Luật pháp ngày càng tiến bộ nhưng nhiều phụ nữ vẫn khó tiếp cận công lý

3 giờ trướcBài gốc

Từ ngày 9-19/3/2026, Khóa họp 70 của Ủy ban Địa vị Phụ nữ (CSW70) sẽ diễn ra tại Trụ sở Liên hợp quốc tại New York. Theo Chương trình công tác nhiều năm của CSW giai đoạn 2026-2029, chủ đề ưu tiên của CSW70 tập trung vào "Bảo đảm và tăng cường khả năng tiếp cận công lý cho mọi phụ nữ và trẻ em gái, thông qua thúc đẩy hệ thống pháp luật bao trùm và công bằng, xóa bỏ các luật, chính sách và thực hành mang tính phân biệt đối xử, đồng thời giải quyết các rào cản mang tính cấu trúc".

Tiếng nói châu Á - Thái Bình Dương trước thềm CSW70

Trước thềm CSW70, Hội nghị trù bị khu vực châu Á - Thái Bình Dương đã được tổ chức tại Bangkok (Thái Lan) vào cuối tháng 1/2026. Hội nghị quy tụ đại diện chính phủ và các tổ chức hoạt động trong lĩnh vực bình đẳng giới, quyền phụ nữ và tiếp cận công lý đến từ nhiều quốc gia trong khu vực.

Tại đây, các đại biểu cùng chỉ ra một thực tế đáng lo ngại: dù khung khổ pháp luật ở nhiều quốc gia đã có những bước tiến rõ rệt, phụ nữ và trẻ em gái vẫn tiếp tục đối mặt với bất bình đẳng trong đời sống thực tế. Những đạo luật còn mang tính phân biệt đối xử, các khoảng trống chính sách, cùng với rào cản xã hội, định kiến giới, hủ tục và các hình thức phân biệt đối xử chồng chéo đã và đang làm nới rộng khoảng cách giữa quyền được ghi nhận trên giấy tờ và công lý trong thực tiễn.

Các đại biểu nhấn mạnh rằng, xóa bỏ phân biệt đối xử không chỉ dừng lại ở việc sửa đổi luật pháp, mà quan trọng hơn là thực thi pháp luật có trách nhiệm giới, tăng cường giám sát, thay đổi nhận thức xã hội và hành động cụ thể của các cơ quan công quyền. Bên cạnh đó, việc xây dựng hệ thống dữ liệu phân tách theo giới được coi là điều kiện cần thiết để nhận diện đúng và trúng những bất bình đẳng đang tồn tại.

Hội nghị cũng kêu gọi các quốc gia tiếp tục thực hiện nghiêm túc các cam kết quốc tế về quyền phụ nữ và bình đẳng giới, trong đó có Công ước xóa bỏ mọi hình thức phân biệt đối xử với phụ nữ (CEDAW), Tuyên bố và Cương lĩnh Hành động Bắc Kinh, cũng như Mục tiêu Phát triển bền vững số 5 (SDG 5).

Hội nghị trù bị khu vực châu Á - Thái Bình Dương đã được tổ chức tại Bangkok (Thái Lan)-tháng 1/2026. Nguồn: tijthailand.org

Tiếp cận công lý: khoảng cách giữa chính sách và thực tiễn

Tiếp cận công lý là một quyền được bảo đảm theo luật pháp quốc tế và được phản ánh trong pháp luật quốc gia trên khắp thế giới. Bất bình đẳng trong tiếp cận công lý làm suy yếu nhân quyền, hòa bình và phát triển bền vững. Trong bối cảnh thế giới đang phải đối mặt với nhiều thách thức mới và khủng hoảng đan xen thể hiện qua tình trạng bất bình đẳng thu nhập gia tăng, xung đột leo thang, biến đổi khí hậu, chuyển đổi số diễn ra không đồng đều và sự gia tăng của các hình thức bạo lực mới, nhu cầu bảo đảm tiếp cận công lý trở nên cấp bách hơn bao giờ hết.

Đối với phụ nữ và trẻ em gái, việc tiếp cận công lý một cách đầy đủ và bình đẳng vẫn còn gặp nhiều thách thức. Trên thế giới vẫn còn những đạo luật mang tính phân biệt đối xử; khoảng cách giữa "có luật, chính sách" và "thực thi được" vẫn còn tồn tại dai dẳng do rào cản về định kiến, văn hóa, thiếu nguồn lực, hệ thống trợ giúp pháp lý và các dịch vụ hỗ trợ an toàn… Đây cũng chính là nguyên nhân khiến tiến độ thực hiện Mục tiêu phát triển bền vững số 5 về bình đẳng giới và nâng cao quyền năng cho phụ nữ và trẻ em gái (SDG 5) đang chững lại và mục tiêu này sẽ khó đạt được vào năm 2030 nếu tình trạng trên không được tăng tốc cải thiện[1].

Sau 30 năm thực hiện Tuyên bố và Cương lĩnh Hành động Bắc Kinh, các báo cáo của Liên hợp quốc vẫn cho thấy những còn số đáng báo động: phụ nữ trên toàn cầu hiện chỉ có khoảng 64% các quyền pháp lý so với nam giới bất chấp những cải cách pháp luật[2]; phụ nữ gánh vác công việc không được trả lương nhiều gấp 2,5 lần so với nam giới[3]; cứ mỗi 10 phút, lại có một phụ nữ hoặc trẻ em gái bị giết bởi bạn đời hoặc người thân trong gia đình[4]; 1/4 chính phủ trên toàn cầu báo cáo về hiện tượng đảo ngược những tiến bộ về quyền phụ nữ trong 2024[5]. Những số liệu này cho thấy "tiếp cận công lý" của phụ nữ và trẻ em gái đặt ở trung tâm nghị sự toàn cầu không chỉ mang ý nghĩa kỹ thuật pháp lý mà còn là lời kêu gọi sự cam kết toàn cầu đối với vấn đề này.

Có thể nói, tiếp cận công lý không chỉ là một động lực chuyển đổi trong cuộc sống của phụ nữ và trẻ em gái mà còn là yếu tố thúc đẩy bình đẳng và không phân biệt đối xử, chống lại các hình thức bạo lực và lạm dụng, và củng cố niềm tin vào các thể chế. Hệ thống tư pháp hoạt động hiệu quả vì quyền của phụ nữ và trẻ em gái giúp xây dựng quản trị toàn diện hơn, hỗ trợ hòa bình và gắn kết xã hội, đồng thời ngăn ngừa các vi phạm trong tương lai.

[1] https://www.unwomen.org/sites/default/files/2024-09/progress-on-the-sustainable-development-goals-the-gender-snapshot-2024-en.pdf

[2] https://www.unwomen.org/sites/default/files/2025-03/womens-rights-in-review-30-years-after-beijing-two-page-spreads-en.pdf

[3] https://www.unwomen.org/sites/default/files/2025-03/womens-rights-in-review-30-years-after-beijing-two-page-spreads-en.pdf

[4] https://www.unwomen.org/en/news-stories/press-release/2024/11/one-woman-or-girl-is-killed-every-10-minutes-by-their-intimate-partner-or-family-member

[5] https://www.unwomen.org/en/news-stories/press-release/2025/03/one-in-four-countries-report-backlash-on-womens-rights-in-2024

Thanh Dung

Nguồn Phụ Nữ VN : https://phunuvietnam.vn/luat-phap-ngay-cang-tien-bo-nhung-nhieu-phu-nu-van-kho-tiep-can-cong-ly-238260206193005111.htm