'Lửa tết' (Bài 3): Bánh chưng ngày bão

3 giờ trướcBài gốc

Nhu yếu phẩm, đồ dùng cần thiết được đưa lên thuyền để chuyển tới các hộ dân bị ảnh hưởng bão số 11 ở xã Yên Thế (tỉnh Bắc Ninh). Ảnh: Địa phương cung cấp

"Cảm ơn! Bánh chưng rất ngon"

Cơn bão số 11 Matmo vào hồi tháng 10/2025 đã gây thiệt hại nặng nề cho tỉnh Thái Nguyên nói chung, xã Vô Tranh của tỉnh này nói riêng. Trong 4 ngày (từ ngày 6/10 - 9/10), mưa lớn, nước dâng nhanh, đã nhấn chìm nhiều khu vực của xã Vô Tranh khiến gần 700 ngôi nhà bị ngập sâu, cuộc sống của nhiều người dân hoàn toàn bị cô lập...

Trong khi đó tại xã Yên Thế, tỉnh Bắc Ninh, dù trên địa bàn có lượng mưa nhỏ nhưng do nguồn nước từ Thái Nguyên đổ về khiến nước trên sông Sỏi dâng cao, gây ngập các hộ dân sinh sống ở 2 bên ven sông, trong đó nhiều nhà dân bị ngập đến tầng 2...

Với tinh thần “tương thân, tương ái”, bà con thôn Vạn Thành, xã Thăng Bình, tỉnh Thanh Hóa đã “lên đường” làm công tác thiện nguyện tại 2 địa phương này. “May mắn, người dân thôn Vạn Thành không bị nhiều ảnh hưởng. Đoàn kết , đồng lòng, bà con trong thôn lại đi cứu trợ những nơi gặp nạn hơn”, trưởng thôn Vạn Thành - ông Lê Văn Dũng cho biết.

Quà cho bà con vùng lũ gồm nhu yếu phẩm, đồ dùng cần thiết, trong đó, món quà được xem đặc biệt nhất là bánh chưng. Trưởng thôn Lê Văn Dũng lý giải: “Vì sao lại nghĩ đến bánh chưng? Khi nhà ngập, lửa đâu có, bếp đâu còn... Trong lúc khó này, thực phẩm đến được với bà con nhanh nhất, ấm bụng nhất, còn gì hơn bánh chưng? Và chúng tôi đã làm gần 200 chiếc gửi đi...”.

Ngày 10/10/2025, dù mưa to nhưng tại nhà văn hóa thôn Vạn Thành vẫn tấp nập người vào, ra. Bà con trong thôn với tinh thần ủng hộ người dân vùng bão lũ, ai có gì góp nấy... Đối với làm bánh chưng, ai có gạo góp gạo, có thịt góp thịt, có lá dong góp lá dong... Chiếu trải giữa nhà văn hóa, mọi người quây quần gói bánh.

“Làm bánh ủng hộ bà con vùng bão lũ hoàn toàn khác với làm bánh gia đình”, bà Ngô Thu Hằng, chi hội trưởng chi hội phụ nữ thôn Vạn Thành nói. “Làm bánh cho bà con là cả tập thể chung tay, chi hội phụ nữ thôn làm nòng cốt. Tinh thần phấn chấn, hồ hởi, hồi hộp... Trong khi gói, có lúc thừa gạo thì thiếu thịt, lúc thừa thịt lại thiếu đậu...”.

Còn ông Phạm Huy Long, người được xem là “nghệ nhân” gói bánh của thôn quả quyết: “Làm cho tập thể cũng như làm cho mình. Tôi đã ưng thì chắc chắn mọi người không thể không ưng...”.

Tối mùng 10, ông Long, trưởng thôn Dũng và một số người khác ở lại luộc bánh. 00h ngày 11/10/2025, vớt bánh, ép bánh. 8 giờ sáng cùng ngày, quà ủng hộ bà con vùng bão lũ được đưa lên xe ô tô. Xe chuyển bánh lúc đầu chiều. Kể đến đây, ông Long bỗng thảng thốt: “Xe lăn bánh, tôi giật mình nói với trưởng thôn: Chúng ta chưa được nếm bánh...".

