Luật Xây dựng 2025 là văn bản pháp lý mới nhất quy định về hoạt động đầu tư xây dựng, chính thức có hiệu lực thi công từ ngày 1/7/2026. Tại Điều 43 của Luật này, cơ quan lập pháp đã xác định rõ 8 nhóm trường hợp được miễn giấy phép xây dựng, nhằm cắt giảm các thủ tục không cần thiết nhưng vẫn bảo đảm chặt chẽ về quy hoạch và an toàn công trình.
Nới lỏng quy định cho nhà ở riêng lẻ và sửa chữa nhỏ
Đáng chú ý nhất trong quy định mới là các công trình xây dựng cấp IV và nhà ở riêng lẻ có quy mô dưới 7 tầng, tổng diện tích sàn dưới 500m2. Các công trình này sẽ được miễn giấy phép nếu nằm ngoài các khu vực đặc thù như: khu chức năng, khu vực phát triển đô thị theo quy hoạch chung cấp tỉnh/thành phố, khu kinh tế, khu du lịch quốc gia hoặc khu vực đã có quy chế quản lý kiến trúc.
Nhiều nhóm công trình được miễn giấy phép xây dựng từ tháng 7/2026. Ảnh minh họa
Bên cạnh đó, các công trình sửa chữa, cải tạo nội thất hoặc mặt ngoài (không tiếp giáp đường đô thị có yêu cầu quản lý kiến trúc) cũng thuộc diện miễn phí. Điều kiện bắt buộc là việc sửa chữa không được làm thay đổi mục đích sử dụng, công năng, không ảnh hưởng đến kết cấu chịu lực và phải bảo đảm an toàn phòng cháy chữa cháy (PCCC) cùng môi trường.
Ưu tiên dự án đầu tư công và công trình đặc thù
Luật Xây dựng 2025 tạo cơ chế thông thoáng cho các dự án đầu tư công. Cụ thể, công trình thuộc dự án đầu tư công do Thủ tướng Chính phủ, người đứng đầu các cơ quan Trung ương, cơ quan của Quốc hội, Bộ, ngành hoặc Chủ tịch UBND các cấp quyết định đầu tư sẽ không phải xin giấy phép xây dựng.
Các nhóm công trình đặc thù khác được miễn giấy phép bao gồm:
Công trình bí mật nhà nước và công trình xây dựng khẩn cấp, cấp bách.
Công trình thuộc dự án đầu tư công đặc biệt hoặc dự án đầu tư theo thủ tục đặc biệt.
Công trình xây dựng tạm theo quy định của pháp luật.
Công trình trên đất quốc phòng, an ninh theo quy định của pháp luật đất đai.
Hạ tầng kỹ thuật, hàng không và viễn thông
Các công trình xây dựng theo tuyến đi qua từ hai đơn vị hành chính cấp tỉnh trở lên hoặc nằm ngoài khu vực định hướng phát triển đô thị đã được phê duyệt quy hoạch cũng không cần giấy phép. Ngoài ra, quy định miễn giấy phép còn áp dụng cho:
Công trình trên biển thuộc dự án đầu tư xây dựng ngoài khơi đã được giao khu vực biển.
Cảng hàng không, công trình bảo đảm hoạt động bay.
Công trình quảng cáo và hạ tầng kỹ thuật viễn thông thụ động không thuộc diện phải cấp phép theo luật chuyên ngành.
Các công trình đã được cơ quan chuyên môn thẩm định Báo cáo nghiên cứu khả thi.
Nghĩa vụ thông báo khởi công của chủ đầu tư
Mặc dù được miễn giấy phép xây dựng, Luật Xây dựng 2025 vẫn yêu cầu chủ đầu tư phải thực hiện trách nhiệm quản lý. Trừ các trường hợp đặc biệt như công trình bí mật nhà nước hay nhà ở riêng lẻ của cá nhân, chủ đầu tư phải gửi thông báo khởi công đến cơ quan quản lý nhà nước tại địa phương theo phân cấp của UBND cấp tỉnh.
Đối với các công trình không thuộc nhóm dự án đầu tư công, hồ sơ gửi kèm thông báo khởi công phải tương ứng với hồ sơ đề nghị cấp giấy phép xây dựng (ngoại trừ đơn đề nghị). Điều này giúp chính quyền địa phương theo dõi sát sao việc thực hiện quy hoạch và đảm bảo an toàn thi công tại khu vực.
Lưu ý: Thông tin quy định có thể thay đổi theo các văn bản hướng dẫn thi hành luật của cơ quan chức năng. Người dân và doanh nghiệp cần cập nhật các nghị định hướng dẫn trước khi thực hiện dự án.
Tuệ Nhân