Luật Đô thị đặc biệt: Đề xuất phân quyền rạch ròi, xóa cơ chế 'xin - cho'

2 giờ trướcBài gốc

Sáng 22-5, UBND TP.HCM tổ chức hội thảo tham vấn ý kiến chuyên gia, nhà khoa học, trí thức tiêu biểu về dự thảo dự án Luật Đô thị đặc biệt.

Chủ trì hội thảo là ông Nguyễn Mạnh Cường, Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM.

Cùng chủ trì có bà Nguyễn Thị Hồng Hạnh, Giám đốc Sở Tư pháp TP.HCM và TS Trương Minh Huy vũ, Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM.

Ông Nguyễn Mạnh Cường, Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM, chủ trì hội thảo. Ảnh: LÊ THOA

Xóa bỏ vấn đề "xin- cho"

Tại hội thảo, TS Trần Du Lịch, Ủy viên Hội đồng Tư vấn chính sách tài chính - tiền tệ quốc gia, bày tỏ kỳ vọng Luật Đô thị đặc biệt có thể giải quyết một cách căn bản vấn đề thể chế đã quá chật hẹp để có thể phát triển đô thị đặc biệt như TP.HCM. Nếu TP bỏ qua cơ hội này thì không còn cơ hội nào khác để có thể xây dựng một thể chế phù hợp.

Theo TS Trần Du Lịch, Trung ương đã có sự chỉ đạo thống nhất về tư tưởng phân quyền theo hướng địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm, chứ không phải là phân cấp mang tính dang dở như lâu nay.

TS Trần Du Lịch, Ủy viên Hội đồng Tư vấn chính sách tài chính - tiền tệ quốc gia, nêu ý kiến. Ảnh: LÊ THOA

Ông kiến nghị những vấn đề mang tính phân quyền mà không nằm trong phạm trù an ninh quốc gia, đối ngoại, dân tộc, tôn giáo thì nên lựa chọn đưa vào luật.

Ông cho rằng TP.HCM cần một cơ chế phân quyền rõ ràng để giải quyết các vấn đề tồn tại trong thể chế tổ chức bộ máy nhà nước nhiều năm nay. Đó là cơ chế lồng ghép nhiệm vụ trung ương và địa phương rồi sau đó mới phân cấp, ông cho rằng đây thực chất là cơ chế “xin – cho”.

Cạnh đó là cơ chế lồng ghép ngân sách Trung ương và địa phương để sinh ra cơ chế "xin – cho" về ngân sách. Ông đề nghị cần có sự rạch ròi giữa ngân sách Trung ương và địa phương.

TS Trần Du Lịch nói: "100 đồng mà Trung ương trợ cấp cho địa phương thông qua các chương trình thì vẫn là tiền của Trung ương, Quốc hội phải giám sát, kiểm tra. Nhưng 100 đồng theo luật là ngân sách của địa phương thu thì quyền đó là quyền của HĐND địa phương. Còn hiện nay, thu lớn thì nộp Trung ương, nhỏ thì giữ lại, không phân biệt rõ ràng tính chất của đồng tiền đó".

Ông cũng cho rằng, cơ chế hành chính hiện nay họp hành quá nhiều, công chức, cán bộ rất bận nhưng công việc không chạy; văn bản bị đẩy từ sở này sang sở khác. Ông đặt vấn đề: "Vậy luật này có xử lý được hay không?".

Các đại biểu tham dự hội thảo. Ảnh: LÊ THOA

Về cách tiếp cận, TS Trần Du Lịch đề xuất Luật Đô thị đặc biệt phải phân quyền cho chính quyền TP quyết định những vấn đề trừ nhóm lĩnh vực không được giao. Đồng thời, phải xử lý một số vấn đề về quy trình, thủ tục hành chính, các điều kiện mà luật pháp hiện nay quy định quá rườm rà, chẳng hạn trong lĩnh vực đấu thầu. Ông đề xuất phân quyền mạnh mẽ cho HĐND ban hành quy định.

Ông cũng nhìn nhận lâu nay chính quyền địa phương chỉ bàn giải pháp thực thi pháp luật, nhưng luật này cần cho phép chính quyền địa phương một dư địa để ban hành chính sách.

TS Lịch nói và đề xuất TP được quyền phát hành trái phiếu chính quyền địa phương, bảo đảm bằng ngân sách địa phương mà không cần Bộ Tài chính bảo lãnh: “Điểm mà tôi trăn trở nhất là làm sao xử lý vấn đề phân cấp, phân quyền về tài chính - ngân sách bởi đây là vấn đề cực kỳ khó. TP không xin ngân sách, không xin thêm tiền, nhưng xin cơ chế”. Trái phiếu này được phép tham gia giao dịch trên thị trường chứng khoán như trái phiếu Chính phủ.

