'Lý tưởng nhất vẫn là có một đạo luật riêng cho tài sản mã hóa'

4 giờ trướcBài gốc

Tài sản mã hóa không thể “lơ lửng” pháp lý

Theo Báo cáo Địa lý tiền điện tử năm 2025 của Chainalysis công bố vào tháng 9.2025, Việt Nam xếp thứ ba thế giới về giá trị giao dịch tài sản mã hóa trên chuỗi, chỉ sau Ấn Độ và Hàn Quốc. Tổng giá trị giao dịch ước vượt 200 tỉ USD, tăng hơn 55% trong vòng 12 tháng đến giữa năm 2025.

Về hành lang pháp lý, Luật Công nghiệp Công nghệ số, Nghị quyết 05 (Chính phủ) và Quyết định 96 (Bộ Tài chính) được ban hành mới đây đã đưa gần hơn việc thí điểm tài sản số tại Việt Nam. Giới chuyên gia đánh giá cách tiếp cận thận trọng này sẽ mở ra không gian hoạt động kinh tế số cởi mở hơn.

Việt Nam xếp thứ ba thế giới về giá trị giao dịch tài sản mã hóa

Những diễn biến trên cho thấy Việt Nam đang đứng trước một thị trường mới đầy tiềm năng - nơi công nghệ Blockchain, token hóa và các nền tảng tài chính phi tập trung (DeFi) được kỳ vọng sẽ trở thành những động lực tăng trưởng mới cho Việt Nam.

Trao đổi với phóng viên Một Thế Giới, Luật sư Nguyễn Văn Tuấn, Giám đốc Công ty Luật TGS cho rằng cần phải xác lập chế độ pháp lý riêng cho tài sản số.

Theo ông Tuấn, tài sản số không thể “lơ lửng” trong vùng xám giữa tài sản – chứng khoán – hàng hóa – dữ liệu. Việt Nam cần phân loại tài sản số (cryptocurrency, token tiện ích, tài sản số hóa…), từ đó xác lập chế độ pháp lý đặc thù cho từng loại: quyền sở hữu, phương thức giao dịch, thuế, kế toán, thừa kế...

“Giống như thị trường chứng khoán cần Luật Chứng khoán, tài chính ngân hàng cần Luật Các tổ chức tín dụng, thì tài sản số cũng cần một đạo luật chuyên ngành riêng biệt – không thể chỉ “gửi nhờ” trong luật công nghệ hay dân sự”, ông Tuấn nói.

Luật sư Nguyễn Văn Tuấn, Giám đốc Công ty Luật TGS

Theo ông Tuấn, đạo luật này cần quy định điều kiện cấp phép, thu hồi, giám sát sàn tài sản số; nghĩa vụ báo cáo, kiểm toán, bảo mật dữ liệu người dùng; cơ chế xử lý vi phạm, gian lận, thao túng; trách nhiệm giải trình, quản lý rủi ro, phòng chống rửa tiền…

“Chỉ khi tài sản số được thừa nhận địa vị pháp lý rõ ràng, các giao dịch trên sàn mới có thể thực thi, bảo vệ và giải quyết tranh chấp theo đúng tinh thần pháp quyền”, ông Tuấn nêu.

Bà Nguyễn Vân Hiền - Phó chủ tịch Hiệp hội Blockchain và tài sản số Việt Nam - cho rằng, khung pháp lý đối với thị trường tài sản mã hóa đang được thúc đẩy.

“Trong 1 năm qua, các chính sách ban hành bằng 10 năm cộng lại để thúc đẩy thị trường tài sản mã hóa”.

Bà Nguyễn Vân Hiền, Phó chủ tịch Hiệp hội Blockchain và tài sản số Việt Nam

Theo bà Hiền, thời điểm hiện tại, Việt Nam đi tương đối nhanh về khung pháp lý cơ bản, thời gian tới cần thêm những văn bản pháp lý cụ thể hơn nữa để đúng quy mô phát triển của thị trường.

Sẽ có luật riêng khi thị trường “đủ chín”

Nêu quan điểm về luật riêng cho tài sản mã hóa, bà Lê Thị Hoàng Thanh - Phó Vụ trưởng Vụ Pháp luật dân sự - kinh tế, Bộ Tư pháp - cho hay, việc thể chế hóa cho tài sản mã hóa được đưa ra từ 10 năm trước và cũng có rất nhiều tranh luận.

