Mặt trái của du lịch tàu biển: Nguy cơ bùng phát dịch bệnh luôn hiện hữu

2 giờ trướcBài gốc

“Thành phố nổi” và môi trường lý tưởng cho mầm bệnh

Tàu du lịch từ lâu được xem là biểu tượng của những kỳ nghỉ sang trọng trên biển. Tuy nhiên, dưới góc nhìn dịch tễ học, đây cũng là môi trường đặc biệt dễ phát sinh và lan rộng dịch bệnh.

Một con tàu du lịch hoạt động gần giống một “thành phố nổi” thu nhỏ, với hàng nghìn người cùng sinh hoạt trong không gian khép kín, sử dụng chung nhà hàng, rạp chiếu phim, thang máy, hồ bơi, spa, hệ thống nước và điều hòa không khí trong nhiều ngày liên tục. Khi mầm bệnh xuất hiện, việc kiểm soát lây nhiễm trở nên khó khăn hơn nhiều so với trên đất liền.

Ví dụ điển hình là vụ bùng phát COVID-19 trên tàu Diamond Princess năm 2020. Hơn 600 hành khách và thủy thủ đoàn đã nhiễm SARS-CoV-2, biến con tàu thành một trong những ổ dịch lớn đầu tiên ngoài cộng đồng thời điểm đó. Các nghiên cứu sau này cho thấy việc cách ly và kiểm dịch đã giúp giảm số ca mắc, nhưng phản ứng chậm ban đầu khiến virus có cơ hội lan rộng nhanh chóng.

Tàu Diamond Princess. Ảnh: BBC

Trong số các tác nhân gây bệnh trên tàu du lịch, norovirus - loại virus gây viêm dạ dày ruột cấp, thường được gọi là “virus gây nôn mửa”. Theo dữ liệu từ Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC), phần lớn các vụ bùng phát bệnh đường tiêu hóa trên tàu du lịch trong nhiều năm qua đều liên quan đến norovirus.

Chỉ riêng trong giai đoạn 2024-2025, CDC ghi nhận hàng loạt đợt bùng phát trên các tàu như Queen Mary 2, Rotterdam, Ruby Princess hay Navigator of the Seas, với hàng trăm hành khách và thủy thủ đoàn mắc bệnh.

Các chuyên gia cho rằng, mô hình ăn uống tập trung là một nguyên nhân quan trọng. Hình thức buffet tự chọn, dụng cụ dùng chung và việc nhiều người liên tục tiếp xúc với cùng một bề mặt khiến virus đường ruột dễ phát tán. Đáng chú ý, người nhiễm norovirus có thể lây bệnh ngay cả trước khi xuất hiện triệu chứng rõ rệt.

Không chỉ thực phẩm, thiết kế tàu cũng góp phần thúc đẩy lây lan. Hành khách thường tập trung trong phòng ăn, quán bar, rạp hát, hành lang và thang máy - những không gian kín có mật độ tiếp xúc cao. Thủy thủ đoàn cũng sống tập trung trong khu lưu trú chung, khiến nguy cơ lây chéo giữa nhân viên và hành khách tăng lên.

Hệ thống thông gió là yếu tố khác được đặc biệt quan tâm sau đại dịch COVID-19. Các nghiên cứu về chất lượng không khí trên tàu cho thấy môi trường kín và đông người có thể tạo điều kiện cho virus đường hô hấp phát tán nếu việc lưu thông không khí, lọc bụi và khử khuẩn không đạt tiêu chuẩn.

Ngoài virus đường ruột và hô hấp, tàu du lịch còn đối mặt với nguy cơ từ các bệnh liên quan đến hệ thống nước. Bệnh Legionnaires - một dạng viêm phổi nặng do vi khuẩn Legionella gây ra, thường lây qua các giọt nước nhỏ phát tán từ vòi sen, bồn tắm nước nóng hoặc hệ thống nước bị nhiễm khuẩn. CDC từng ghi nhận nhiều vụ dịch liên quan đến bể sục và hệ thống cấp nước trên tàu biển.

Những cảnh báo mới và bài toán kiểm soát dịch trên biển

Trong năm 2026, các vụ việc mới tiếp tục cho thấy nguy cơ dịch bệnh trên tàu du lịch chưa hề giảm.

Giữa tháng 5, giới chức Pháp đã yêu cầu cách ly hơn 1.700 hành khách và thủy thủ đoàn trên tàu Ambition cập cảng Bordeaux sau khi hàng chục người xuất hiện triệu chứng nghi nhiễm norovirus.

Trước đó, truyền thông quốc tế cũng đưa tin về các ca nhiễm virus Hanta liên quan đến tàu MV Hondius. Dù Hanta thường lây qua loài gặm nhấm và hiếm khi xuất hiện trên tàu biển, các chuyên gia nhận định môi trường đông đúc, khép kín vẫn có thể làm gia tăng nguy cơ lây lan khi mầm bệnh xuất hiện.

Người cao tuổi được xem là nhóm dễ tổn thương nhất trong các chuyến du lịch tàu biển. Đây cũng là nhóm khách hàng chính của ngành công nghiệp cruise. Các bệnh nền như tim mạch, tiểu đường hoặc bệnh hô hấp mãn tính có thể khiến nhiễm trùng trở nên nghiêm trọng hơn, làm tăng nguy cơ mất nước, viêm phổi hoặc phải nhập viện.

Trong khi đó, cơ sở y tế trên tàu chỉ đáp ứng nhu cầu điều trị cơ bản và cấp cứu ngắn hạn. Chúng không được thiết kế để xử lý các đợt bùng phát quy mô lớn kéo dài nhiều ngày. Vì vậy, việc phát hiện sớm ca bệnh, cách ly nhanh và tăng cường vệ sinh vẫn là các biện pháp then chốt.

CDC khuyến cáo hành khách nên rửa tay thường xuyên bằng xà phòng thay vì chỉ dùng nước sát khuẩn, đồng thời báo ngay cho bộ phận y tế nếu xuất hiện triệu chứng như sốt, tiêu chảy hoặc nôn ói.

Các hãng tàu du lịch hiện đã tăng cường quy trình khử khuẩn, giám sát y tế và ứng phó dịch bệnh sau đại dịch COVID-19. Tuy nhiên, giới chuyên gia nhận định bản chất của du lịch tàu biển, nơi hàng nghìn người cùng ăn uống, hít thở và sử dụng chung hệ thống tiện ích trong không gian giới hạn, vẫn khiến các con tàu trở thành môi trường đặc biệt nhạy cảm với dịch bệnh.

Nói cách khác, những đợt bùng phát liên tiếp trên tàu du lịch không chỉ phản ánh mức độ nguy hiểm của virus hay vi khuẩn, mà còn cho thấy cách môi trường sống và thiết kế không gian có thể tác động trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng.

Như Ý

Nguồn Đại Biểu Nhân Dân : https://daibieunhandan.vn/mat-trai-cua-du-lich-tau-bien-nguy-co-bung-phat-dich-benh-luon-hien-huu-10417153.html