Long Thành trong bức tranh các dự án 'siêu sân bay' trên thế giới thập niên qua

2 giờ trướcBài gốc

Sân bay Long Thành

Dự án Cảng hàng không quốc tế (HKQT) Long Thành được Quốc hội thông qua chủ trương đầu tư từ năm 2015, với tổng vốn hơn 16 tỷ USD với quy hoạch trên diện tích khoảng 5.000 ha tại tỉnh Đồng Nai.

Phối cảnh sân bay Long Thành. Ảnh: ACV.

Theo thiết kế, sân bay Long Thành có quy mô 100 triệu hành khách/năm và 5 triệu tấn hàng hóa/năm. Dự án được chia làm 3 giai đoạn, trong đó, giai đoạn 1, từ năm 2021-2026: Xây dựng trên diện tích 1.810 ha, công suất 25 triệu khách/năm, tổng vốn đầu tư là hơn 109.000 tỷ đồng (hơn 4,6 tỷ USD). Cuối năm 2025, sân bay đón chuyến bay thương mại đầu tiên, dự kiến tháng 6 năm nay sẽ chính thức được đưa vào vận hành, khai thác.

Sân bay Long Thành được xây dựng với mục tiêu của dự án là xây dựng Cảng hàng không quốc tế Long Thành đạt cấp 4F (cấp cao nhất) theo phân cấp của Tổ chức hàng không dân dụng quốc tế (ICAO) và là Cảng hàng không quốc tế quan trọng của quốc gia, hướng tới trở thành một trong những trung tâm trung chuyển hàng không quốc tế của khu vực.

Đồ họa: Đỗ Tuấn

Sân bay quốc tế Đại Hưng - Trung Quốc

Tại Trung Quốc, sân bay quốc tế Đại Hưng khởi công năm 2014 và đưa vào khai thác năm 2019, với tổng chi phí riêng phần sân bay khoảng 120 tỷ Nhân dân tệ (tương đương 17 tỷ USD).

Sân bay quốc tế Đại Hưng

Năm 2024, Đại Hưng phục vụ xấp xỉ 49-50 triệu hành khách, tăng mạnh so với giai đoạn phục hồi sau đại dịch. Công suất mục tiêu dài hạn đạt 100 triệu khách/năm vào thập niên 2030, với 7 đường băng quy hoạch đầy đủ, hiện đã đưa vào khai thác 4 đường băng. Công suất vận chuyển có thể lên 4 triệu tấn hàng hóa/năm.

Toàn bộ dự án (bao gồm hạ tầng kết nối): Nếu tính cả các dự án ngoại vi như hệ thống đường sắt cao tốc, tàu điện ngầm, đường bộ cao tốc và hạ tầng kỹ thuật kết nối, tổng mức đầu tư sân bay quốc tế Đại Hưng lên tới khoảng 450 tỷ Nhân dân tệ (tương đương khoảng 63 tỷ USD).

Sân bay Đại Hưng nổi bật ở việc tích hợp đa phương thức: hành khách có thể kết nối trực tiếp tàu cao tốc liên vùng xuống tầng hầm nhà ga. Sân bay áp dụng nhận diện khuôn mặt xuyên suốt quy trình check-in, an ninh và boarding; hệ thống RFID theo dõi hành lý thời gian thực; và hệ thống bơm nhiệt nguồn đất quy mô lớn nhằm giảm tiêu thụ năng lượng.

Tuy nhiên, lợi thế then chốt của Đại Hưng không nằm ở công nghệ mà ở thị trường nội địa Trung Quốc - nơi nhu cầu hàng không trong nước thuộc nhóm lớn nhất thế giới, giúp duy trì hệ số sử dụng công suất cao ngay cả khi trung chuyển quốc tế biến động.

Sân bay Thiên Phủ Thành Đô - Trung Quốc

Ngoài Đại Hưng, Trung Quốc cũng có một dự án khác là sân bay quốc tế Thiên Phủ Thành Đô. Đây là "siêu dự án" giúp Thành Đô trở thành thành phố thứ ba tại Trung Quốc (sau Bắc Kinh và Thượng Hải) sở hữu hai sân bay quốc tế cấp độ 4F cao nhất.

