Luật Thủ đô năm 2026: Hà Nội chuyển từ thực thi sang kiến tạo chính sách

2 giờ trướcBài gốc

Để bảo đảm luật đi vào cuộc sống ngay từ ngày 1-7-2026, UBND thành phố Hà Nội đang khẩn trương xây dựng hệ thống nghị quyết, văn bản triển khai đồng bộ, với tinh thần phân cấp, phân quyền mạnh mẽ, cải cách thủ tục hành chính và phát huy tối đa các cơ chế đặc thù cho Thủ đô.

Khẩn trương hoàn thiện hệ thống văn bản triển khai thi hành luật

Luật Thủ đô năm 2026 được Quốc hội khóa XVI thông qua ngày 23-4-2026, có hiệu lực thi hành từ ngày 1-7-2026, được xác định là dấu mốc quan trọng trong quá trình hoàn thiện thể chế phát triển Thủ đô. Không chỉ trao cho Hà Nội những cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội, đạo luật còn tạo nền tảng pháp lý để thành phố chủ động tháo gỡ các “điểm nghẽn”, huy động nguồn lực, nâng cao chất lượng sống của người dân và xây dựng Thủ đô ngày càng văn minh, hiện đại.

Một góc Thành phố Hà Nội. Ảnh: Phạm Hùng

Theo nội dung luật, Hà Nội được giao 199 thẩm quyền đặc thù, vượt trội. Đây được xem là cơ sở pháp lý quan trọng để thành phố phát huy tính chủ động, sáng tạo trong quản lý, điều hành theo phương châm “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”.

Điểm nổi bật của Luật Thủ đô năm 2026 là tư duy phân cấp, phân quyền mạnh mẽ, đi đôi với kiểm soát quyền lực, trách nhiệm giải trình, kiểm tra, giám sát và đánh giá hiệu quả thực hiện. Việc trao thêm thẩm quyền cho Hà Nội không nhằm tạo ra một cơ chế tách biệt với hệ thống pháp luật chung mà để Thủ đô có điều kiện xử lý kịp thời những vấn đề đặc thù của một đô thị lớn, trung tâm chính trị - hành chính quốc gia, đồng thời là trung tâm lớn về văn hóa, giáo dục, khoa học, kinh tế và hội nhập quốc tế.

Luật cũng mở ra không gian phát triển mới cho Hà Nội trong quy hoạch, quản lý không gian phát triển đô thị, cải tạo, chỉnh trang và tái thiết đô thị; đồng thời tạo điều kiện xử lý các vấn đề về mật độ dân cư, môi trường, giao thông, đất đai và các dự án chậm triển khai. Đáng chú ý, luật bổ sung cơ chế phát triển không gian ngầm, không gian tầm thấp, tầm cao; thúc đẩy các mô hình kinh tế mới, phát triển đường sắt đô thị theo mô hình TOD và khai thác giá trị gia tăng từ đất đai, hạ tầng để tái đầu tư phát triển.

Để bảo đảm Luật Thủ đô năm 2026 đi vào thực tiễn đúng tiến độ, UBND thành phố Hà Nội đang tập trung cao độ cho công tác xây dựng hệ thống văn bản triển khai thi hành.

Ngày 3-6 vừa qua, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng đã ký ban hành Công văn số 2535/UBND-NC về việc tập trung xây dựng các văn bản triển khai thi hành Luật Thủ đô. Theo đó, UBND thành phố yêu cầu giám đốc, thủ trưởng các sở, ban, ngành tập trung lãnh đạo, chỉ đạo, ưu tiên bố trí nguồn lực để khẩn trương hoàn thiện các dự thảo nghị quyết triển khai luật đúng tiến độ; đồng thời trực tiếp chịu trách nhiệm trước UBND thành phố và Chủ tịch UBND thành phố về tiến độ, chất lượng hồ sơ thuộc lĩnh vực phụ trách.

Đối với các hồ sơ dự thảo nghị quyết cần tiếp tục hoàn thiện theo Văn bản số 169/HĐND-VP ngày 1-6-2026 của Thường trực HĐND thành phố, các sở, ngành được yêu cầu khẩn trương rà soát, tiếp thu đầy đủ ý kiến; hoàn thiện hồ sơ bảo đảm đầy đủ thành phần, nội dung theo quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, Luật Thủ đô và Nghị quyết số 05/2026/NQ-HĐND ngày 11-5-2026 của HĐND thành phố trước khi trình UBND thành phố xem xét.

Cùng với đó, Văn phòng UBND thành phố được giao nhiệm vụ theo dõi, đôn đốc, tổng hợp tình hình triển khai xây dựng các dự thảo nghị quyết; phối hợp với Sở Nội vụ kịp thời tham mưu, báo cáo Chủ tịch UBND thành phố xem xét trách nhiệm đối với người đứng đầu các đơn vị chậm triển khai, thực hiện không nghiêm túc hoặc không bảo đảm yêu cầu về tiến độ, chất lượng.

Trước đó, ngày 20-5-2026, Phó Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Xuân Lưu cũng ký ban hành Công văn số 2166/UBND-NC về việc chỉ đạo xây dựng các văn bản triển khai thi hành Luật Thủ đô. Trong quá trình xây dựng văn bản, các cơ quan chủ trì soạn thảo được yêu cầu chủ động lấy ý kiến đối tượng chịu tác động trực tiếp, lấy ý kiến các cơ quan, đơn vị thuộc thành phố; đồng thời gửi hồ sơ dự thảo đến Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội để thực hiện phản biện xã hội. Việc tham vấn, xin ý kiến cơ quan Trung ương cũng được đặt ra nhằm bảo đảm chất lượng, tính đồng bộ và khả năng triển khai của hệ thống chính sách mới.

