Mạng lưới metro đến năm 2040 của TP HCM: 'Xương sống' hạ tầng định hình siêu đô thị mới

2 giờ trướcBài gốc

Hơn1.000 km đường sắt bao phủ TP HCM

Mạng lưới metro chằng chịt được phác thảo đến năm 2040 được xem là “đại công trình” hạ tầng, quyết định năng lực cạnh tranh và sức hút đầu tư của TP HCM trong nhiều thập niên tới.

Mới đây, Ban Quản lý đường sắt đô thị TP HCM đã có báo cáo về quy hoạch đường sắt đô thị toàn TP HCM sau sáp nhập, với tổng chiều dài khoảng 1.012 km. Trong đó, TP HCM cũ có 12 tuyến, dài 582 km; Bình Dương 12 tuyến, dài 305 km; Bà Rịa - Vũng Tàu 3 tuyến, dài 125 km.

Mạng lưới metro được phác thảo sẽ mở ra kỳ vọng thay đổi bộ mặt giao thông TP. Ảnh TH.

Hệ thống đường sắt này sẽ kết nối đồng bộ giữa TP HCM – Bình Dương – Đồng Nai – Vũng Tàu, sẽ giúp giảm tải cho hệ thống đường bộ vốn đang quá tải. Đồng thời, TP HCM đang rà soát điều chỉnh Quy hoạch chung đến năm 2040, tầm nhìn đến năm 2060, trong đó tập trung xác định lại toàn bộ hệ thống đường sắt đô thị, depot, nhà ga, không gian TOD, không gian ngầm... phù hợp mô hình vùng đô thị mở rộng.

Theo đó, TP HCM cũ với 12 tuyến metro, 16 depot, gồm: metro số 1 (An Hạ - Suối Tiên); metro số 2 (Thủ Thiêm - Củ Chi); metro số 3 (An Hạ - Hiệp Bình Phước); metro số 4 (Đông Thạnh – Hiệp Phước); metro số 5 (Đa Phước – Long Trường); metro số 6 (Vành đai trong); metro số 7 (Tân Kiên – Long Bình); metro số 8 (Đa Phước – Bình Mỹ); metro số 9 (Tam Bình – An Hạ); metro số 10 (Vành đai ngoài); tuyến LRT số 11 dọc sông Sài Gòn và tuyến 12 kết nối Cần Giờ.

Bình Dương có 12 tuyến metro, 2 depot chính, gồm: metro số 1 kéo dài (TP mới Bình Dương – Suối Tiên); metro số 1B (Tân Đông Hiệp – Gò Dưa); metro số 2 (Thủ Dầu Một – TP HCM); metro số 2B (Thủ Dầu Một – Bến Cát); metro số 2C (Thủ Dầu Một – Củ Chi); metro số 3 (Tân Uyên – TP HCM, Tân Uyên – Bắc Tân Uyên); metro số 3B (Thủ Dầu Một – Biên Hòa); metro số 4 (Tân Uyên – Bến Cát); metro số 5 (Bắc Tân Uyên – Bến Cát); metro số 6 (TP mới Bình Dương – Bàu Bàng); metro số 7 (Bến Cát – Dầu Tiếng); metro số 8 (Bắc Tân Uyên – Phú Giáo).

Tại Bà Rịa - Vũng Tàu có 3 tuyến, gồm: metro số 1 (vòng quanh nội thành Vũng Tàu); metro số 2 (Vũng Tàu – Long Hải – Phước Hải – Bình Châu); metro số 3 (Vũng Tàu – Bà Rịa – Phú Mỹ).

Cùng với đó, Ban Quản lý đường sắt đô thị TP HCM cũng thông tin trước năm 2035, sẽ ưu tiên đầu tư 9 tuyến metro, tổng mức đầu tư sơ bộ khoảng 37,15 tỷ USD. Trong đó, khu vực TP HCM sẽ đầu tư 6 tuyến, Bình Dương đầu tư 2 tuyến và Bà Rịa – Vũng Tàu đầu tư 1 tuyến.

Đồng thời, UBND TP HCM cũng cho biết đã nhận được nhiều sự quan tâm của các nhà đầu tư đối với dự án tuyến đường sắt Thủ Thiêm – Long Thành. Bên cạnh đó, hàng loạt doanh nghiệp lớn cũng nộp đề xuất đầu tư các tuyến metro như: Tập đoàn Masterise (metro số 3 Hiệp Bình Phước – Hạ An); Becamex (metro Bàu Bàng – Cái Mép); Tập đoàn Trường Hải (metro số 2 Bến Thành – Thủ Thiêm); Tập đoàn Sovico (metro số 4)…

Cơ hội để TP HCM phát triển đô thị TOD

Với siêu đô thị trên 14 triệu dân, việc tổ chức giao thông công cộng không còn là lựa chọn, mà là vấn đề sống còn, giúp giải quyết các vấn đề về môi trường, tiếng ồn, ô nhiễm không khí và đảm bảo kinh tế luân chuyển tốt.