Sân bay Thiên Phủ Thành Đô. Ảnh: Groupe DPA

Việc xây dựng sân bay bắt đầu vào tháng 5 năm 2016, với vốn đầu tư 10,8 tỷ đô la trong giai đoạn đầu. Giai đoạn 1 đã khánh thành vào tháng 6/2021 với 3 đường băng và 2 nhà ga (T1 và T2), phục vụ khoảng 60 triệu hành khách/năm và vận chuyển 1,3 triệu tấn hàng hóa mỗi năm.

Giai đoạn 1 sân bay đã khánh thành vào tháng 6/2021 với 3 đường băng cùng hệ thống nhà ga rộng 71ha, đủ đáp ứng 60 triệu lượt hành khách và 1,3 triệu tấn hàng hóa mỗi năm. Về lâu dài, sân bay được quy hoạch mở rộng lên 6 đường băng và khu nhà ga khoảng 140 ha, nâng công suất khai thác lên 120 triệu hành khách và 2,8 triệu tấn hàng hóa/năm.

Khi xây dựng sân bay Thiên Phủ Thành Đô được kỳ vọng sẽ đóng vai trò là cửa ngõ đến châu Âu, Trung Đông và nhiều khu vực khác của châu Á. Đồng thời, nó cũng được kỳ vọng sẽ thúc đẩy nền kinh tế của tỉnh Tứ Xuyên.

Sân bay Istanbul -Thổ Nhĩ Kỳ

Sân bay Istanbul là dự án hạ tầng lớn nhất trong lịch sử Thổ Nhĩ Kỳ, được xây dựng để thay thế sân bay Atatürk đã quá tải. Dự án được thực hiện theo bốn giai đoạn, với ngân sách ước tính là 16,6 tỷ USD. Việc xây dựng sân bay bắt đầu vào tháng 6/2014, dự kiến hoàn thành vào tháng 10/2028. Trong giai đoạn đầu tiên cho phép sân bay phục vụ 90 triệu hành khách mỗi năm.

Sân bay Istanbul

Về quy mô và công suất: sân bay có diện tích khoảng 7.650 ha. Sau khi hoàn tất 4 giai đoạn vào năm 2028, công suất dự kiến sẽ đạt tới 200 triệu hành khách/năm và vận chuyển 5,5 triệu tấn hàng hóa mỗi năm, trở thành sân bay lớn nhất thế giới về lưu lượng khách.

Với việc sân bay Istanbul đi vào hoạt động, Thổ Nhĩ Kỳ đã trở thành trung tâm trung chuyển quan trọng nhất giữa trục bắc-nam và đông - tây. Sân bay này kết nối 60 quốc gia và các nền kinh tế trị giá 20.000 tỷ USD với nhau.

Sân bay New Manila - Philippines

Tại Philippines, sân bay quốc tế New Manila (New Manila International Airport - NMIA), hay còn gọi là sân bay Bulacan (cách thủ đô Manila khoảng 35km về phía Bắc), là dự án hạ tầng lớn nhất từ trước đến nay của quốc gia này với tổng vốn đầu tư cho dự án ước tính khoảng 12,5 tỷ USD.

Sân bay quốc tế New Manila. Ảnh: Smcinfrastructure

Quy mô diện tích khoảng 2.500 ha tại Bulakan. Hệ thống đường băng dự kiến có ít nhất 4 đường băng song song (có thể nâng cấp lên 6). Công suất giai đoạn đầu phục vụ 35 triệu khách/năm và mục tiêu đạt 100 triệu khách/năm khi hoàn thiện toàn bộ. Dự án triển khai từ năm 2019 và dự kiến hoàn thành năm 2028.

Sân bay này được xây dựng để giải quyết tình trạng quá tải nghiêm trọng tại sân bay Ninoy Aquino (NAIA). Sau khi hoàn thành, New Manila dự kiến sẽ tạo ra hơn một triệu việc làm trực tiếp và gián tiếp, thúc đẩy hoạt động kinh tế tại Bulacan và các tỉnh lân cận.

