Đón tết đầu tiên sau chiến tranh

2 giờ trướcBài gốc

Minh họa: BH

Lúc ấy, Tiểu đoàn 2, Trung đoàn 9, Sư đoàn 968 của chúng tôi về đóng quân ở xã Tình Thương, nằm ở ngoại ô thị xã Buôn Ma Thuột. Kết thúc chiến tranh, nhưng tình hình chính trị trên vùng đất cao nguyên khá phức tạp bởi sự quấy phá của một tổ chức phản động người Thượng gọi là Fulro. Chúng cũng lập thành các đơn vị vũ trang, nhưng quân số rất ít. Do sơ suất của ta, những tháng sau chiến tranh có nhiều việc nên đã không kịp thu hồi được hết những kho vũ khí nằm trong rừng sâu. Vì thế Fulro có rất nhiều súng AK. Chúng tìm cách bắn trộm bộ đội ta đi lẻ, giết hại cả dân lành.

Vì thế nên Sư đoàn 968 phải về đứng chân tại Buôn Ma Thuột, làm nhiệm vụ tiễu trừ Fulro. Chưa kịp làm doanh trại, chúng tôi phải chia ra ở nhờ nhà dân, mỗi trung đội ở một xóm. Thời gian chủ yếu của chúng tôi là đi vào các bản dân tộc, vào rừng sâu để tìm và kêu gọi những người theo Fulro trở về. Không ít lần đã phải nổ súng diệt những tên ngoan cố. Cứ có tin trinh sát báo về là chúng tôi lên đường, bất kể ngày đêm. Có thời gian phải ở cùng các bản dân tộc tới cả tháng. Những nhóm Fulro tan rã dần và giảm hẳn những hoạt động quấy phá. Chúng tôi có thời gian ở lại trong xã Tình Thương được nhiều hơn.

Ngày chiến tranh, nơi này thuộc quyền kiểm soát của địch. Người dân trong xã đa phần là người vùng Quảng Nam, Quảng Ngãi lên đây lập vùng kinh tế từ những năm 1955 - 1958. Bây giờ hết chiến tranh, thống nhất đất nước, chính quyền các cấp ở đây được thành lập, có cả đội du kích xã dù quân số chưa đến chục người. Nhưng người dân ở đây cần những điều bình thường hơn. Khi về đây đóng quân, chúng tôi bỏ ra nhiều ngày tổ chức quét dọn, sửa lại đường đi trong xã, phát các bụi cây rậm. Rồi giúp dân làm nhà tắm, nhà vệ sinh vì ở đây tuy có giếng, có suối nước trong, nhưng đất vườn rộng nên họ quen nếp sống phóng túng. Chúng tôi làm đủ mọi việc theo công tác dân vận, từ tuyên truyền, vận động, đến trực tiếp giúp dân sửa nhà, tắm giúp cho trẻ con lúc chiều, dạy thanh thiếu niên hát những bài ca cách mạng. Vì thế nên tình cảm quân dân ngày càng thân thiết hơn. Ngoài việc cho bộ đội ở nhờ, mỗi thôn còn dành ra một khu đất vườn rộng cho đơn vị làm bếp và hội trường. Xã Tình Thương còn có một sân bóng rộng để bộ đội tập trung khi hành quân hoặc tổ chức bóng đá, bóng chuyền giao lưu cùng thanh niên địa phương.

Sau bao năm chiến tranh chỉ quen sống trong rừng toàn lính với nhau, nay được sống trong lòng dân, chúng tôi được giúp đỡ nhiều về cả vật chất và tinh thần. Sau mỗi ngày đi làm nhiệm vụ, về tới nhà ở, chúng tôi đã có người để gọi là má, là ba và có các em trai, em gái. Thiếu nữ trong thôn cũng khá nhiều. Dù âm sắc giọng nói có chút lạ, song chúng tôi cảm nhận mình như được sống trong những nhà người dân miền Bắc.