Các chuyên gia đề xuất phân quyền mạnh mẽ cho TP.HCM phát triển. Ảnh: THUẬN VĂN

Về chi ngân sách, những nội dung mà HĐND TP quyết thu thì được quyết chi để TP tự chủ hơn về các nguồn lực tài chính ngân sách nhằm tạo nguồn thu và chủ động các khoản chi; HĐND TP chịu trách nhiệm cao nhất về vấn đề này.

Về tổ chức bộ máy, TS Trần Du Lịch đề xuất tự chủ trong triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, biên chế, cán bộ công chức, bộ máy hành chính công. Ông đề nghị phân quyền ở nội dung này: “Công chức phường xã nên để HĐND TP lo”.

Cần làm rõ thiết chế về đô thị vệ tinh, biển đảo...

GS.TS Nguyễn Thị Cành, chuyên gia cao cấp ĐH Kinh tế - Luật, ĐH Quốc gia TP.HCM, nhìn nhận khi đã là đô thị đặc biệt với những đặc thù riêng, TP.HCM phải được phân quyền toàn diện trên các lĩnh vực. Trong đó, có quyền được thí điểm những chính sách, mô hình mới; có quyền trong phát triển kinh tế và huy động các nguồn lực để phát triển đô thị đặc biệt.

GS.TS Nguyễn Thị Cành, chuyên gia cao cấp ĐH Kinh tế - Luật, ĐH Quốc gia TP.HCM, nêu ý kiến. Ảnh: LÊ THOA

Liên quan đến đơn vị hành chính trực thuộc đô thị đặc biệt, GS.TS Nguyễn Thị Cành cho biết Luật Tổ chức chính quyền địa phương hiện nay quy định hai cấp: tỉnh/TP và xã/phường. Tuy nhiên, đô thị đặc biệt sẽ xuất hiện những thiết chế mới. Bà nói và cho rằng đô thị đặc biệt khác hoàn toàn với các tỉnh hay một đô thị bình thường vì không gian bố trí lãnh thổ và tính đặc thù khác biệt: “Cần làm rõ có hay không thiết chế về đô thị biển đảo, đô thị vệ tinh”.

Theo bà, mô hình đô thị nhỏ, vệ tinh khác hoàn toàn với phường, xã. TP.HCM sau khi sáp nhập Bà Rịa - Vũng Tàu, Bình Dương đã hình thành rất nhiều đô thị nhỏ biệt lập mang tính vệ tinh để hỗ trợ phát triển chùm đô thị lớn. GS.TS Cành đề xuất: “Vậy tại sao chúng ta lại xếp các đô thị này ngang hàng với phường, xã. Tôi đề nghị bổ sung khái niệm đô thị vệ tinh, đô thị biển đảo vào dự thảo như một thiết chế mới trong đô thị đặc biệt”.

Bà dẫn chứng Tokyo và tất cả các TP lớn trên thế giới đều có các đô thị nhỏ, đô thị vệ tinh và họ có quy chế, cơ chế riêng để phát triển.

TP.HCM cần mô hình Kiến trúc sư trưởng - được giao toàn bộ quyền hạn để lập quy hoạch, trình UBND TP phê duyệt. Tức là tất cả công trình trong tương lai xây dựng hay chỉnh trang, Kiến trúc sư trưởng sẽ có quyền quyết định. Đây có thể là nhân sự rời những có thể chọn hẳn một Phó Chủ tịch UBND TP kiêm Kiến trúc sư trưởng nhằm lo kiến trúc quy hoạch cả TP.

TS.KTS NGÔ VIẾT NAM SƠN

Về vấn đề tài sản công, GS.TS Nguyễn Thị Cành cho biết có tài sản do TP quản lý, lại có tài sản do các bộ, ngành Trung ương quản lý, cho thấy sự quản lý kém hiệu quả. Khi chính quyền đô thị đã hình thành, bà đề nghị tất cả tài sản công trên địa bàn TP phải được giao cho chính quyền địa phương quản lý và Luật cần quy định thật rõ ràng quyền được quản lý, quyền sử dụng và khai thác tài sản công sao cho hiệu quả.

TS.KTS Ngô Viết Nam Sơn cho rằng dự thảo Luật tập trung vào khu thương mại tự do và trung tâm tài chính quốc tế nhưng chưa đủ. Ông đề xuất hạng mục “đô thị sân bay” bởi đây là mô hình cần thiết. Theo ông, khu vực đô thị sân bay đang “lộn xộn” và TP.HCM không có quyền bởi khu vực trong sân bay là do Bộ Xây dựng quyết.