Sân bay Changi - Singapore

Tại Singapore, sân bay Changi nhiều năm liên tiếp được Skytrax xếp hạng sân bay tốt nhất thế giới. Năm 2024 Changi phục vụ gần 68 triệu hành khách, phục hồi sát mức trước đại dịch (khoảng 68,3 triệu khách năm 2019).

Sân bay Changi

Dự án mở rộng sân bay Changi có quy mô rất lớn. Với việc xây dựng thêm ga hành khách thứ năm và đường băng thứ ba ước tính sẽ tiêu tốn 10 tỷ USD. Quy mô mở rộng trên tổng diện tích 1.080 ha. Khi hoàn thành, công suất của sân bay sẽ tăng thêm 50 triệu hành khách/năm, nâng tổng công suất lên 140 triệu hành khách/năm. Theo kế hoạch, dự án phát triển hai giai đoạn này sẽ đi vào hoạt động vào giữa những năm 2030.

Khác với nhiều sân bay chú trọng quy mô thuần túy, Changi tối ưu hóa doanh thu phi hàng không. Trước đại dịch, doanh thu bán lẻ, F&B và dịch vụ tại đây chiếm hơn 50% tổng doanh thu sân bay. Khu phức hợp Jewel với thác nước trong nhà cao 40 m là ví dụ điển hình cho mô hình “destination airport” – biến sân bay thành điểm đến.

Có thể nói đặt cạnh những “siêu dự án” như sân bay quốc tế Đại Hưng, sân bay quốc tế Thiên Phủ Thành Đô, sân bay Istanbul, New Manila International Airport hay Changi có thể thấy cuộc đua hạ tầng hàng không quy mô lớn không phải câu chuyện riêng của Việt Nam.

Sân bay Long Thành sở hữu quỹ đất lớn và cơ hội “thiết kế từ đầu” theo tiêu chuẩn mới, nhưng thành công phụ thuộc vào kết nối vùng và khả năng thu hút mạng bay trung chuyển.

Trước đại dịch, Boeing và IATA từng xếp Việt Nam vào nhóm thị trường tăng trưởng nhanh tại châu Á - Thái Bình Dương với nhiều năm tăng trưởng hai con số. Câu hỏi không phải là Long Thành có “lớn” bằng các đối thủ hay không, mà là Việt Nam sẽ chọn mô hình nào: trung chuyển quốc tế, cửa ngõ xuất khẩu, hay sân bay đa chức năng gắn với logistics và công nghiệp.

Bản đồ hàng không châu Á trong thập niên tới sẽ không được định hình bởi một “siêu sân bay” duy nhất, mà bởi cách mỗi quốc gia chuyển hóa hạ tầng thành lợi thế cạnh tranh bền vững.

Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị toàn quốc quán triệt hai nghị quyết quan trọng của Bộ Chính trị sáng 25/2, Tổng bí thư Tô Lâm đặt vấn đề về quy mô đầu tư của dự án sân bay Long Thành và hiệu quả đầu tư.

“Thấy công bố con số của mình người ta rất ngại. Quy mô 16 tỷ USD thì kinh khủng. Tôi hỏi đã vượt trội hơn so với Malaysia, Singapore chưa thì không chứng minh được. Tôi hỏi bao lâu thu hồi được 16 tỷ USD trả lại cho Nhà nước thì cũng không trả lời được. Tôi hỏi sân bay Long Thành mỗi năm đóng góp cho tăng trưởng kinh tế quốc gia là bao nhiêu cũng không tính toán được. Thành ra nảy sinh ra lãng phí, tiêu cực, thậm chí thất thoát nếu không có hạch toán”, Tổng Bí thư nói.

Airport-technology/Sctfia/AIN/Invest/Smcinfrastructure/Spot/Theo Financial Times/The Straits Times

Lệ ChiThu ThủyĐỗ Tuấn

Nguồn VietTimes : https://viettimes.vn/long-thanh-trong-buc-tranh-cac-du-an-sieu-san-bay-tren-the-gioi-thap-nien-qua-post195031.html