Mẹ ít sữa sau sinh, bác sĩ chỉ ra nguyên nhân thường gặp

3 giờ trướcBài gốc

Theo các bác sĩ, phần lớn trường hợp ít sữa sau sinh có thể cải thiện nếu người mẹ được hướng dẫn đúng cách về dinh dưỡng, nghỉ ngơi và cho bé bú sớm. Ảnh: Freepik.

Chị Minh (30 tuổi, ở Hà Nội) là một trong nhiều bà mẹ trẻ gặp khó khăn về nguồn sữa sau sinh. Vài tuần đầu làm mẹ, nhịp sống của chị gắn liền với những cữ bú dày, những đêm thiếu ngủ và nỗi lo khi lượng sữa vắt ra ngày càng ít.

Áp lực "không đủ sữa cho con" khiến chị căng thẳng kéo dài, trong khi chính trạng thái tâm lý này lại là yếu tố làm sữa về chậm hơn, tạo thành một vòng luẩn quẩn khó thoát.

Hiểu đúng về "ít sữa"

Theo thạc sĩ, bác sĩ Trịnh Hồng Sơn, Giám đốc Trung tâm Giáo dục truyền thông dinh dưỡng, Viện Dinh dưỡng, những ngày đầu sau sinh là giai đoạn cơ thể người mẹ trải qua biến đổi sinh lý rất mạnh. Quá trình tiết sữa chịu sự chi phối của hai hormone quan trọng là prolactin và oxytocin.

Prolactin có nhiệm vụ kích thích tuyến vú sản xuất sữa, trong khi oxytocin giúp co bóp các nang sữa để sữa được phóng thích ra ngoài. Khi em bé bú hoặc mẹ vắt sữa, đầu vú được kích thích, tín hiệu sẽ truyền lên não, thúc đẩy tuyến yên tiết ra hai hormone này.

Tuy nhiên, stress và căng thẳng có thể làm gián đoạn cơ chế tự nhiên đó. Khi người mẹ lo lắng, cơ thể tăng tiết cortisol. Cortisol khiến mạch máu co lại, làm giảm phản xạ phóng sữa và ức chế hoạt động của oxytocin. Điều này dẫn đến tình trạng mẹ vẫn có sữa nhưng sữa không chảy ra hiệu quả. Nhiều người lầm tưởng mình "mất sữa", trong khi thực tế sữa chỉ đang bị ức chế bởi stress.

"Không chỉ áp lực tâm lý, mất ngủ kéo dài, gánh nặng chăm con, sự thay đổi hormone sau sinh (đặc biệt là sự sụt giảm đột ngột estrogen và progesterone), cùng cảm giác cô đơn hoặc thiếu sự hỗ trợ từ gia đình đều góp phần làm tình trạng căng thẳng nặng thêm. Tất cả tạo nên một chuỗi phản ứng tâm - sinh lý ảnh hưởng trực tiếp đến việc tiết sữa", bác sĩ Sơn nói.

Một sai lầm phổ biến khác là cho con bú không thường xuyên hoặc sai tư thế. Khi tuyến vú không được kích thích đủ, cơ thể sẽ "hiểu nhầm" rằng nhu cầu sữa giảm và tự động giảm sản xuất. Nhiều mẹ vì lo sữa ít nên sớm bổ sung sữa công thức, khiến bé bú mẹ ít hơn, vòng phản hồi "cung - cầu" bị phá vỡ. Về mặt sinh lý, sữa mẹ được tạo ra theo nguyên tắc rất rõ ràng: bé bú càng nhiều, mẹ càng có nhiều sữa.

Bên cạnh đó, không ít phụ nữ sau sinh kiêng khem quá mức. Lo tăng cân, sợ mất dáng, họ ăn uống thiếu chất, bỏ qua các thực phẩm giàu năng lượng và protein - những nguyên liệu thiết yếu để tạo sữa.

Vị chuyên gia nhấn mạnh thức khuya, mệt mỏi, thiếu ngủ càng khiến tình trạng ít sữa trầm trọng hơn. Một số loại thuốc, như thuốc tránh thai chứa estrogen liều cao hoặc thuốc co mạch, cũng có thể ảnh hưởng đến tiết sữa nhưng thường không được chú ý.

Nhìn bạn bè "sữa trữ đầy tủ lạnh", trong khi mình vắt mãi chỉ được vài chục ml, nhiều mẹ sinh ra cảm giác tự ti, cho rằng bản thân yếu kém. Ảnh: Freepik.

Áp lực còn đến từ việc so sánh. Nhìn bạn bè "sữa trữ đầy tủ lạnh", trong khi mình vắt mãi chỉ được vài chục ml, nhiều mẹ sinh ra cảm giác tự ti, cho rằng bản thân yếu kém. Chính áp lực vô hình này lại làm tăng stress, tiếp tục ức chế phản xạ tiết sữa.

Bước đầu để sữa về nhiều hơn

Theo các chuyên gia, chìa khóa quan trọng để phá vỡ vòng luẩn quẩn "ít sữa - căng thẳng" là học cách thư giãn. Khi cho con bú, mẹ nên chọn tư thế thoải mái, tựa lưng, kê gối đỡ tay, giữ bé áp sát ngực.

Trước cữ bú, hít thở sâu, massage nhẹ vùng vai, cổ và ngực có thể giúp kích thích oxytocin. Không gian yên tĩnh, ánh sáng dịu, hay chỉ đơn giản là nhìn con bú cũng đủ để sữa về dễ dàng hơn.

Da kề da là một biện pháp đơn giản nhưng rất hiệu quả. Đặt bé nằm trên ngực trần của mẹ giúp tăng tiết oxytocin, ổn định nhịp tim, hơi thở của trẻ và cải thiện khả năng bú. Phương pháp này được Tổ chức Y tế Thế giới khuyến khích thực hiện ngay sau sinh và duy trì trong những tuần đầu.

Sự hỗ trợ từ gia đình cũng đóng vai trò then chốt. Khi người thân san sẻ việc nhà, chăm con để mẹ có thời gian nghỉ ngơi, tâm lý sẽ nhẹ nhõm hơn. Một lời động viên đúng lúc đôi khi còn “lợi sữa” hơn bất kỳ thực phẩm bổ sung nào.

Về dinh dưỡng, Viện Dinh dưỡng khuyến nghị phụ nữ cho con bú cần bổ sung thêm khoảng 500 kcal mỗi ngày. Chế độ ăn nên đa dạng, đủ bốn nhóm chất, chia thành 5-6 bữa nhỏ. Uống đủ 2-2,5 lít nước mỗi ngày, hạn chế rượu bia, cà phê đặc và nước ngọt có gas. Các món ăn dân gian như cháo móng giò đu đủ, canh cá chép, nước lá đinh lăng có thể hỗ trợ tiết sữa nếu dùng điều độ.

Cuối cùng, nếu tình trạng ít sữa kéo dài hoặc kèm dấu hiệu stress, trầm cảm sau sinh, người mẹ nên tìm đến các cơ sở y tế hoặc trung tâm tư vấn nuôi con bằng sữa mẹ. Với sự hỗ trợ đúng cách, phần lớn các trường hợp đều có thể cải thiện rõ rệt chỉ sau vài tuần.

Phương Anh

Nguồn Znews : https://znews.vn/me-it-sua-sau-sinh-bac-si-chi-ra-nguyen-nhan-thuong-gap-post1625370.html