Tết Bính Thìn đến gần, những người lính chúng tôi rất háo hức chờ đón được ăn tết cùng người dân miền Nam. Ngày tết ở đây ứng với mùa khô nên thời tiết rất đẹp, đêm về tuy có hơi lạnh nhưng ban ngày lại có nắng ấm. Chúng tôi được nghỉ trọn vẹn hai ngày để ăn tết cùng Nhân dân. Đơn vị tổ chức gói bánh chưng. Nơi đây gần rừng nên việc tìm kiếm lá dong, lạt giang và củi gộc đối với chúng tôi không khó. Thùng phuy lấy ở căn cứ cũ của địch, sân bay Hòa Bình, đem về đánh rửa sạch để làm nồi nấu bánh chưng. Chúng tôi được cấp mứt tết và thuốc lá Tam Đảo đưa vào từ miền Bắc.

Lính tráng chúng tôi là người từ mọi miền đất nước nên việc gì cũng biết làm. Đơn vị tổ chức gói bánh chưng vuông, tiêu chuẩn mỗi người một chiếc. Đêm giao thừa, chúng tôi vừa canh gác, vừa đi tuần và nổi lửa nấu bánh chưng. Người dân địa phương gói bánh tét tròn dài và đêm ấy cũng nhiều nhà nấu bánh. Ánh lửa bập bùng và củi nổ tí tách trong màn sương đêm khắp xóm. Sáng mùng một, đơn vị chúc tết, phát bánh chưng rồi sau đó chúng tôi về nhà dân. Bữa cơm sáng hôm ấy, chúng tôi được phép ăn cùng nhà dân. Bánh chưng, bánh tét đem nhập chung cùng mứt và chè thuốc. Lúc này chúng tôi đã được phát chút tiền phụ cấp nên có thể “lì xì” cho các cháu nhỏ. Rất nhiều người lính chúng tôi lúc bấy giờ mới biết đến phong tục “lì xì”. Bữa ăn sáng ấy thật vui, chúng tôi được thưởng thức món ăn Bắc, Nam. Sau đó chúng tôi cũng rồng rắn như thanh niên và đám trẻ trong xóm đi chúc tết các nhà. Chúc tết những cụ già và “lì xì" cho các cháu.

Buổi chiều, đơn vị tổ chức chơi “cướp cờ” ngay trên con đường làng chính. Người lớn trẻ con ra xem bộ đội chơi rất đông, cùng hò reo tán thưởng. Vui tới mức hôm sau, bộ đội chúng tôi và thanh niên trong thôn cùng rủ nhau chia phe chơi cướp cờ có thưởng. Phần thưởng là những gói bánh kẹo nhỏ, nhưng cuối cùng bên thắng bên thua lại cùng nhau trà thuốc. Tất nhiên phần bánh kẹo là dành cho lũ trẻ con luôn ríu rít xung quanh.

Buổi tối, chi đoàn thanh niên đại đội tổ chức giao lưu với thanh niên trong thôn. Có hai cây ghi-ta, nhiều thanh niên và có cả hai người lính trong đại đội tôi biết chơi đàn cùng tham gia. Chiến sĩ Thịnh người Phú Thọ trong trung đội tôi còn tự làm được sáo và thổi mấy bài dân ca rất hay. Tôi có cảm giác mấy đồng đội biết chơi đàn ghi-ta và thổi sáo trong đại đội tôi đã chiếm hết ánh mắt nhìn ngưỡng mộ của các cô gái trong thôn. Những tiết mục hát được nhiều người tham gia hơn. Cánh lính chúng tôi chủ yếu hát những bài ca cách mạng, còn thanh niên trong thôn ca những bài cải lương, vọng cổ. Đại đội trưởng của chúng tôi là người Bắc Ninh còn góp thêm hai bài dân ca quan họ khiến mọi người ngạc nhiên và thích thú. Người dân trong thôn tới xem rất đông, vây kín xung quanh bãi đất. Bà con rất vui khi thấy bộ đội chúng tôi chẳng có khoảng cách gì giữa chỉ huy và chiến sĩ. Còn chúng tôi, tất nhiên là rất hãnh diện và tự hào.

