Logistics xanh và lợi thế cạnh tranh mới

một giờ trướcBài gốc

Tàu cập Cảng Quốc tế Tân Cảng - Cái Mép (TCIT). Ảnh: M.Q

Mở lối doanh nghiệp bứt phá

Theo ông Bùi Nguyễn Anh Tuấn - Phó Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công thương), việc phát triển hệ thống trung tâm logistics theo hướng xanh, thông minh, phân tầng, liên thông sẽ tạo tác động lớn đến năng lực cạnh tranh quốc gia. Hệ thống này giúp giảm chi phí logistics, kéo theo giảm chi phí sản xuất, lưu thông và xuất khẩu. Ông Tuấn nhấn mạnh, trong bối cảnh Việt Nam hướng tới mục tiêu tăng trưởng cao giai đoạn 2026 - 2030 theo Kết luận số 18-KL/TW, logistics được xác định là một khâu then chốt để nâng cao hiệu quả toàn bộ nền kinh tế. Trong khi đó, theo bà Nguyễn Lê Hằng - Trưởng bộ phận, Giám đốc Đối ngoại SLP Việt Nam, phát triển logistics xanh đang được xem là xu hướng tất yếu. Và DN Việt Nam hoàn toàn có cơ hội bứt phá mạnh mẽ nếu chủ động đầu tư, hoặc đồng hành cùng các đơn vị phát triển hạ tầng logistics xanh, hiện đại kết hợp với chuyển đổi công nghệ.

Dưới góc nhìn của DN, bà Lê Hằng nhấn mạnh, hiện logistics không còn đơn thuần là hoạt động hậu cần mà đã trở thành đòn bẩy quan trọng cho sự phát triển kinh tế và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, theo bà Hằng với quy mô thị trường logistics đạt khoảng 50 tỷ USD trong khi kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam năm 2025 đã vượt ngưỡng 930 tỷ USD, đây là nền tảng đủ lớn để các DN đầu tư bài bản. Và việc tập trung phát triển và sử dụng hạ tầng logistics xanh, hiện đại kết hợp với công nghệ sẽ giúp tối ưu hóa toàn bộ quá trình vận chuyển và khai thác dữ liệu. Chưa hết, giải pháp này thậm chí còn giúp DN tối ưu hóa được cả nguồn nhân sự, từ đó tiết kiệm chi phí sâu rộng và tăng năng suất lao động, nâng cao năng lực cạnh tranh.

Hiện các đối tác quốc tế luôn đặt ra những câu hỏi cụ thể về chứng chỉ xanh, việc sử dụng năng lượng tiết kiệm, điện mặt trời mái nhà, cũng như sự minh bạch trong quản lý chất thải và dữ liệu phát thải. Do đó, khi DN đáp ứng được các tiêu chuẩn này, họ sẽ dễ dàng tiếp cận được các khách hàng quốc tế lớn, thu hút vốn đầu tư, góp phần quan trọng trong việc khẳng định vị thế của Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Vẫn theo bà Lê Hằng, phát triển logistics xanh mang lại 4 cơ hội chiến lược cho DN: thâm nhập sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu; nâng tầm giá trị dịch vụ; mở rộng thị trường trong các lĩnh vực tăng trưởng nhanh như thương mại điện tử, kho lạnh, giao hàng nhanh; và gia tăng khả năng tiếp cận nguồn vốn nhờ định hướng đầu tư bền vững, minh bạch.

Vướng mắc cần tháo gỡ

Dù xu hướng đã rõ ràng, DN logistics vẫn đang đối mặt với nhiều khó khăn trong quá trình chuyển đổi. Ông Trần Ngọc Khánh - Tổng Giám đốc Công ty cổ phần OPL Logistics chỉ ra ba điểm nghẽn lớn: Hạ tầng kết nối chưa đồng bộ, đặc biệt tại các tuyến đường dẫn vào cảng cạn, ga đường sắt, làm gia tăng chi phí và thời gian vận chuyển; Chi phí đầu tư cho chuyển đổi xanh còn cao. Việc áp dụng công nghệ thông minh, sử dụng năng lượng sạch như LNG hay xe điện đòi hỏi nguồn vốn lớn, trong khi các cơ chế ưu đãi về thuế, phí và tín dụng xanh chưa đủ mạnh để tạo động lực cho DN; Hạn chế về thể chế số. Việc thiếu đồng bộ dữ liệu giữa các cơ quan quản lý khiến thủ tục hành chính còn phức tạp, chưa tạo điều kiện để các trung tâm logistics vận hành như những “cửa khẩu số” hiện đại.

Trong khi đó theo TS Bùi Bá Nghiêm, chuyên viên cao cấp của Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công thương), trong bối cảnh hơn 97% DN Việt Nam là DN nhỏ và vừa, thì cần chính sách hỗ trợ DN chuyển đổi, cũng như cần tập trung vào cả chuyển đổi số, chuyển đổi xanh. Cần thúc đẩy ứng dụng các công nghệ như IoT, AI, dữ liệu lớn, điện toán đám mây, blockchain; triển khai hệ thống quản lý vận tải, quản lý kho, truy xuất nguồn gốc và nền tảng kết nối dữ liệu. Hỗ trợ DN tối ưu hóa vận tải, tăng tỷ lệ vận tải đa phương thức, phát triển kho xanh, bao bì xanh, đo lường phát thải và từng bước đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế như ESG, CBAM, truy xuất carbon trong chuỗi cung ứng.

Ngoài ra, việc nâng cao năng lực kết nối quốc tế cũng được nhấn mạnh, thông qua tiêu chuẩn hóa dịch vụ, phát triển nhân lực và tăng cường liên kết với hãng tàu, cảng biển, DN FDI, DN xuất khẩu, các nền tảng thương mại điện tử. Trong khi đó, về phía cơ quan quản lý, đại diện Bộ Công thương sẽ tập trung hoàn thiện thể chế và tiêu chuẩn cho logistics xanh, logistics số; xây dựng khung pháp lý thuận lợi cho logistics thương mại điện tử, logistics xuyên biên giới và các dịch vụ giá trị gia tăng. Đồng thời, thúc đẩy phát triển hạ tầng dữ liệu, nền tảng kết nối logistics số quốc gia, xây dựng chuẩn dữ liệu dùng chung, các công cụ hỗ trợ DN nhỏ và vừa chuyển đổi số với chi phí hợp lý.

Những giải pháp này được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng vững chắc để DN logistics Việt Nam bứt phá, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của chuỗi cung ứng toàn cầu trong kỷ nguyên xanh hóa và số hóa.

Nam Anh

Nguồn Đại Đoàn Kết : https://daidoanket.vn/logistics-xanh-va-loi-the-canh-tranh-moi.html