Loạt cơ chế đặc thù làm đường sắt tốc độ cao

2 giờ trướcBài gốc

Rút ngắn 20-30% thời gian

Đầu tháng 4/2026, dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam được định hình rõ nét hơn khi Chính phủ chính thức ban hành Nghị quyết số 98, triển khai Nghị quyết số 265/2025/QH15 của Quốc hội.

Thủ tướng Lê Minh Hưng và các đại biểu thực hiện nghi thức khởi công tuyến đường sắt tốc độ cao Hà Nội - Quảng Ninh, ngày 12/4.

Nghị quyết cho phép tách nội dung bồi thường, hỗ trợ, tái định cư thành các dự án độc lập, đồng thời điều chỉnh một số nội dung tại các Phụ lục I và II của Nghị quyết số 106 ban hành ngày 23/4/2025.

Dự án đường sắt tốc độ cao có tổng chiều dài 1.541km từ Hà Nội đến TP.HCM, đi qua địa phận 15 tỉnh, thành phố, tốc độ thiết kế 350km/h, 23 ga hành khách, 5 ga hàng hóa.

Sơ bộ tổng mức đầu tư dự án hơn 1,7 triệu tỷ đồng (tương đương khoảng hơn 67 tỷ USD). Thời gian thực hiện từ 2025-2035.

Dự án được áp dụng 19 chính sách đặc thù, đặc biệt nhằm mục tiêu: Đảm bảo khả thi và đẩy nhanh tiến độ thực hiện; huy động nguồn lực đầu tư; phân cấp, phân quyền đầu tư; đào tạo nguồn nhân lực; phát triển công nghiệp.

Theo đó, dự án được phân tách thành 17 dự án độc lập, đi kèm nhiều cơ chế đặc thù nhằm đẩy nhanh tiến độ triển khai. Đáng chú ý, người quyết định đầu tư sẽ không thực hiện phê duyệt chủ trương đầu tư; được phép lập, thẩm định và quyết định đầu tư, triển khai xây dựng các khu tái định cư trên cơ sở hồ sơ thiết kế sơ bộ trong báo cáo nghiên cứu tiền khả thi.

Người quyết định đầu tư dự án được áp dụng một trong các hình thức chỉ định thầu, đấu thầu hạn chế khi lựa chọn nhà thầu cung cấp hàng hóa, dịch vụ tư vấn, dịch vụ phi tư vấn, nhà thầu xây lắp, nhà thầu thực hiện hợp đồng EPC (Thiết kế - Mua sắm - Thi công), EC (Thiết kế - Thi công), EP (Thiết kế - Mua sắm), chìa khóa trao tay.

Ông Phùng Tuấn Sơn, Phó giám đốc Ban QLDA Thăng Long cho biết, Nghị quyết 98 có ý nghĩa quan trọng khi phân tách rõ các dự án độc lập, xác định cụ thể hạng mục công việc, cơ quan thực hiện và mốc tiến độ, qua đó dự kiến rút ngắn khoảng 20-30% thời gian triển khai so với quy trình thông thường.

Rốt ráo triển khai

Là đơn vị được giao chủ đầu tư lập báo cáo nghiên cứu khả thi, Ban QLDA Thăng Long đã nhanh chóng phối hợp với tư vấn quản lý dự án để triển khai các bước chuẩn bị.

Dự kiến trong tháng 4/2026, hồ sơ nhiệm vụ, dự toán và hồ sơ mời thầu các gói thầu chính sẽ được trình Bộ Xây dựng xem xét, làm cơ sở triển khai lựa chọn tư vấn theo hình thức đấu thầu hạn chế hoặc chỉ định thầu khi có ý kiến của cơ quan có thẩm quyền.

Về tiến độ tổng thể, ông Phùng Tuấn Sơn cho biết, thời gian lập báo cáo nghiên cứu khả thi và thiết kế kỹ thuật tổng thể (FEED) dự kiến kéo dài khoảng 30 tháng. Quá trình thực hiện, tư vấn sẽ tiếp tục nghiên cứu phương án phân chia dự án thành các dự án thành phần hoặc dự án độc lập nếu phù hợp, nhằm tạo điều kiện phân kỳ đầu tư sớm theo cơ chế cho phép tại Nghị quyết 98.

Theo quy định, trong báo cáo giữa kỳ, đơn vị tư vấn cũng sẽ đề xuất công nghệ, phương án tổ chức và phân chia các hạng mục đầu tư, bảo đảm tính khả thi và hiệu quả.

Ấn định dự án phải cơ bản hoàn thành vào năm 2035, yêu cầu của Chính phủ là 15 dự án độc lập về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, di dời công trình hạ tầng kỹ thuật do 15 tỉnh, thành phố thực hiện và dự án di dời công trình điện lực do EVN phụ trách phải hoàn thành vào quý IV/2028.

