo của nghệ nhân làng gốm Thanh Hà

3 giờ trướcBài gốc

Nghệ nhân Lê Văn Nhật hoàn thiện những khâu tạo hình cuối cùng cho sản phẩm linh vật ngựa năm nay.

Linh vật trong mỗi mùa Tết không chỉ mang ý nghĩa trang trí mà còn chất chứa những ước vọng tốt đẹp vào mỗi dịp Tết đến xuân về. Từ những ý nghĩa biểu trưng đó, cứ đến dịp gần Tết Nguyên đán, nghệ nhân làng gốm Thanh Hà lại trổ tài điêu khắc linh vật chào năm mới. Tết Bính Ngọ 2026, linh vật ngựa được các nghệ nhân tái hiện bằng kỹ thuật thủ công truyền thống, kết hợp tư duy sáng tạo để phù hợp với nhu cầu và thị hiếu ngày càng đa dạng của công chúng đương đại.

Sinh ra và lớn lên tại làng gốm, nghệ nhân Lê Văn Nhật (38 tuổi) đã sớm làm quen với đất nung từ khi còn nhỏ. Dẫu vậy, anh đã từng rẽ sang những con đường khác trước khi quay về với làng nghề truyền thống. Khoảng năm 2014 - 2015, khi đã lập gia đình và du lịch Hội An bắt đầu phát triển mạnh, anh Nhật mới quyết định quay về nối nghiệp cha mẹ. Anh cho hay, để hoàn thiện một linh vật ngựa, người thợ phải trải qua nhiều công đoạn: từ dựng phôi, chỉnh hình đến phơi và nung. Nếu có người hỗ trợ, riêng khâu tạo hình cũng mất khoảng 10 đến 12 ngày, tổng thời gian hoàn thiện có thể kéo dài gần 20 ngày. Với những sản phẩm do một người thực hiện, công việc càng kéo dài hơn bởi khối lượng đất lớn và yêu cầu kỹ thuật cao.

Theo anh Nhật, ngựa là con vật có hình khối phức tạp, trong đó phần dựng phôi là khâu khó nhất. "Phôi rất nặng, khi đất còn ướt thì dựng dáng rất khó. Khi phôi khô hơn thì chỉnh hình thuận lợi hơn, nhưng phải làm cẩn thận để giữ được dáng và tránh nứt vỡ"- anh chia sẻ.

Linh vật ngựa với đa dạng mẫu mã để phục vụ nhu cầu của khách hàng.

Bên cạnh yêu cầu về kỹ thuật tạo hình, quá trình tạo tác linh vật còn đòi hỏi về tư duy sáng tạo của người thợ. Trước thị hiếu ngày càng đa dạng của khách du lịch, nghệ nhân Thanh Hà buộc phải linh hoạt thay đổi mẫu mã. "Linh vật trưng bày thì phải hiện đại, sinh động giống con vật thật. Còn sản phẩm bán cho khách thì phải dễ thương, màu sắc, bắt kịp xu hướng nhưng không sao chép mẫu mã hay làm rập khuôn mà mỗi năm phải thay đổi một chút, phải có ý tưởng riêng, có câu chuyện riêng thì sản phẩm mới có hồn"- anh Nhật chia sẻ.

Cũng gắn bó với nghề từ thuở nhỏ, nghệ nhân Nguyễn Viết Lâm (30 tuổi) tại xưởng gốm Sơn Thúy cho rằng, yếu tố văn hóa chính là điểm tựa giúp linh vật gốm Thanh Hà giữ được bản sắc. Theo anh, trong mùa Tết năm nay, hình tượng ngựa Lục Mã đang được nhiều khách hàng quan tâm. "Ngựa Lục Mã là kiểu ngựa chân ngắn, dáng nhỏ, nhìn dễ thương nhưng mang ý nghĩa tài lộc. Ngày xưa, khi quan đỗ đạt thì thường cưỡi những con ngựa này nên hình tượng ngựa Lục Mã gắn với sự may mắn và thành công"- anh Lâm cho biết. Điểm đáng chú ý ở các linh vật ngựa gốm Thanh Hà còn nằm ở những chi tiết mang đậm dấu ấn văn hóa của làng nghề truyền thống, tiêu biểu là hình ảnh chiếc lục bình. Lục bình vừa giữ vai trò trang trí, vừa hàm chứa ý nghĩa tích lũy, giữ tiền, giữ lộc theo quan niệm dân gian. "Đặt ngựa Lục Mã trên lục bình là gửi gắm mong muốn về tài lộc, sung túc"- anh Nguyễn Viết Lâm cho hay. Chính vì lý do này, dòng linh vật "Lục Mã" hiện đang được nhiều khách hàng lựa chọn trong mùa Tết Bính Ngọ năm nay.

Nghệ nhân Nguyễn Viết Lâm tạo tác linh vật ngựa phục vụ thị trường Tết.

Với anh Lâm, tạo hình ngựa Lục Mã khó nhất là ở phần chân sau bởi đất sét mềm và dẻo, rất khó để dựng dáng đứng vững, nhất là khi muốn thể hiện sự chuyển động mềm mại. Một sản phẩm hoàn chỉnh có thể mất đến 6 ngày làm việc liên tục.

Giữa những đổi thay của thị trường và nhịp sống hiện đại, các nghệ nhân làng gốm Thanh Hà vẫn kiên trì gìn giữ những giá trị cốt lõi của nghề truyền thống trong từng sản phẩm. Dù mẫu mã, hình thức có sự điều chỉnh để phù hợp với thị hiếu người tiêu dùng, kỹ thuật thủ công, chất liệu bản địa và những câu chuyện văn hóa gắn với làng nghề vẫn được họ lặng lẽ gửi gắm vào từng khối gốm nung đỏ. Theo đó, mỗi linh vật hoàn thiện không chỉ dừng lại ở vai trò một món quà lưu niệm phục vụ du khách, mà còn phản ánh lịch sử hình thành của làng nghề, nhịp sống lao động của người thợ và nỗ lực bền bỉ của những con người đang ngày ngày giữ lửa cho nghề gốm truyền thống bên dòng sông Thu Bồn.

Việt Hà - Vĩ Ngân

Nguồn CAĐN : https://cadn.com.vn/linh-vat-ngua-qua-ban-tay-kheo-leo-cua-nghe-nhan-lang-gom-thanh-ha-post336736.html