Thị trường việc làm hiện nay tồn tại vô vàn khó khăn: ít vị trí tuyển dụng, cạnh tranh khốc liệt, làn sóng tự động hóa bằng trí tuệ nhân tạo, điều kiện kinh tế toàn cầu ảm đạm. Tình hình càng tồi tệ khi rất nhiều tin tuyển dụng trông hứa hẹn thực chất lại là lừa đảo.
Theo ông Oscar Rodriguez – phó chủ tịch LinkedIn (mạng xã hội chuyên về tuyển dụng và tìm việc): “Lừa đảo việc làm đã trở thành một phần thực trạng của nỗ lực tìm kiếm việc làm thời hiện đại”.
Báo cáo công bố ngày 6.5 của LinkedIn ghi nhận gần 72% người tìm việc nghi ngờ tính xác thực của tin tuyển dụng trước khi nộp đơn. Tâm lý thiếu tin tưởng đang gia tăng với 57% chia sẻ họ dễ nghi ngờ hơn so với một năm trước.
Hình thức lừa đảo - từ tin tuyển dụng giả, kẻ gian mạo danh nhà tuyển dụng đến đơn xin việc mờ ám hòng đánh cắp dữ liệu - đều tăng. Ủy ban Thương mại liên bang Mỹ thống kê được hơn 132.000 vụ lừa đảo việc làm trong năm 2025, gây thiệt hại 636 triệu USD.
Người tìm việc rất khó sàng lọc tin tuyển dụng lừa đảo. Ảnh: tadamichi/iStock/Getty Images
Công cụ AI càng khiến kẻ gian ra tay thuận tiện hơn nữa. Phó chủ tịch Rodriguez nhận xét: “Việc giả mạo danh tính của cá nhân hay tổ chức nay trở nên ít tốn kém hơn, nhanh và dễ dàng hơn”.
Đối với người tìm việc, hứa hẹn về một công việc tiềm năng đủ sức khiến họ bỏ qua hàng loạt dấu hiệu đáng ngờ. Đặc biệt lao động trẻ tuổi rất dễ rơi vào bẫy. Ví dụ, một sinh viên mới tốt nghiệp chưa từng nộp đơn xin việc nhiều có thể không nhận ra rằng yêu cầu trả phí tư vấn trước khi nhận hồ sơ không phải thủ tục thông thường.
Cảm xúc cũng đóng vai trò nhất định trong ra quyết định. Nếu thấy hào hứng và nhẹ nhõm khi nhận được lời mời phỏng vấn, người tìm việc dễ dàng tải xuống phần mềm không rõ nguồn gốc để tham gia cuộc gọi trực tuyến, ngay cả khi trông đáng ngờ. Theo báo cáo của LinkedIn, 32% người tìm việc thuộc Gen Z thừa nhận đã bỏ qua các dấu hiệu cảnh báo lừa đảo vì cơ hội việc làm hiện nay quá ít.
Cách đối phó
LinkedIn đã tự mình hành động bằng cách loại bỏ hơn 98% nội dung lừa đảo trước khi người dùng mạng xã hội đọc thấy. Phó chủ tịch Rodriguez nhấn mạnh làm vậy cần thiết, nhưng chưa đủ. Vì vậy nền tảng đang xây dựng nhiều công cụ mới để phát hiện lừa đảo.
Phía người tìm việc có thể áp dụng một số chiến thuật đối phó. LinkedIn phát hiện trong 90% vụ lừa đảo, kẻ gian cố gắng dụ dỗ người dùng chuyển sang nền tảng nhắn tin riêng tư ít biện pháp bảo vệ hơn. Đây là dấu hiệu cảnh báo rõ nét, người tìm việc nên tránh mắc bẫy.
Yêu cầu cung cấp thông tin nhạy cảm, thanh toán trước hoặc gây sức ép phải đưa ra quyết định nhanh chóng cũng rất đáng ngờ.
Ngoài ra, liên hệ nhà tuyển dụng để xác thực, kiểm tra chi tiết trong tin tuyển dụng, xác thực thông qua mạng xã hội cũng khá hữu ích.
Cẩm Bình