Ví dụ như tài sản mã hóa có phải tài sản hay không? Nên được điều chỉnh bằng hình thức văn bản quy phạm pháp luật nào? Có cần điều chỉnh Bộ Luật Dân sự hay không? Bộ ngành nào sẽ chịu trách nhiệm chính?...

Bà Lê Thị Hoàng Thanh, Phó Vụ trưởng Vụ Pháp luật dân sự - kinh tế, Bộ Tư pháp

Sau nhiều thảo luận thì các vấn đề này cũng đã được thống nhất. Tài sản mã hóa đã được xác định là tài sản theo Bộ luật Dân sự với đầy đủ các yếu tố như kết tinh của quá trình lao động, sản xuất và đầu tư, và có thể biểu hiện ở dạng hữu hình, dạng tài sản vật chất hoặc quyền tài sản tùy thuộc vào thể thức của tài sản đó.

Bà Thanh cũng cho rằng có nhiều hình thức quy phạm pháp luật có thể xây dựng sau Nghị quyết 05. Ví dụ, có thể xây dựng nghị định hướng dẫn thi hành Luật Công nghiệp công nghệ số, hoặc tiếp tục một nghị quyết thí điểm của Quốc hội.

“Điều lý tưởng nhất là việc xây dựng một đạo luật riêng về tài sản mã hóa. Tuy nhiên, việc lựa chọn hình thức văn bản pháp luật nào còn tùy thuộc vào hiệu quả thực thi, nhu cầu xã hội đối với loại tài sản này. Nếu việc triển khai Nghị quyết 05 mang lại những hiệu ứng tốt thì việc xây dựng đạo luật riêng về tài sản mã hóa cũng góp phần kiến tạo, phát triển lĩnh vực này”, bà Thanh nói.

Ông Tô Trần Hòa - Phó trưởng ban thường trực Ban Quản lý thị trường giao dịch tài sản mã hóa, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước - cho hay, quan điểm của Việt Nam là không bóp nghẹt sự phát triển của thị trường. Nhưng nếu ngay từ đầu mà mở cửa toàn diện, ví dụ Dubai cho phép các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ rất đa dạng thì năng lực của cơ quan quản lý, sự hiểu biết của doanh nghiệp, nhà đầu tư có đáp ứng được không? Chưa kể những rủi ro lừa đảo đi kèm. Do đó, Việt Nam tiếp cận một cách thận trọng hơn.

Theo ông Hòa, Nghị quyết 05 chỉ khoảng 19 điều với gần 20 trang nên không thể quy định hết được các hoạt động của thị trường tài sản mã hóa. Các hoạt động mà thế giới đang làm thì Việt Nam đều chưa quy định, ví dụ như phái sinh, margin, các hành vi bị cấm…

“Nếu có luật chuyên ngành để chính sách phù hợp với thực tiễn hơn, để các doanh nghiệp có điều kiện cung cấp các dịch vụ mới, nhà đầu tư có thêm sản phẩm đầu tư mới… là điều tuyệt vời nhất. Nghị quyết 05 chỉ là thí điểm, trong quá trình thực hiện, hoàn toàn có thể bổ sung các dịch vụ mới nếu cần thiết”, ông Hòa nói.

Ông Tô Trần Hòa, Phó trưởng ban thường trực Ban Quản lý thị trường giao dịch tài sản mã hóa, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước

Ông Nguyễn Hải Nam - Ủy viên Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội - cho biết, thông thường trên thế giới, ban đầu sẽ có luật khung, sau đó sẽ có sandbox thí điểm và thứ ba là sẽ tạo các luật chuyên ngành.

Tuy nhiên, để đảm bảo thận trọng, ông Nam cho rằng Việt Nam cần áp dụng Nghị quyết 05 một thời gian. Sau đó sẽ có tổng kết, đánh giá những thuận lợi, rủi ro, cơ hội thách thức; có căn cứ khi dữ liệu đủ chín thì sẽ quyết định để xây dựng chính sách tiếp theo.

Lam Thanh

Nguồn Một Thế Giới : https://1thegioi.vn/ly-tuong-nhat-van-la-co-mot-dao-luat-rieng-cho-tai-san-ma-hoa-245402.html