TP HCM đặt quyết tâm chính trị cao nhất xây dựng Luật Đô thị đặc biệt, nhằm tạo cú hích thể chế, tận dụng cơ hội phát triển nhanh, bền vững và giữ vai trò đầu tàu kinh tế cả nước
Văn phòng UBND TP HCM vừa truyền đạt kết luận chỉ đạo của Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND TP HCM Nguyễn Văn Được sau cuộc hội thảo vừa tổ chức về "giải pháp thúc đẩy tăng trưởng hai con số từ các động lực truyền thống và động lực mới trong bối cảnh bảo đảm ổn định năng lượng". Trong đó, liên quan đến Luật Đô thị đặc biệt, ông Nguyễn Văn Được nêu rõ quyết tâm xây dựng đạo luật riêng này.
Đi tắt, đón đầu
Theo Chủ tịch UBND TP HCM Nguyễn Văn Được, Luật Đô thị đặc biệt là "đại cú hích" cho sự phát triển của thành phố, sau Nghị quyết số 260/2025/QH15 của Quốc hội về sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị quyết số 98/2023/QH15 về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển thành phố.
Trong các chỉ đạo trước đó, ông Nguyễn Văn Được khẳng định TP HCM giao các sở, ngành, cơ quan chức năng nghiên cứu, rà soát, đánh giá toàn diện các chương trình, nghị quyết để trên cơ sở đó xây dựng dự thảo Luật Đô thị đặc biệt, trình Quốc hội xem xét, thông qua tại kỳ họp thứ hai vào cuối năm 2026. "Lãnh đạo TP HCM đặt quyết tâm chính trị rất cao, xây dựng dự thảo Luật Đô thị đặc biệt nhanh và sớm nhất. Nếu TP HCM không "đi tắt, đón đầu" sẽ không có cơ sở, mất cơ hội trình Quốc hội dự thảo Luật Đô thị đặc biệt vào kỳ họp tới" - ông Nguyễn Văn Được chia sẻ.
Theo người đứng đầu chính quyền TP HCM, việc Bộ Chính trị đồng ý chủ trương xây dựng Luật Đô thị đặc biệt là cơ sở, củng cố thêm niềm tin cho TP HCM tiếp tục phát triển trong thời gian tới. "Với truyền thống cùng quyết tâm chính trị của TP HCM, sự hỗ trợ từ Trung ương và sự đồng lòng của người dân, doanh nghiệp trên địa bàn, tôi tin chắc thành phố có đủ niềm tin để tăng trưởng 2 con số" - ông Nguyễn Văn Được khẳng định.
Liên quan đến định hướng nghiên cứu, xây dựng Luật Đô thị đặc biệt, Ủy viên Dự khuyết Trung ương Đảng, Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch UBND TP HCM Nguyễn Mạnh Cường nhấn mạnh quan điểm của thành phố là đề xuất tiếp tục được trao quyền tự chủ thực sự và toàn diện trên các lĩnh vực. Luật Đô thị đặc biệt cần tiếp tục luật hóa những vấn đề thực tiễn đòi hỏi nhưng chưa có hành lang pháp lý để triển khai.
Dành nhiều kỳ vọng cho việc xây dựng thiết chế mới của TP HCM, ông Nguyễn Sĩ Dũng, nguyên Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội, nói: "Nếu được thiết kế đúng, Luật Đô thị đặc biệt sẽ giúp xác lập một mô hình mới: một chính quyền đô thị được trao quyền thực chất hơn, một cơ chế tài chính linh hoạt hơn, một không gian thử nghiệm rộng hơn, và một hệ thống kiểm soát quyền lực hiện đại hơn. Đó không chỉ là điều TP HCM cần, mà cũng là điều nhiều trung tâm phát triển lớn của Việt Nam rồi sẽ cần trong tương lai".