Đáng chú ý, UBND thành phố yêu cầu các đơn vị khẩn trương rà soát, tổng hợp các nội dung đặc thù, vượt trội, khác hoặc chưa có so với quy định Trung ương; các cơ chế cần nguồn lực thực hiện hoặc tạo nguồn lực phát triển để tham mưu báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, cho ý kiến. Trong trường hợp cần thiết, các đơn vị được chủ động thuê chuyên gia trong các lĩnh vực tham gia xây dựng văn bản triển khai thi hành Luật Thủ đô.

Từ thực thi sang kiến tạo chính sách

Sáng 2-6, phát biểu thảo luận tại tổ về các nội dung trình kỳ họp chuyên đề của HĐND thành phố Hà Nội, Chủ tịch UBND thành phố Vũ Đại Thắng nhấn mạnh, Luật Thủ đô năm 2026 là bước chuyển căn bản về phân cấp, phân quyền, tạo cơ sở để Hà Nội chuyển từ vị thế thực thi chính sách sang kiến tạo chính sách, chủ động quyết định nhiều vấn đề phát triển của Thủ đô.

Luật Thủ đô năm 2026 là bước chuyển căn bản về phân cấp, phân quyền, tạo cơ sở để Hà Nội chuyển từ vị thế thực thi chính sách sang kiến tạo chính sách, chủ động quyết định nhiều vấn đề phát triển của Thủ đô (Ảnh minh họa: Thanh Hải)

Theo Chủ tịch UBND thành phố, dù thời gian từ khi luật được thông qua đến nay không dài, UBND thành phố - cơ quan chủ trì soạn thảo các dự thảo nghị quyết - đã nỗ lực tối đa để bảo đảm tiến độ trình các nội dung thuộc thẩm quyền HĐND thành phố. Toàn bộ nội dung luật yêu cầu cụ thể hóa bằng nghị quyết của HĐND thành phố đang được khẩn trương hoàn thiện, bảo đảm trình và thông qua trước ngày 15-6.

“Luật lần này mang tính chất là một luật khung, tạo nền tảng định hình cho việc phân cấp, phân quyền, ủy quyền toàn diện đối với thành phố Hà Nội trong quyết định các vấn đề trên địa bàn Thủ đô; thậm chí có cả những nội dung mang tính liên vùng, liên tỉnh trong khu vực Vùng Thủ đô. Điểm khác biệt cốt lõi của luật lần này là chuyển đổi vai trò của chính quyền thành phố từ vị thế thực thi chính sách sang kiến tạo chính sách”, Chủ tịch UBND thành phố nhấn mạnh.

Với vai trò mới đó, việc xây dựng các nghị quyết hướng dẫn thi hành Luật Thủ đô năm 2026 được xác định có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, vừa bảo đảm tính đồng bộ, xuyên suốt, vừa phòng ngừa nguy cơ lạm dụng quyền hạn trong tổ chức thực hiện.

Đáng chú ý, Luật Thủ đô năm 2026 có hiệu lực từ ngày 1-7 sẽ đồng bộ với các nền tảng quan trọng khác như Nghị quyết số 02-NQ/TW ngày 17-3-2026 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới và quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm. Đây được kỳ vọng là cơ sở pháp lý toàn diện để Hà Nội tổ chức thực hiện các mục tiêu phát triển theo định hướng “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại”, phát triển bền vững và nâng cao chất lượng sống của người dân.

Bên cạnh việc cụ thể hóa Luật Thủ đô, quá trình xây dựng các nghị quyết cũng được lồng ghép với các định hướng chiến lược của Trung ương và Thành ủy trong các lĩnh vực khoa học - công nghệ, y tế, giáo dục, văn hóa - xã hội; đồng thời gắn với chủ trương phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Một trong những điểm nhấn đáng chú ý là mục tiêu cải cách thủ tục hành chính ở mức cao hơn yêu cầu chung của Trung ương. Theo Chủ tịch UBND thành phố Vũ Đại Thắng, trong khi Thủ tướng Chính phủ yêu cầu cắt giảm khoảng 30% thủ tục hành chính, thời gian và chi phí thực hiện thủ tục hành chính, Hà Nội đặt mục tiêu cao hơn nhờ các cơ chế đặc thù của Luật Thủ đô.

Đối với lĩnh vực đăng ký doanh nghiệp, nghị quyết điều chỉnh thủ tục hành chính trên địa bàn thành phố được xem là bước đi quan trọng nhằm cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh. Hà Nội hướng tới xây dựng môi trường thuận lợi, khuyến khích phát triển doanh nghiệp, phát triển hệ sinh thái doanh nghiệp với mục tiêu đến năm 2030 có khoảng 700.000 - 800.000 doanh nghiệp, tăng khoảng gấp đôi so với hiện nay.

Tinh thần phân cấp, phân quyền cũng được thể hiện rõ trong các nghị quyết liên quan đến quản lý đô thị, an ninh trật tự. Theo đó, thành phố đề xuất trao thẩm quyền trực tiếp cho chủ tịch UBND xã, phường đối với một số biện pháp quản lý cụ thể như yêu cầu ngừng cung cấp điện, nước đối với các cơ sở sản xuất, kinh doanh vi phạm trong trường hợp cần thiết.

Ngoài ra, Hà Nội tiếp tục tập trung tháo gỡ các dự án chậm tiến độ kéo dài, triển khai tái thiết các khu đô thị xuống cấp, các cụm chung cư cũ nhằm nâng cao chất lượng sống của người dân…

Hồng Thái

Nguồn Hà Nội Mới : https://hanoimoi.vn/luat-thu-do-nam-2026-ha-noi-chuyen-tu-thuc-thi-sang-kien-tao-chinh-sach-1159356.html