“Tất nhiên, bánh chưng Vạn Thành là phải ngon”, ông Nguyễn Văn Chung, một thành viên trong đoàn ủng hộ bà con xã Yên Thế, tỉnh Bắc Ninh lên tiếng. Ông Chung nhớ lại: “Đoàn đi thuyền vào nhà người dân trao quà bởi lúc này, nước vẫn còn ngập hơn 1m. Mỗi hộ 1 suất quà, trong đó có 1 chiếc bánh chưng. Khi chúng tôi quay ra, một số gia đình vẫy tay, nói to: “Cảm ơn. Bánh chưng rất ngon”.

"Hồn tết"

Bánh chưng Vạn Thành tạo hương vị riêng, “ăn vào là say”, như cách nói vui của ông Phạm Huy Long. Bí quyết như thế nào để đạt độ ngon thì ông Long “giấu nghề” và hẹn: “28 tết, mời nhà báo về thôn, nếm bánh của thôn sẽ thấy bánh Vạn Thành khác ra sao...”.

Bà con thôn Vạn Thành, xã Thăng Bình gói bánh chưng gửi bà con vùng bão. Ảnh: Địa phương cung cấp

Điều thú vị ở Vạn Thành, trong tổng số hơn 500 hộ thì có gần một nửa số hộ trồng lá dong ngay trong vườn nhà. Tết cổ truyền, vẫn còn 80% số hộ “nổi lửa” nấu bánh chưng. Ở nhà ông Phạm Huy Long, tết năm nào ông cũng gói 50 chiếc. Nhà dùng khoảng 30 chiếc, còn lại ông đi biếu. “28 luộc bánh, 29 tôi mang bánh đến anh em, họ hàng. Không ai dặn tôi phải làm điều này nhưng với tôi, đó như nếp nhà, cần phải gìn giữ”, ông Long nói.

Làm bánh chưng gửi bà con vùng lũ, ở Vạn Thành, có rất nhiều cặp vợ chồng cùng tham gia, tiêu biểu phải kể đến vợ chồng ông Nguyễn Đức Thuận. Dù gia đình công tác trong TP Hồ Chí Minh nhưng tháng nào 2 ông bà cũng có mặt ở quê. 2 vợ chồng là những người đóng góp tích cực cho các hoạt động, phong trào ở thôn, xã.

Nhân kể câu chuyện làm bánh chưng ngày bão, bà Hằng - vợ ông Thuận bỗng lại bồi hồi. Tết cũng đã cận kề, gia đình bà lại như mọi năm, mọi người đều trở về quê ăn tết. Thường, ông bà về trước, các con cháu về sau. Con trai đầu của ông bà, một doanh nhân 35 tuổi, trước khi nghỉ tết, vẫn gọi về nhà, dặn: “Bố mẹ phải đợi con cùng gói bánh”. 28 tết, cả gia đình quây quần gói bánh. Tối, con trai cùng bố thức luộc bánh. Riêng các cháu nội, ngoại không quên thì thầm vào tai ông bà, bố mẹ, rằng: “Nhớ gói cho con bánh chưng cóc”. Bánh chưng cóc là những chiếc bánh nho nhỏ, xinh xinh. Bà Hằng nhớ lại: “Mấy đứa cháu nôn nóng, háo hức lắm. Nhưng, luộc xong có ăn đâu, mỗi đứa xách bánh đi chơi, đi khoe khắp thôn xóm...”.

Những chia sẻ của bà Hằng, khiến tôi bỗng lại thấy tôi của mấy chục năm về trước. Khi mỗi dịp tết, hai anh em tôi thường ngồi nhìn bố gói bánh chưng. Bố vẫn không quên gói cho tôi chiếc bánh chưng dài, nhỏ xinh, không nhân. Tối, cả 3 bố con vừa đánh bài tam cúc vừa trông bánh. Đã hơn 30 năm, bố đi xa. Từ ngày ông đi, không còn đỏ lửa nấu bánh chưng tết...

... Nhớ tâm sự của ông Nguyễn Đức Thuận: “Tết, quan trọng nhất vẫn là nồi bánh chưng. Đặt vài chục bánh chưng ăn tết thì đơn giản nhưng nấu nồi bánh chưng sẽ đầm ấm, ý nghĩa hơn... Đó mới là cái “hồn” của tết”.

NINH NGHI

Nguồn Thanh Hóa : https://vhds.baothanhhoa.vn/lua-tet-bai-3-nbsp-banh-chung-ngay-bao-41823.htm