Meta đã thực sự mạnh tay với số tài khoản của người dùng dưới 16 tuổi
Con số khổng lồ này được thực hiện chỉ trong vòng một tuần lễ ngắn ngủi vào tháng 12 năm ngoái, đánh dấu bước ngoặt thực tế đầu tiên của đạo luật gây tranh cãi nhưng mang tính lịch sử của Canberra. Trong khi chính phủ và các bậc phụ huynh ủng hộ động thái mạnh tay này như một lá chắn bảo vệ thế hệ trẻ khỏi những tác động tiêu cực của không gian mạng, thì hàng trăm nghìn thanh thiếu niên Úc đang phải đối mặt với một cuộc "di cư kỹ thuật số" bắt buộc, đồng thời châm ngòi cho một cuộc tìm kiếm các nền tảng thay thế mới để lách luật.
Cuộc thanh trừng kỹ thuật số và nỗ lực xác minh độ tuổi
Số liệu vừa được Meta công bố vào 12.1 đã vẽ nên một bức tranh rõ nét về quy mô của cuộc "thanh trừng" tài khoản này. Cụ thể, trong khoảng thời gian từ ngày 4 đến ngày 11 tháng 12 năm ngoái, gã khổng lồ công nghệ đã xóa sổ tổng cộng 330.639 tài khoản Instagram, 173.497 tài khoản Facebook và 39.916 tài khoản Threads. Đây là lần đầu tiên một công ty mạng xã hội công khai minh bạch số lượng người dùng bị ảnh hưởng kể từ khi lệnh cấm chính thức có hiệu lực.
Trước đó, tại một phiên điều trần ở Thượng viện vào tháng 10, bà Mia Garlick, Giám đốc chính sách của Facebook tại Úc và New Zealand, ước tính có khoảng 300.000 người dùng Instagram và 150.000 người dùng Facebook tại Úc nằm trong độ tuổi từ 13 đến 15. Tuy nhiên, con số thực tế bị xóa bỏ còn cao hơn, cho thấy có một lượng không nhỏ trẻ em dưới 13 tuổi đã lách luật để tạo tài khoản bằng cách khai gian ngày sinh hoặc có sự tiếp tay của phụ huynh, bất chấp quy định người dùng phải từ 13 tuổi trở lên.
Mặc dù lệnh cấm của chính phủ Úc chính thức có hiệu lực vào ngày 10 tháng 12, Meta đã chủ động khởi động quy trình rà soát và chặn người dùng từ trước đó một tuần. Để tránh gây sốc và đảm bảo quyền lợi dữ liệu cho người dùng trẻ, công ty đã gửi thông báo đến các chủ tài khoản dưới tuổi vị thành niên từ giữa tháng 11. Động thái này cho phép các em có một khoảng thời gian ân hạn quý giá để tải xuống những kỷ niệm, hình ảnh và dữ liệu cá nhân trước khi vĩnh viễn mất quyền truy cập.
Đồng thời, hệ thống cũng cho phép người dùng cập nhật thông tin liên lạc để họ có thể nhận được thông báo khôi phục tài khoản ngay khi bước sang tuổi 16. Để thực hiện quy trình sàng lọc khổng lồ này, Meta đã hợp tác với Yoti, một công ty chuyên về xác minh danh tính kỹ thuật số của Anh. Người dùng bị nghi ngờ về độ tuổi được yêu cầu gửi video selfie hoặc cung cấp giấy tờ tùy thân do chính phủ cấp để xác minh, với toàn bộ dữ liệu nhạy cảm này được quản lý bảo mật bởi bên thứ ba là Yoti.
Meta khẳng định việc tuân thủ pháp luật sẽ là một quy trình nhiều lớp và liên tục được tinh chỉnh. Tuy nhiên, tập đoàn này vẫn bày tỏ quan ngại sâu sắc về tính khả thi và hiệu quả của việc xác định độ tuổi trực tuyến khi thiếu vắng một tiêu chuẩn chung cho toàn ngành công nghiệp.
