Bộ phim tài liệu đắt đỏ bậc nhất lịch sử và tham vọng định hình hình ảnh
“Melania” là phim tài liệu do Brett Ratner đạo diễn, theo chân Melania Trump trong 20 ngày trước lễ nhậm chức tổng thống nhiệm kỳ hai của ông Donald Trump. Phim ra rạp tại Mỹ ngày 30/1/2026, sau các buổi ra mắt quy mô lớn tại Washington D.C., trước khi dự kiến phát hành trên nền tảng trực tuyến sau giai đoạn chiếu rạp.
Áp phích phim tài liệu “Melania” có hình ảnh Đệ nhất phu nhân Hoa Kỳ Melania Trump được trưng bày tại một ga tàu điện ngầm ở New York, thu hút sự chú ý của công chúng trước thời điểm phim ra mắt. (Ảnh: Reuters)
Tác phẩm được sản xuất với quy mô hiếm thấy trong dòng phim tài liệu. Amazon MGM Studios chi tổng mức đầu tư ước tính hơn 75 triệu USD cho dự án, bao gồm thỏa thuận bản quyền khoảng 40 triệu USD - con số vốn thường chỉ thấy ở phim bom tấn giải trí. Phim dài khoảng hơn 100 phút, tập trung vào giai đoạn chuyển giao quyền lực sau bầu cử, ghi lại các hoạt động chuẩn bị lễ nhậm chức, hậu trường chính trị và đời sống cá nhân của Đệ nhất phu nhân.
Hình ảnh Melania Trump thể hiện gu thẩm mỹ sang trọng, tiết chế, ưu tiên phom dáng cổ điển. (Ảnh: Reuters)
Về chiến lược phát hành, tác phẩm được kỳ vọng vừa là sản phẩm điện ảnh, vừa là nội dung chủ lực cho nền tảng streaming sau rạp - mô hình đang trở thành xu hướng mới của Hollywood hậu đại dịch. Ở góc độ công nghiệp, “Melania” không chỉ là một bộ phim, mà còn là một thử nghiệm thương mại lớn: liệu một phim tài liệu mang màu sắc chính trị rõ rệt có thể thành công ở phòng vé và sau đó kéo thuê bao streaming hay không.
Một chân dung điện ảnh đẹp, kiểm soát tốt – nhưng gây tranh cãi về storytelling
Về ngôn ngữ điện ảnh, “Melania” đi theo phong cách “fly-on-the-wall”: máy quay theo chân nhân vật trong đời sống thường nhật, hạn chế can thiệp trực tiếp. Hình ảnh được trau chuốt theo hướng sang trọng, ánh sáng mềm, nhạc nền dày, bố cục giàu tính quảng bá. Cách tiếp cận này tạo nên cảm giác về một thế giới quyền lực vận hành qua nghi lễ, trang phục, không gian và khoảng cách hình ảnh.
Hình ảnh Melania Trump với phong cách thời trang thanh lịch, tối giản, thường gắn với hình ảnh chuẩn mực của Đệ nhất phu nhân trong các sự kiện chính thức. (Ảnh: Reuters)
Nhưng chính sự “mượt mà” lại trở thành tâm điểm tranh cãi. Khi phim tài liệu thiếu những khoảnh khắc tự phát hoặc xung đột, nhân vật dễ trở thành biểu tượng hình ảnh hơn là con người với chiều sâu nội tâm.
Một số nhà phê bình quốc tế nhận xét bộ phim giống “chân dung được dàn dựng sẵn”, thiếu khoảnh khắc ngẫu nhiên - yếu tố thường tạo nên sức nặng cảm xúc của phim tài liệu chân dung. Nhiều ý kiến cho rằng phim dành phần lớn thời lượng cho hình ảnh nghi lễ và hậu trường quyền lực, thay vì khai thác đời sống cá nhân hoặc mâu thuẫn nội tại.
Tuy vậy, ở góc nhìn khác, “Melania” vẫn có giá trị như một tài liệu văn hóa. Nó cho thấy cách quyền lực hiện đại tồn tại thông qua hình ảnh cá nhân, nghi thức và truyền thông thị giác.
Đệ nhất phu nhân Hoa Kỳ Melania Trump đến dự buổi ra mắt phim tài liệu "Melania". (Ảnh: Reuters)
Từ phim tài liệu chính trị đến “điện ảnh thương hiệu”: Góc nhìn xã luận
Nếu đặt cạnh các phim tài liệu chính trị nổi tiếng, sự khác biệt của “Melania” trở nên rõ rệt.
“Fahrenheit 9/11” sử dụng điện ảnh như công cụ phản biện chính trị trực diện, xây dựng luận điểm rõ ràng và chủ động tạo xung đột. “The Social Dilemma” lại xây dựng hệ thống luận cứ dựa trên dữ liệu, chuyên gia và cấu trúc tri thức.
Trong khi đó, “Melania” gần như chỉ dựa vào hình ảnh nhân vật trung tâm. Điều này khiến phim gần với dạng “documentary portrait branding” - phim tài liệu xây dựng hình ảnh cá nhân hơn là một phim tài liệu phơi bày những giá trị của sự thật.
Đệ nhất phu nhân Hoa Kỳ Melania Trump ký tặng sách trong buổi quảng bá bộ phim tài liệu "Melania" của Amazon MGM Studios. (Ảnh: Reuters)
Ở cấp độ xã hội, bộ phim phản ánh một xu hướng mới: quyền lực không chỉ bị điện ảnh quan sát, mà chủ động sử dụng điện ảnh để kể câu chuyện về chính mình.
Trong kỷ nguyên streaming và mạng xã hội, phim tài liệu có thể trở thành công cụ định hình nhận thức công chúng dài hạn. Không còn là tuyên truyền thô, hình ảnh quyền lực giờ được kể bằng storytelling, thẩm mỹ và cảm xúc. Câu hỏi lớn mà “Melania” đặt ra không nằm ở việc bộ phim hay hay dở, mà là: khi quyền lực tự sản xuất câu chuyện về chính mình, vai trò phản biện của điện ảnh sẽ ở đâu?
Đệ nhất phu nhân Hoa Kỳ Melania Trump phát biểu tại buổi ra mắt phim tài liệu "Melania". (Ảnh: Reuters)
Một tác phẩm đáng xem – như một hiện tượng văn hóa thời đại
“Melania” có thể không thỏa mãn khán giả tìm kiếm chiều sâu nhân vật hoặc góc nhìn phản biện mạnh. Nhưng với người quan tâm đến điện ảnh chính trị và văn hóa quyền lực, đây vẫn là một case study đáng chú ý.
Khung hình ghi lại thần thái trầm lắng của Melania Trump, tạo cảm giác quan sát nhẹ nhàng và tiết chế. (Ảnh: Reuters)
Không phải vì tất cả những gì bộ phim nói mà vì những gì bộ phim chọn không nói. Trong lịch sử điện ảnh, có những phim tài liệu là bản ghi chép lịch sử. Cũng có những phim giống tấm gương phản chiếu cách con người muốn được nhìn thấy và bộ phim “Melania” đứng ở khoảng giữa hai ranh giới ấy.
Hải Hà/VOV.VN