Ngay từ trước thời điểm Nghị quyết 98 được ban hành, Ban QLDA Thăng Long đã cử cán bộ, chuyên viên phối hợp với cơ quan chức năng của 15 địa phương trong GPMB, trả lời một số ý kiến liên quan đến các dự án của địa phương giao cắt với dự án đường sắt tốc độ cao.

Toàn bộ hồ sơ liên quan đến bước tiền khả thi cũng đã được bàn giao, phục vụ địa phương đánh giá sơ bộ tổng quan diện tích để xây dựng các khu tái định cư. Riêng phương án GPMB cụ thể ở hiện trường phải chờ đến khi thiết kế chi tiết ở bước lập dự án hoàn thành.

Chủ động đào tạo nhân lực

Đề án đào tạo, phát triển nguồn nhân lực đường sắt Việt Nam đến năm 2035, định hướng đến năm 2045 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, xác định tổng nhu cầu nhân lực phục vụ đường sắt tốc độ cao giai đoạn 2025-2030 lên đến hơn 73.000 người, tập trung chủ yếu ở các khối quản lý dự án, tư vấn khảo sát, thiết kế và thi công xây dựng.

Dự án đường sắt tốc độ cao có tổng chiều dài 1.541km từ Hà Nội đến TP.HCM, đi qua địa phận 15 tỉnh, thành phố(ảnh tạo bằng AI).

Theo Vụ Tổ chức cán bộ (Bộ Xây dựng), trên cơ sở Đề án, Bộ Xây dựng đã ban hành kế hoạch triển khai tổng thể, phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng cơ quan, đơn vị; đồng thời thành lập Tổ phát triển nguồn nhân lực do một Thứ trưởng làm Tổ trưởng, trực tiếp chỉ đạo và điều phối thực hiện.

Cụ thể hóa mục tiêu của Đề án, kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng nhân lực đường sắt giai đoạn 2026-2030 và kế hoạch năm 2026 đang được xây dựng, trong đó xác định rõ số lượng, đối tượng, thời gian, trình độ, nội dung và kinh phí đào tạo, nhằm bảo đảm tính khả thi và đồng bộ trong triển khai.

Nhiều cơ sở đào tạo và doanh nghiệp đã chủ động "đi trước một bước", thay vì chỉ chờ đợi cơ chế, chính sách. Tại Trường Đại học Giao thông vận tải TP.HCM, hơn 400 sinh viên đã được tuyển sinh và đào tạo các chuyên ngành liên quan đến đường sắt tốc độ cao và đường sắt đô thị; đang triển khai chương trình văn bằng hai với 40 sinh viên theo đặt hàng trực tiếp từ doanh nghiệp.

Trường Đại học Công nghệ Giao thông vận tải đã đào tạo 76 sinh viên chuyên ngành đường sắt tốc độ cao, góp phần bổ sung nguồn nhân lực chất lượng cao cho lĩnh vực này.

Tổng công ty Đường sắt Việt Nam (VNR) cũng chủ động tham gia sâu vào công tác đào tạo, hợp tác với Học viện Đường sắt Liễu Châu và Học viện Đường sắt Côn Minh (Trung Quốc) tổ chức thành công 6 khóa đào tạo với khoảng 180 học viên, phục vụ trực tiếp cho các dự án đường sắt mới và đường sắt tốc độ cao.

VNR đang mở rộng hợp tác với các trường đại học uy tín tại Trung Quốc và Hàn Quốc để đào tạo kỹ sư, thạc sĩ, tiến sĩ chuyên ngành đường sắt; phối hợp với Tổng công ty Đường sắt Hàn Quốc (Korail) xây dựng kế hoạch tổng thể phát triển nhân lực. Dự kiến, khoảng 650 nhân lực sẽ được đào tạo phục vụ các gói thầu EPC.

Liên quan đến danh mục tiêu chuẩn áp dụng cho dự án, lãnh đạo Ban QLDA Thăng Long cho biết có 605 tiêu chuẩn đã được nghiên cứu.

Trong đó, có 225 tiêu chuẩn đã được xây dựng/chuyển đổi thành TCVN, 12 tiêu chuẩn đang được chuyển đổi sang TCVN, 187 tiêu chuẩn đã được biên dịch sang tiếng Việt, tiếp tục chuyển đổi sang TCVN. Còn lại 181 tiêu chuẩn chưa dịch sang tiếng Việt (106 tiêu chuẩn châu Âu/quốc tế và 75 tiêu chuẩn Trung Quốc).

Danh mục tiêu chuẩn áp dụng cho dự án sẽ được đơn vị tư vấn thiết kế lập báo cáo nghiên cứu khả thi rà soát, trình duyệt cụ thể trong quá trình triển khai để phù hợp với thực tiễn.

Nam Khánh

Thanh Thúy

Nguồn Xây Dựng : https://baoxaydung.vn/loat-co-che-dac-thu-lam-duong-sat-toc-do-cao-192260429234455443.htm