Theo ông, mô hình đô thị sân bay không chỉ áp dụng ở sân bay Tân Sơn Nhất mà cả sân bay Long Thành.

Đồng thời cần bổ sung thêm khu đô thị đại học, gắn với khu công nghệ cao, khu công nghệ sáng tạo giúp cho nền tri thức phát triển; khu đô thị TOD.

TS.KTS Ngô Viết Nam Sơn đề xuất hạng mục “đô thị sân bay” bởi đây là mô hình cần thiết. Ảnh: LÊ THOA

Liên quan quy hoạch TOD, KTS Ngô Viết Nam Sơn cho rằng dự thảo Luật chủ yếu tập trung vào việc khai thác giá trị thương mại, thu hồi đất, quỹ đất đấu giá đất và đang bỏ sót một vấn đề rất là quan trọng.

Ông đề xuất và gợi ý quỹ nhà ở được khai thác từ khu vực này có thể dùng để cho thuê dài hạn với giá thấp: “Đó là nếu chúng ta đặt nặng vấn đề kinh tế quá thì chúng ta đang đẩy người yếu thế ra xa khỏi khu TOD. Tôi nghĩ rằng nên có một điều khoản quy định 20% đến 30% quỹ đất đô thị xung quanh dự án TOD dành cho sở hữu công để chuyển một phần cho nhà ở xã hội, người lao động làm việc cho TP”. Điều này cũng phù hợp với ý tưởng của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về việc nhà ở xã hội không nhất thiết phải bán mà có thể cho thuê.

Sự nỗ lực lớn của Tổ biên tập

Phát biểu kết luận hội thảo, ông Nguyễn Mạnh Cường, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM, cho biết lãnh đạo TP nhận thức rằng việc xây dựng Luật Đô thị đặc biệt là một nhiệm vụ rất quan trọng, có ý nghĩa lịch sử nhằm cụ thể hóa những kết luận, chỉ đạo của lãnh đạo Đảng, Nhà nước về sự phát triển TP.

Ông Nguyễn Mạnh Cường, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM. Ảnh: LÊ THOA

Đồng thời, hiện thực hóa sự kỳ vọng, khát vọng phát triển của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân TP trong một giai đoạn phát triển mới. Ông Nguyễn Mạnh Cường nhìn nhận: “Đây không chỉ là việc tạo ra một khung pháp lý đặc biệt, vượt trội cho TP phát triển, mà còn là quá trình tiên phong kiến tạo một mô hình quản trị đô thị hiện đại, góp phần chung vào sự hoàn thiện thể chế của đất nước trong giai đoạn mới”.

Ông cho biết trước đó, UBND TP.HCM, HĐND TP.HCM cùng với ĐH Quốc gia TP.HCM, ĐH Luật TP.HCM đã tổ chức các hội thảo tham vấn chuyên gia để hoàn thiện dự thảo Luật.

Đáng chú ý, Bộ Tư pháp đã tham gia đồng hành với TP.HCM ngay từ những ngày đầu tiên có chủ trương. Ông nói và cho biết tổ biên tập sẽ nghiêm túc tiếp thu các ý kiến để có thể diễn đạt và thể hiện tốt nhất: “Để có được bản dự thảo luật ngày 19-5, các chuyên gia, sở, ngành, tổ biên tập của Sở Tư pháp và Bộ Tư pháp đã ngồi lại với nhau gần 10 ngày liên tục, từ sáng đến chiều, để thảo luận, bàn bạc, thiết kế các điều khoản trong dự thảo luật”.

Ông cho biết TP đã nghiên cứu Luật Thủ đô cùng các cơ chế, chính sách từ 4 nghị quyết đặc thù mà TP đã có, gồm: Nghị quyết 98, Nghị quyết 260, Nghị quyết 188, Nghị quyết 222.

Ông chia sẻ và nhìn nhận đến thời điểm này, dự thảo đã nhận được sự đồng thuận, thống nhất rất cao từ các chuyên gia, nhà khoa học: “Có thể dự thảo vẫn chưa đáp ứng hoàn toàn yêu cầu, nhưng đó là sự nỗ lực rất lớn của Tổ biên tập”. Những góc nhìn độc lập, những phân tích, phản biện cụ thể và hiến kế góp ý đã giúp TP nhận diện rõ hơn những vấn đề cần phải sửa đổi, điều chỉnh, hoàn thiện trong các bước tiếp theo.

LÊ THOA

Nguồn PLO : https://plo.vn/luat-do-thi-dac-biet-de-xuat-phan-quyen-rach-roi-xoa-co-che-xin-cho-post909631.html