Luật mới mở hướng phát triển thương mại điện tử Việt Nam

2 giờ trướcBài gốc

Khép lại giai đoạn phát triển “nửa thị trường, nửa tự phát”

Trong nhiều năm, hoạt động TMĐT Việt Nam tăng trưởng chủ yếu nhờ tốc độ mở rộng người dùng và sự bùng nổ của mạng xã hội. Livestream bán hàng, tiếp thị liên kết, bán hàng xuyên biên giới phát triển nhanh, nhưng đi kèm là hàng loạt vấn đề: hàng giả, hàng nhái, trốn thuế, quảng cáo sai sự thật, trách nhiệm mờ nhạt giữa nền tảng và người bán.

Theo ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương), TMĐT Việt Nam đã đi hết giai đoạn tăng trưởng bằng số lượng. Khi quy mô thị trường đủ lớn, yêu cầu đặt ra không còn là tăng bao nhiêu phần trăm mỗi năm, mà là tăng trưởng có kiểm soát và có trách nhiệm. Luật TMĐT có hiệu lực từ 1/7/2026 được kỳ vọng sẽ hoàn thiện toàn diện khung pháp lý còn thiếu và phân tán hiện nay. Điểm đáng chú ý là luật mới siết chặt quản lý livestream bán hàng, tiếp thị liên kết và TMĐT xuyên biên giới, đồng thời yêu cầu các nền tảng nước ngoài phải có hiện diện pháp lý tại Việt Nam.

Từ ngày 1/7/2026 Luật Thương mại điện tử sẽ chính thức có hiệu lực

Đây là bước đi cần thiết để tránh tình trạng doanh nghiệp trong nước tuân thủ đầy đủ nghĩa vụ, còn nền tảng xuyên biên giới thì hưởng lợi từ thị trường nhưng đứng ngoài khung quản lý.

Một trong những điểm mới mang tính nền tảng của Luật TMĐT là phân loại rõ bốn loại hình nền tảng đó là: Nền tảng bán hàng trực tiếp; Nền tảng trung gian như sàn giao dịch, đấu giá, khuyến mại; Mạng xã hội có tích hợp chức năng mua bán; Nền tảng tích hợp đa chức năng.

Việc phân loại này không chỉ mang tính kỹ thuật, mà là cơ sở pháp lý để xác định trách nhiệm tương ứng. Trong bối cảnh nhiều nền tảng vừa là trung gian, vừa tham gia sâu vào hoạt động quảng cáo, logistics, thanh toán, việc “đánh đồng trách nhiệm” như trước đây đã bộc lộ nhiều bất cập.

PGS.TS. Nguyễn Thị Lan Hương chia sẻ, khi vai trò được xác định rõ, cơ quan quản lý mới có thể quy trách nhiệm đến cùng, thay vì tình trạng đùn đẩy giữa nền tảng, người bán và đơn vị trung gian. Đây là điều kiện tiên quyết để thị trường minh bạch.

Minh bạch thị trường, hoàn thiện hệ sinh thái

Ở góc độ doanh nghiệp, luật mới vừa tạo áp lực, vừa mở ra cơ hội tái cấu trúc thị trường. Đại diện Tiki cho biết, việc nâng chuẩn pháp lý sẽ giúp các sàn TMĐT làm ăn bài bản giảm rủi ro và chi phí xử lý vi phạm trong dài hạn. Chúng tôi xác định tuân thủ pháp luật và minh bạch thông tin không còn là lựa chọn, mà là điều kiện sống còn. Khi thị trường được làm sạch, doanh nghiệp đầu tư nghiêm túc sẽ có thêm dư địa tăng trưởng.

Việc yêu cầu nền tảng nước ngoài có hiện diện pháp lý tại Việt Nam sẽ giúp tăng khả năng phối hợp trong quản lý thuế, bảo vệ người tiêu dùng và xử lý tranh chấp. Sân chơi lúc này sẽ bình đẳng hơn và thúc đẩy cạnh tranh lành mạnh, đại diện Shopee cho biết.

Sân chơi TMĐT sẽ bình đẳng hơn và cạnh tranh lành mạnh

Điểm cốt lõi của Luật TMĐT không chỉ nằm ở việc “siết”, mà là minh bạch hóa thị trường và hoàn thiện hệ sinh thái TMĐT. Khi trách nhiệm của từng chủ thể được xác định rõ, từ nền tảng, người bán, KOL/KOC đến đơn vị trung gian, thị trường sẽ vận hành theo chuẩn mực thay vì dựa vào kẽ hở.

Theo các chuyên gia, luật mới cũng tạo nền tảng để phát triển đồng bộ các cấu phần của hệ sinh thái TMĐT, từ thanh toán không tiền mặt, logistics, bảo vệ dữ liệu cá nhân đến giải quyết tranh chấp trực tuyến.

Siết quản lý không phải để kìm hãm đổi mới sáng tạo, mà để tạo không gian an toàn cho đổi mới. Một hệ sinh thái TMĐT lành mạnh phải đặt niềm tin của người tiêu dùng làm trung tâm, PGS.TS. Lan Hương nhận định.

Thực tế cho thấy, luật chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi đi vào cuộc sống. Điều này đòi hỏi sự chung tay giữa Nhà nước và doanh nghiệp. Nhà nước đóng vai trò kiến tạo, hoàn thiện thể chế, tăng cường giám sát; doanh nghiệp phải chủ động tuân thủ, đầu tư cho công nghệ, quản trị và minh bạch thông tin.

Cuộc “đại sàng lọc” của TMĐT Việt Nam vì thế không chỉ là phép thử với người bán nhỏ lẻ hay các nền tảng xuyên biên giới, mà còn là bài kiểm tra năng lực quản trị thị trường trong giai đoạn kinh tế số phát triển sâu rộng. Khi lợi ích quản lý và lợi ích thị trường gặp nhau, TMĐT Việt Nam mới có thể bước sang giai đoạn phát triển bền vững, minh bạch và có trách nhiệm hơn.

Đức Hiền

Nguồn TBNH : https://thoibaonganhang.vn/luat-moi-mo-huong-phat-trien-thuong-mai-dien-tu-viet-nam-178102.html