9 giờ tối là giờ đi ngủ của bộ đội, nhưng hôm đó các thủ trưởng đại đội linh động cho buổi giao lưu với thanh niên địa phương được kéo dài tới tận 10 giờ. Tất nhiên đại đội tôi vẫn tổ chức vọng gác đêm đầy đủ, dù lúc này đã là hòa bình.

Chiều mùng hai tết, vẫn trong thời gian được nghỉ, tôi nhận lời và cùng cô con gái bác chủ nhà ra khu vườn cà phê phía bên kia Quốc lộ 21 chơi. Khi đó, lính tráng chúng tôi được đơn vị cho phép gặp gỡ và trò chuyện với thiếu nữ trong thôn, nhưng phải giữ đúng mực. Hai chúng tôi vào vườn cà phê, chọn một gốc cây to ngồi nói chuyện. Trong đủ những thứ chuyện linh tinh ấy, có chuyện về những hạt cà phê. Lần đầu tiên tôi nghe tới “cà phê chồn”, nhưng nghe cô gái giải thích mới biết, những hạt cà phê rơi dưới gốc cây đó là do những con sóc chuột tìm quả cà phê chín nhằn ăn rồi nhả hạt. Mẻ cà phê muốn ngon phải chọn từ những hạt đều nhau, từ những quả cà phê thật chín. Những con sóc chuột đã làm giúp điều đó. Chỉ nói đùa vui với nhau mà mấy hôm sau cô bạn gái trở lại vườn cà phê xin và nhặt những hạt cà phê “sóc chuột” thật.

Một tối thứ bảy sau đó, tôi và nhóm anh em trong trung đội ở cùng nhà được mời uống cà phê. Làm rất cẩn thận, đúng bài bản rang qua ba lửa, nhưng cô chủ nhà đã khéo cho thêm chút mỡ gà ở lượt rang cuối, nên dù vẫn phải pha kiểu cà phê “bít tất”, nhưng những ly cà phê chúng tôi được cô chủ mời uống hôm đó thật ngon. Ngon còn bởi nhóm chúng tôi là những người đầu tiên trong đại đội được uống cà phê kể từ ngày về đây. Cô chủ nhà lại mua tặng chúng tôi một bao thuốc lá thơm Capstan, khiến cho những ly cà phê thêm ngon hơn.

Cái tết hòa bình đầu tiên đến với tôi như thế. Do nhiệm vụ, sau tết vài tháng, đơn vị chúng tôi chuyển địa bàn lên Pleiku. Mỗi khi rỗi rãi cùng nhau trà thuốc tối thứ bảy, những người lính rất hay ôn chuyện về cái tết ở xã Tình Thương ấy. Thật vui và ấm áp tình quân dân.

Cách đây hơn chục năm, tôi có dịp trở lại xã Tình Thương năm xưa. Sau khi thị xã Buôn Ma Thuột lên cấp thành phố, xã Tình Thương cũng chuyển thành phường Tân Hòa. Cảnh quan thay đổi nhiều nhưng những trục đường chính trong thôn vẫn thế, dù đã được bê tông hóa. Tôi tìm đến ngôi nhà nơi trung đội tôi đã ở nhờ năm xưa, nhưng cả gia đình đã chuyển về quê ở Quảng Ngãi từ rất lâu rồi. Tôi đứng mãi ở cái chỗ ngày xưa là cổng của ngôi nhà, nhớ về cái tết năm xưa, nhớ hương vị ly cà phê “sóc chuột” của cô gái chủ nhà...

Ghi chép của Vũ Công Chiến

Nguồn Thanh Hóa : https://vhds.baothanhhoa.vn/don-tet-dau-tien-sau-chien-tranh-41826.htm