Trong tuyên bố mới nhất, Meta nhấn mạnh quan điểm rằng trách nhiệm xác minh độ tuổi nên được đặt lên vai các kho ứng dụng (App Stores) như của Apple hay Google, thay vì từng ứng dụng riêng lẻ. Theo lập luận của Meta, việc yêu cầu các kho ứng dụng xác minh tuổi và xin sự chấp thuận của phụ huynh trước khi cho phép tải xuống là cách duy nhất để đảm bảo sự bảo vệ nhất quán và toàn diện cho thanh thiếu niên trên mọi nền tảng, tránh tình trạng "lọt lưới" ở các ứng dụng nhỏ lẻ hơn.
Phản ứng trái chiều và cuộc chơi "Mèo vờn Chuột" tìm kiếm vùng đất mới
Lệnh cấm mạng xã hội của Úc đã tạo ra một sự phân cực rõ rệt trong xã hội. Theo một cuộc khảo sát của Đại học Monash công bố vào tháng 12, có tới 79% người lớn tại Úc ủng hộ đạo luật này. Phần lớn các bậc phụ huynh bày tỏ lo ngại sâu sắc về cách mạng xã hội đang thao túng tâm lý và gây ảnh hưởng tiêu cực đến những đứa trẻ đang trong độ tuổi nhạy cảm.
Chính phủ Úc, thông qua Bộ trưởng Truyền thông Anika Wells, cũng kêu gọi sự kiên nhẫn, nhấn mạnh rằng sự thay đổi văn hóa và quy định cần thời gian để thẩm thấu và hoàn thiện. Bà Wells thừa nhận quá trình đảm bảo độ tuổi có thể mất nhiều ngày hoặc nhiều tuần để thực hiện một cách công bằng và chính xác, nhưng đó là cái giá xứng đáng để bảo vệ thế hệ tương lai.
Trái ngược hoàn toàn với sự ủng hộ của người lớn, phản ứng từ chính những đối tượng bị ảnh hưởng – trẻ em dưới 16 tuổi – lại vô cùng tiêu cực. Một cuộc thăm dò của đài truyền hình quốc gia ABC cho thấy 70% thanh thiếu niên không nghĩ rằng lệnh cấm này là một ý tưởng hay.
Việc đột ngột bị cắt đứt quyền truy cập vào 10 nền tảng mạng xã hội phổ biến nhất bao gồm Instagram, Snapchat, TikTok và Twitch đã khiến nhiều em cảm thấy bị cô lập khỏi vòng tròn bạn bè và xã hội. Tuy nhiên, giới trẻ vốn nổi tiếng với khả năng thích nghi nhanh chóng với công nghệ. Ngay khi các cánh cửa lớn đóng lại, một làn sóng tìm kiếm các lựa chọn thay thế đã bùng nổ.
Một ví dụ điển hình cho hiện tượng này là sự trỗi dậy bất ngờ của Lemon8, một ứng dụng chia sẻ phong cách sống cũng thuộc sở hữu của ByteDance (công ty mẹ của TikTok). Trong tháng 12, Lemon8 đã leo lên vị trí ứng dụng phong cách sống được tải xuống nhiều nhất trên App Store của Apple tại Úc. Mặc dù Lemon8 hiện chưa nằm trong danh sách cấm chính thức, nhưng sự dịch chuyển của người dùng trẻ sang nền tảng này cho thấy tính chất "mèo vờn chuột" của cuộc chiến kiểm soát không gian mạng.
Kelly Stevens, Giám đốc truyền thông của TikTok tại Úc và New Zealand, đã vội vã trấn an dư luận rằng Lemon8 cũng sẽ chỉ cho phép người dùng từ 16 tuổi trở lên tham gia. Tuy nhiên, chính quyền Canberra đã phát đi tín hiệu cảnh báo rằng họ sẽ không đứng nhìn. Chính phủ khẳng định sẽ định kỳ rà soát và cập nhật danh sách các nền tảng bị cấm để bịt kín mọi kẽ hở, đảm bảo rằng lệnh cấm không chỉ mang tính hình thức mà thực sự tạo ra một môi trường mạng an toàn hơn cho trẻ em, dù cho các em có muốn hay không.
Bùi Tú