TP HCM cần khung thể chế mới để phát triển xứng tầm với một siêu đô thịẢnh: HOÀNG TRIỀU
Hướng đến sự ổn định, dài hạn
PGS-TS Trần Hoàng Ngân - đại biểu Quốc hội, Chủ tịch Hội đồng Tư vấn đột phá phát triển Trường Đại học Sài Gòn - cho rằng để xây dựng một đạo luật riêng làm "bệ phóng" phát triển cho siêu đô thị, TP HCM phải rút ra những nội dung chưa triển khai được từ các nghị quyết trước đó, đúng như tinh thần chỉ đạo của lãnh đạo thành phố. Làm như vậy để khi luật mới được ban hành, thành phố mới căn bản giải quyết được những tồn đọng, vướng mắc kéo dài trong suốt nhiều năm qua.
Cũng theo ông Trần Hoàng Ngân, vừa qua Bộ Chính trị đã ban hành rất nhiều nghị quyết có giá trị định hướng chiến lược rất cao. Trong quá trình xây dựng luật riêng cho TP HCM, cần có những điều khoản chuyển tiếp để triển khai các nghị quyết chiến lược. "TP HCM phải tận dụng hết các chủ trương, đường lối mà Bộ Chính trị đã định hướng để đưa vào luật riêng cho thành phố" - PGS-TS Trần Hoàng Ngân góp ý.
Trong khi đó, TS Đỗ Thiên Anh Tuấn, Trường Chính sách công và Quản lý thuộc Đại học Fulbright Việt Nam, đánh giá TP HCM mới sau hợp nhất 2 tỉnh Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu đang vận hành như một thực thể kinh tế phức hợp, đòi hỏi cơ chế điều hành linh hoạt và khả năng điều chỉnh tức thời theo nhu cầu thực tiễn. Những chính sách về đất đai, hạ tầng, giao thông, tài chính, ngân sách, đổi mới sáng tạo, phát triển đô thị hay thu hút đầu tư chiến lược đều diễn ra trong một không gian mới rộng lớn hơn nên đòi hỏi sự chủ động cao hơn. Mọi độ trễ thể chế, sự thận trọng quá mức hay cải cách "lưng chừng" đều có thể làm bỏ lỡ cơ hội đưa thành phố phát triển nhanh trong thời gian tới.
TS Đỗ Thiên Anh Tuấn góp ý thêm, với một siêu đô thị, đầu tàu kinh tế của cả nước, TP HCM cần được tổ chức theo một mô hình "phân quyền trọn gói" ở tầm thể chế cao nhất. Thay vì tiếp tục chỉnh sửa từng nghị quyết, cần chuyển sang xây dựng một đạo luật ổn định và dài hạn cho một siêu đô thị.
"Cơ chế này cho phép thành phố toàn quyền trong các lĩnh vực mang tính đặc thù đô thị lớn, như quyết định dự án đầu tư công trong phạm vi ngân sách tự cân đối; quyền lựa chọn và thẩm định nhà đầu tư chiến lược theo tiêu chí riêng; quyền thử nghiệm các mô hình thể chế mới mà không phải xin phép cho từng sáng kiến mang tính "cóp nhặt" như hiện nay" - TS Đỗ Thiên Anh Tuấn phân tích.
Bảo đảm 3 nguyên tắc xây dựng luật
Từ thực tiễn quản lý và điều hành chính quyền TP HCM, Phó Chủ tịch UBND TP HCM Nguyễn Mạnh Cường cho biết thành phố xác định 3 nguyên tắc để xây dựng Luật Đô thị đặc biệt.
Nguyên tắc thứ nhất là chính quyền TP HCM (bao gồm HĐND và UBND) tiếp tục được giao quyền tự chủ thực sự và toàn diện trên các lĩnh vực để thực hiện vai trò quản trị việc vận hành của thành phố, với phương châm: địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm.
Nguyên tắc thứ hai là tiếp tục luật hóa những vấn đề thực tiễn đòi hỏi nhưng vẫn chưa có hành lang pháp lý để triển khai; bắt đầu từ những vướng mắc thực tế mà thành phố đang đối diện và giải quyết hằng ngày. Đó là những điểm nghẽn về quản lý không gian ngầm, tài sản công, dự án đường sắt đô thị, trung tâm tài chính quốc tế...
Nguyên tắc thứ ba là tiếp tục phát huy những lĩnh vực, cơ chế, điều kiện đặc thù bằng các quy định pháp luật để các cơ chế đặc thù của TP HCM được phát huy mạnh mẽ thông qua Luật Đô thị đặc biệt.
P.Anh