Trong đó, mục tiêu quan trọng của mô hình phát triển đô thị TOD (Transit-Oriented Development - đô thị gắn với giao thông công cộng) là giảm bớt sự phụ thuộc vào phương tiện cá nhân, tập trung phát triển và cải thiện hệ thống giao thông công cộng.

Tại Hội nghị Ban Chấp hành Đảng bộ TP HCM nhiệm kỳ 2025–2030 diễn ra vào giữa tháng 12/2025, Bí thư Thành ủy Trần Lưu Quang cho rằng, TP đang có nhiều thuận lợi để phát triển hạ tầng đường sắt và cơ chế để thu hút nhà đầu tư theo mô hình TOD.

Theo đánh giá, việc mở rộng thêm quy định cho phép TP HCM sử dụng quỹ đất TOD để thanh toán cho các dự án đường sắt, tạo thêm hành lang pháp lý quan trọng để thu hút các nhà đầu tư lớn tham gia. Cùng với đó, việc cho phép sử dụng quỹ đất để hoàn vốn cho hạ tầng, giúp nhà đầu tư chủ động hơn trong tính toán tài chính, giảm phụ thuộc vào dòng tiền ngân sách.

Với tổng chiều dài khoảng 1.012 km metro được phác thảo, TP HCM đang bước vào giai đoạn tái cấu trúc hạ tầng giao thông lớn chưa từng có. Ảnh TH.

Tại một hội thảo diễn ra vừa qua, ông Nguyễn Tất Thắng – Phó phòng Quy hoạch hạ tầng kỹ thuật (thuộc Sở Quy hoạch Kiến trúc TP HCM), cho biết TP HCM sẽ phân kỳ mô hình TOD theo từng giai đoạn. Trong 5 năm đầu, 11 vị trí TOD thí điểm với quy mô khoảng 1.700 - 1.800 ha, dọc theo các tuyến metro số 1, 2 và vành đai 3. Riêng khu vực Dĩ An dự kiến hình thành cụm TOD rộng 420 ha, vốn gần 1.000 tỷ đồng.

Nói về đô thị TOD, ông Phạm Lâm, Chủ tịch HĐQT DKRA Group, chia sẻ: “TP HCM đang phát triển mạnh mạng lưới metro, các mô hình TOD cần phải trên hướng phát triển có giá trị với tầm nhìn dài hạn từ 50 đến 100 năm. Nếu nhìn ở góc độ phát triển bền vững và có giá trị liên kết vùng, việc tổ chức không gian sao cho tối ưu và đảm bảo phát triển giá trị quỹ đất đi cùng phát triển các tuyến metro theo mô hình TOD rất cần được chú trọng”.

Là một người có nhiều năm nghiên cứu về đô thị TOD, theo TSKH. KTS Ngô Viết Nam Sơn, Chủ tịch Ngo Viet Architects & Planners, mô hình TOD mới chính thức được đưa vào chính sách ở Việt Nam từ năm 2022.

“TOD tại TP HCM không chỉ nên xoay quanh metro nội đô mà cần mở rộng thành mạng lưới TOD liên vùng. Một mạng lưới TOD liên vùng sẽ giúp hình thành các hành lang kinh tế mới, thay đổi hoàn toàn cách người dân di chuyển và lựa chọn nơi ở, nơi làm việc. Điều này cũng giảm đáng kể sức ép lên hạ tầng nội đô vốn đã quá tải nhiều năm qua”, ông Sơn nhận định.

Thành phố đang đứng trước một cơ hội lịch sử để phát triển đường sắt đô thị cũng như đô thị xung quanh nhà ga, nhằm đảm bảo nhu cầu đi lại và nâng cao hiệu quả sử dụng đất.

Dưới góc độ doanh nghiệp có nhiều dự án liền kề các tuyến metro, ông Lê Như Thạch, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Bcons, cho rằng ngay khi quy hoạch metro, các TOD phải được định vị rõ ràng, chỉ ra khu vực nào có TOD chứ không phải quy hoạch metro xong rồi mới quy hoạch TOD. “Hai điều này cần đi kèm nhau. Khi đó, mục tiêu giãn dân sẽ đạt hiệu quả hơn. Ngay trong quá trình xây dựng metro, các khu TOD được hình thành, trở thành những đô thị khép kín với hệ thống giao thông thuận tiện, đầy đủ dịch vụ và tiện ích. Cách làm này không chỉ nâng chất lượng sống mà còn góp phần giảm mật độ phương tiện, giảm tải áp lực giao thông trong đô thị hiện hữu”, ông Thạch phân tích.

Tấn Hiệp

Nguồn Doanh Nhân VN : https://doanhnhanvn.vn/mang-luoi-metro-den-nam-2040-cua-tp-hcm-xuong-song-ha-tang-dinh-hinh-sieu-do-thi-moi.html