Luật Xây dựng 2025 vừa được Quốc hội thông qua với nhiều điểm mới đáng chú ý, trong đó quy định cụ thể các trường hợp không cần thực hiện thủ tục điều chỉnh giấy phép xây dựng nhằm cắt giảm chi phí và thời gian cho chủ đầu tư. Mặc dù phần lớn luật có hiệu lực từ tháng 7/2026, một số điều khoản quan trọng liên quan đến thủ tục cấp phép sẽ được áp dụng sớm hơn từ đầu năm 2026.
Lộ trình thực hiện Luật Xây dựng 2025
Ngày 10/12/2025, Quốc hội đã chính thức thông qua Luật Xây dựng 2025. Theo quy định, luật sẽ có hiệu lực thi hành tổng thể từ ngày 1/7/2026. Tuy nhiên, để kịp thời tháo gỡ khó khăn cho các dự án hạ tầng và bất động sản, các nội dung tại khoản 2, khoản 3 Điều 43; Điều 71; cùng các khoản 3, 4 và 5 Điều 95 sẽ có hiệu lực sớm hơn, bắt đầu từ ngày 1/1/2026.
Trọng tâm của các quy định có hiệu lực sớm này là Điều 95 về điều khoản chuyển tiếp. Đây là căn cứ pháp lý quan trọng để xử lý các công trình, dự án đang trong quá trình thực hiện, đã được cấp phép hoặc thẩm định theo các quy định cũ của Luật Xây dựng 2014.
Một số điều của Luật Xây dựng 2025 sẽ có hiệu lực từ ngày 1/1/2026. Ảnh minh họa
Hai trường hợp không phải điều chỉnh giấy phép xây dựng
Dựa trên các quy định chuyển tiếp tại Điều 95 Luật Xây dựng 2025, có hai nhóm trường hợp cụ thể mà chủ đầu tư không cần thực hiện thủ tục điều chỉnh giấy phép xây dựng:
Nhóm 1: Công trình chuyển sang diện miễn giấy phép
Đối với những công trình đã được cấp giấy phép xây dựng theo Luật Xây dựng 2014 nhưng nay thuộc đối tượng được miễn giấy phép xây dựng theo quy định của Luật Xây dựng 2025. Trong trường hợp này, ngay cả khi chủ đầu tư có thay đổi, điều chỉnh thiết kế xây dựng so với ban đầu, họ vẫn không phải thực hiện thủ tục điều chỉnh giấy phép xây dựng đã cấp.
Nhóm 2: Dự án đã được thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi điều chỉnh
Trường hợp công trình thuộc dự án đã có giấy phép xây dựng trước ngày 1/1/2026, nếu sau đó phát sinh thay đổi và đã được cơ quan chuyên môn về xây dựng thẩm định Báo cáo nghiên cứu khả thi điều chỉnh, đồng thời được phê duyệt đúng quy định thì không cần điều chỉnh giấy phép. Ngoài ra, nếu dự án đã được thẩm định Báo cáo nghiên cứu khả thi điều chỉnh theo Luật Xây dựng 2014 và được phê duyệt, công trình đó cũng được xem là thuộc diện miễn giấy phép xây dựng.
Quy định chuyển tiếp cho công trình đã khởi công
Bên cạnh các trường hợp về điều chỉnh, Luật Xây dựng 2025 cũng làm rõ quyền lợi cho các công trình đang triển khai. Cụ thể, các công trình vốn thuộc đối tượng miễn giấy phép xây dựng theo Luật Xây dựng 2014 và đã đủ điều kiện khởi công trước ngày 1/1/2026 thì sẽ tiếp tục được hưởng chế độ miễn giấy phép theo quy định của luật mới.
Sự thay đổi này cho thấy tư duy quản lý theo hướng hậu kiểm, giảm bớt các thủ tục trung gian khi nội dung điều chỉnh đã được các cơ quan chuyên môn thẩm định thông qua các bước kỹ thuật khác như Báo cáo nghiên cứu khả thi. Điều này giúp đẩy nhanh tiến độ bàn giao công trình và giảm áp lực hành chính cho cả cơ quan quản lý lẫn doanh nghiệp.
Lưu ý: Thông tin về thủ tục hành chính có thể thay đổi theo các nghị định hướng dẫn chi tiết của Chính phủ. Chủ đầu tư cần xác minh kỹ các điều kiện miễn trừ cụ thể với cơ quan chức năng tại địa phương trước khi tiến hành điều chỉnh thiết kế.
Tuệ Nhân