Mèn mén - hương vị của núi rừng

6 giờ trướcBài gốc

Để có được bát mèn mén thơm dẻo phải chế biến tỉ mỉ qua nhiều công đoạn.

Ngô là cây trồng chủ lực, phù hợp với khí hậu miền núi, chịu hạn tốt và gắn bó mật thiết với đời sống người dân từ thuở khai sơn lập bản. Khác với nhiều món ăn cầu kỳ, khi những bắp ngô chín vàng treo đầy trên gác bếp cũng là lúc người dân bắt tay chế biến món ăn mộc mạc nhưng đặc biệt - mèn mén.

Để có được bát mèn mén thơm dẻo, người làm phải tỉ mỉ qua nhiều công đoạn: chọn bắp ngô chắc hạt, phơi khô, tách hạt rồi xay bằng cối đá, rây kỹ thành bột mịn vừa phải. Bột ngô được trộn với lượng nước vừa đủ độ ẩm trước khi đem hấp nhiều lần trên chõ gỗ. Thông thường, mèn mén được đồ hai lần. Lần đầu giúp bột ngô nở đều, lần hai để chín kỹ, hạt tơi xốp. Khi chín, mèn mén có màu vàng ươm, được xới thật tơi, vừa để nguội vừa để hạt ngô giữ được độ khô ráo, bùi ngọt tự nhiên. Mùi mèn mén mới chín lan khắp gian bếp, quyện trong hơi khói củi, trong tiếng nói cười của những người phụ nữ bên bếp lửa. Đây là thành quả của sự tỉ mỉ và kinh nghiệm truyền đời. Không chỉ vậy, mèn mén còn là “sợi dây nối” giữa các thế hệ. Người mẹ dạy con gái cách chọn ngô, cách xay, hấp; người bà kể lại câu chuyện ngày xưa cha ông sống nhờ hạt ngô trên nương. Mỗi chõ mèn mén chín là kết quả của lao động, tình cảm và niềm tin giản dị rằng cuộc sống có thể no đủ nhờ bàn tay con người.

Mèn mén không chỉ là món ăn hằng ngày, mà không thể thiếu trong các dịp lễ, Tết, cưới hỏi hay tại các phiên chợ vùng cao. Trong mâm cúng tổ tiên, mèn mén luôn được đặt trang trọng bên cạnh thịt, rượu như một lời tri ân với đất trời đã cho ngô mọc tốt, mùa màng bội thu. Mèn mén thường được ăn kèm với canh xương hoặc canh rau cải, giúp món ăn thêm mềm, ngọt và dễ thưởng thức. Trong những ngày lạnh giá hay buổi sáng se sương, bát mèn mén nóng hổi thơm mùi ngô, hương khói củi khiến bất cứ ai nếm qua đều nhớ mãi.

Bữa cơm vùng cao giản dị với mèn mén, canh rau cải và những món ăn thuần vị núi rừng.

Điều đặc biệt ở mèn mén là dù giản dị nhưng món ăn này vẫn giữ được sức sống mạnh mẽ trong đời sống hiện đại. Ngày nay, khi du lịch cộng đồng ở Cao Bằng phát triển, mèn mén đã trở thành một “đại sứ văn hóa”, đưa du khách bước vào thế giới ẩm thực của người dân bản địa. Du khách có thể thử xay ngô, hấp mèn mén cùng bà con, ngồi quanh bếp thưởng thức món ăn, cảm nhận vị bùi của ngô quyện với vị ngọt của nước canh.

Trong bối cảnh hội nhập, du lịch, ẩm thực và truyền thông mở ra nhiều cơ hội, việc bảo tồn và phát huy giá trị của các món ăn bản địa là hướng đi quan trọng để tỉnh khẳng định bản sắc riêng. Một số nhà hàng, điểm dừng chân, homestay tại các xóm làng đã đưa món mèn mén vào thực đơn, phục vụ du khách trong hành trình khám phá miền non nước, tạo trải nghiệm vừa lạ miệng, vừa đậm bản sắc địa phương. Nhiều đoàn khách từ Hà Nội, Hải Phòng, thậm chí cả du khách nước ngoài đều yêu cầu món này. Có người ban đầu chỉ tò mò, nhưng ăn xong lại khen ngon, vì vị bùi, ngọt và thơm rất riêng.

Linh Nhi

Nguồn Cao Bằng : https://baocaobang.vn/men-men-huong-vi-cua-nui-rung-3184648.html