Lớn lên cùng khoản lỗ tới 800 triệu đồng, Gen Z học gì về tiền

6 giờ trướcBài gốc

Sinh ra trong gia đình có bố mẹ làm kinh doanh, nhiều người trẻ sớm làm quen với những vấn đề xoay quanh tiền bạc, rủi ro và cách thích nghi với các biến động lên tới hàng trăm triệu đồng. Những bài học này không đến từ lý thuyết, mà từ việc quan sát và tham gia vào quá trình làm ăn của gia đình.

Tuy nhiên, việc trưởng thành trong môi trường đó không đồng nghĩa với con đường phát triển thuận lợi. Không ít người vẫn phải tự trả giá bằng những thất bại cá nhân, như mất 500 triệu đồng hay liên tục đổi hướng mưu sinh, để hiểu cách dòng tiền vận hành.

Tri Thức - Znews ghi nhận câu chuyện của 3 người trẻ xuất thân từ gia đình kinh doanh, gồm trải nghiệm, bài học và cách những điều đó định hình các lựa chọn của họ hôm nay.

Lan Hương giữ nguyên tắc “không chê việc” mà cô học được từ bố và duy trì trong quá trình đi làm. Ảnh: NVCC.

Kiên trì và học cách kiếm tiền từ cách tiêu tiền
Huyền Cao (32 tuổi, hiện sống tại Hà Nội)

Bố mẹ tôi bắt đầu kinh doanh nông sản vào khoảng năm 1991-1992, sau khi kết hôn. Khi đó, họ dành khoảng 30-40 triệu đồng để mua đất, xây nhà, phần vốn còn lại dùng để buôn bán vì nhà ở gần chợ.

Công việc duy trì ổn định đến năm 2007, khi chợ trung tâm của huyện di dời. Vì buôn bán phụ thuộc vào chợ, gia đình tôi chuyển nhà theo. Năm đó, bố mẹ xây nhà mới hết khoảng 350 triệu đồng, nhưng kinh doanh thua lỗ gần 300 triệu, tổng thiệt hại gần 600 triệu.

Lớn lên trong gia đình làm kinh doanh, điều lớn nhất tôi học được là không bỏ cuộc. Bố mẹ luôn tin rằng chỉ cần kiên trì thì sẽ tìm được lối đi. Hơn 30 năm làm nghề, có những giai đoạn thua lỗ kéo dài 2-3 năm, mất 700-800 triệu, nhưng họ vẫn tiếp tục. Khoảng 10 năm trở lại đây, việc kinh doanh mới dần ổn định và có tích lũy. Hiện tại, dù đã ngoài 60 tuổi, bố mẹ vẫn làm việc ở quê, với thu nhập mỗi tháng thậm chí còn cao hơn tôi khi làm việc tại Hà Nội.

Vì vậy, mỗi khi gặp áp lực, tôi thường nghĩ đến bố mẹ, những người đã trải qua nhiều khó khăn nhưng chưa từng bỏ cuộc, để tự nhắc mình kiên trì hơn.

Ngoài ra, trong khả năng của mình, bố mẹ luôn tạo điều kiện hết sức để tôi theo đuổi ước mơ. Khi còn là sinh viên, họ sẵn sàng chi 20 triệu đồng để tôi mua máy ảnh, mua xe máy và gửi sinh hoạt phí đều đặn mỗi tháng, ngay cả khi tôi đã bắt đầu có công việc đầu tiên. Nhờ tiếp xúc sớm với việc chi tiêu, tôi dần hiểu giá trị của đồng tiền và có ý thức hơn trong việc kiếm tiền để tự chủ cuộc sống sau này.

Nhờ tư duy tìm kiếm cơ hội từ những điều nhỏ nhất, Văn Thành đã mở ra hướng kinh doanh mới trong lĩnh vực F&B sau khi thua lỗ khoảng 500 triệu đồng. Ảnh: NVCC.

Luôn tìm thấy lối đi từ những ngách nhỏ nhất
Văn Thành (31 tuổi, hiện sống ở Đà Nẵng)

Tôi sinh ra và lớn lên tại Đà Lạt (Lâm Đồng). Năm 10 tuổi, bố mẹ bắt đầu sản xuất bông ráy tai. Bố tôi tự nghiên cứu, chế tạo máy móc, sau đó mở rộng phân phối hàng đi nhiều tỉnh thành trên cả nước. Hoạt động kinh doanh phát triển ổn định trong một thời gian dài.

Đến năm 2020, khi dịch Covid-19 diễn biến phức tạp, thị trường biến động mạnh, việc làm ăn của gia đình gặp khó khăn. Bố mẹ chuyển hướng sang lĩnh vực F&B, đầu tư hơn 500 triệu đồng để thuê mặt bằng, xây dựng bếp và mở quán bún tại Đà Lạt. Tuy nhiên, việc buôn bán tiếp tục thua lỗ, gia đình buộc phải bán hai căn nhà tại Lâm Đồng để xoay xở.

Năm 2021, trong một lần gia đình tôi về Đà Nẵng thăm quê nội, bố mẹ quyết định ở lại và bắt đầu lại từ đầu với một quán lẩu, số vốn chỉ vỏn vẹn 70 triệu đồng. Sau 4 năm nỗ lực, bố mẹ tôi từng bước phục hồi tài chính, đưa quán ăn trở thành một trong những địa điểm có tiếng tại Đà Nẵng. Từ những trải nghiệm này, tôi nhận ra kinh doanh không chỉ phụ thuộc vào ý tưởng, mà còn cả khả năng thích ứng với thị trường và chịu được áp lực trong thời gian dài.

Nhờ làm việc phụ bố mẹ, tôi sớm làm quen với việc tính toán chi phí, doanh thu và lợi nhuận, học cách marketing hiệu quả... Dù từng theo học ngành IT tại TP.HCM, tôi vẫn mong muốn tự buôn bán một thứ gì đó.

Tháng 10/2024, tôi khởi nghiệp bán bánh mì tại TP.HCM nhưng gặp nhiều khó khăn, phải đổi mặt bằng 4 lần, từ cửa hàng đến bán vỉa hè. Việc phải buôn bán liên tục từ sáng đến 1-2h sáng hôm sau khiến sức khỏe tôi bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Đến tháng 12/2025, tôi dừng lại và về Đà Nẵng sống cùng bố mẹ, với tổng mức thua lỗ từ “thương vụ bánh mì” khoảng 500 triệu đồng.

Sang năm nay, tôi quyết tâm làm lại tại Đà Nẵng. Ngoài việc học tính nhẫn nại từ bố mẹ, tôi còn học cách nhìn ra cơ hội kinh doanh từ những điều nhỏ nhất, miễn là bản thân dám thử. Từ tháng 1, tôi chuyển sang bán các loại gia vị như muối chấm, sốt ướp thịt…

Đến nay, tôi đã trở thành nhà cung cấp nước sốt cho hơn 10 nhà hàng hải sản tại Đà Nẵng. Song song với đó, tôi vẫn làm lập trình để đảm bảo thu nhập và tiếp tục đầu tư cho hoạt động kinh doanh.

Minh Tâm lớn lên với sự kỷ luật từ bố, nhờ đó sớm có suy nghĩ độc lập và tự xây dựng sự nghiệp riêng. Ảnh: NVCC.

Kỷ luật là nền tảng
Minh Tâm (29 tuổi, sinh sống tại Singapore)

Trong hơn 30 năm, bố mẹ tôi đã khởi nghiệp và kinh doanh hơn 13 mảng khác nhau, trải dài trong 3 lĩnh vực: logistics, công nghệ thông tin và thương mại điện tử. Hiện tại, tôi cũng đang khởi nghiệp công ty riêng tại Singapore, dành phần lớn thời gian cho công việc và gia đình nhỏ.

Ngày còn bé, dù bận rộn, bố mẹ vẫn cố gắng duy trì ăn tối cùng tôi và dành khoảng 1-2 tiếng cuối ngày để ở bên, chăm sóc và trò chuyện. Bố mẹ luôn tin rằng không ai có thể dạy con tốt hơn chính họ.

Trong suốt nhiều năm làm kinh doanh, bố tôi gần như không trực tiếp dùng điện thoại cá nhân cho công việc, mà giao cho trợ lý xử lý. Bố nói vai trò của mình là suy nghĩ và định hướng, nên cần có khoảng thời gian yên tĩnh để tập trung. Mỗi người trong công ty đều có vị trí và trách nhiệm riêng. Nhờ đó, bố tôi đã điều hành được loạt mô hình tiên phong từ đầu những năm 2000 như một trong những đơn vị logistics tư nhân đầu tiên hay đơn vị sớm triển khai sàn thương mại điện tử tại Việt Nam.

Ngoài ra, bố tôi luôn nhấn mạnh rằng kỷ luật là nền tảng của sự tự do. Ông duy trì việc tập thể dục 3 lần mỗi tuần, kể cả trong những giai đoạn bận rộn nhất, để giữ sức khỏe và sự tỉnh táo. Điều đó giúp tôi nhận ra rằng khi có kỷ luật, mỗi ngày thức dậy, tôi đều biết rõ mình cần làm gì, từ đó sống có mục tiêu và cảm thấy hạnh phúc hơn.

Cuối cùng, bố mẹ luôn mong tôi tự xây dựng một thứ gì đó cho riêng mình, như một doanh nghiệp hoặc dự án cá nhân, để có thể chủ động trong công việc và hưởng thành quả. Sau hơn 4 năm gây dựng tại Singapore, 2 công ty của tôi hiện đạt doanh thu khoảng 8 tỷ đồng mỗi năm. Tôi cũng duy trì việc tiết kiệm và đầu tư từ 25 đến 80% thu nhập, đồng thời dành khoảng 300-400 triệu đồng mỗi năm cho việc học tập và phát triển bản thân.

Tâm Đan

Nguồn Znews : https://lifestyle.znews.vn/lon-len-cung-khoan-lo-toi-800-trieu-dong-gen-z-hoc-gi-ve-tien-post1642275.html