Miễn phí xe buýt, hạ tầng TPHCM có đủ sức phục vụ hành khách?

3 giờ trướcBài gốc

Ông Hợp cho biết, thành phố hiện có khoảng 180 tuyến xe buýt với hơn 2.400 phương tiện đang hoạt động. Đáng chú ý, nhiều tuyến vẫn chưa khai thác hết công suất, đặc biệt ở khung giờ thấp điểm. Đây được xem là dư địa quan trọng để hấp thụ lượng hành khách dự kiến tăng từ 20–30% khi chính sách miễn phí được áp dụng trên diện rộng. Tuy nhiên, bài toán không đơn thuần nằm ở con số tổng thể, mà ở sự phân bổ không đồng đều theo thời gian và không gian – nơi áp lực thực sự có thể dồn vào các tuyến trục chính, các khung giờ cao điểm và những khu vực dân cư đông đúc.

Theo đại diện Sở Xây dựng, thực tế cho thấy, ngay cả khi chưa miễn phí, nhiều tuyến xe buýt tại TP.HCM đã trong tình trạng đông đúc vào giờ cao điểm. Nếu lượng khách tăng đột biến mà không có sự điều tiết kịp thời, nguy cơ “quá tải cục bộ” là hoàn toàn có thể xảy ra. Khi đó, trải nghiệm của hành khách – yếu tố vốn đã là điểm yếu của xe buýt – có thể tiếp tục bị bào mòn.

Một hệ thống giao thông công cộng dù miễn phí nhưng chậm trễ, chen chúc và thiếu tiện nghi sẽ khó giữ chân người dùng lâu dài.

Chính sách miễn phí vé xe buýt được kỳ vọng sẽ tạo ra cú hích sử dụng phương tiện công cộng của người dân tại TPHCM (ảnh: Uyên Phương)

Cơ quan quản lý cho biết đã lường trước kịch bản này và đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Trọng tâm là hoàn thiện hệ thống vé điện tử trên toàn mạng lưới trong năm 2026, qua đó giúp theo dõi chính xác sản lượng hành khách theo từng tuyến, từng thời điểm. Dữ liệu thời gian thực sẽ trở thành công cụ quan trọng để điều phối phương tiện, tăng chuyến linh hoạt ở những khu vực có nhu cầu cao, đồng thời tối ưu hóa các tuyến chưa hiệu quả.

Bên cạnh đó, việc rà soát, điều chỉnh và mở mới các tuyến xe buýt cũng được đặt ra nhằm tăng khả năng kết nối, đặc biệt với các loại hình giao thông khác như metro, xe đạp công cộng hay tuyến buýt đường sông. Đây được xem là yếu tố then chốt tạo sự hấp dẫn khi người dân có thể di chuyển liền mạch, thuận tiện mà không bị “đứt gãy” hành trình.

Tuy vậy, hạ tầng không chỉ là số lượng xe hay tuyến. Một trong những điểm nghẽn lớn hiện nay ở TPHCM nằm ở hệ thống nhà chờ, bến bãi và không gian dành cho người đi bộ tiếp cận xe buýt. Ở nhiều khu vực, nhà chờ xuống cấp, thiếu tiện ích, thậm chí không đảm bảo an toàn. Nếu không được nâng cấp đồng bộ, việc gia tăng hành khách có thể khiến những bất cập này trở nên rõ rệt hơn, ảnh hưởng trực tiếp đến trải nghiệm và quyết định lựa chọn phương tiện của người dân.

Một vấn đề khác cũng được đại diện Sở Xây dựng TPHCM nhìn nhận thẳng thắn là tâm lý người dùng. Trong nhiều năm qua, dù giá vé xe buýt đã được trợ giá ở mức thấp, lượng hành khách vẫn chưa đạt kỳ vọng. Điều đó cho thấy chi phí không phải là rào cản duy nhất.

Thời gian di chuyển, độ tin cậy của lịch trình, sự thuận tiện và cảm giác thoải mái mới là những yếu tố mang tính quyết định. Chính vì vậy, miễn phí vé xe buýt chỉ nên được xem là “điều kiện cần” để kích cầu ban đầu, chứ chưa phải “điều kiện đủ” để thay đổi hành vi giao thông một cách bền vững.

Theo ông Hợp, góc độ tích cực, chính sách miễn phí có thể đóng vai trò như một “cú hích” mạnh mẽ kích thích người dân đi xe buýt. Tuy nhiên, để biến sự thử nghiệm đó thành thói quen lâu dài, hệ thống hạ tầng và chất lượng dịch vụ phải theo kịp, thậm chí đi trước một bước. Nếu không, hiệu ứng ban đầu có thể nhanh chóng suy giảm, kéo theo sự hoài nghi đối với các chính sách giao thông công cộng trong tương lai.

Vân Sơn

Nguồn Tiền Phong : https://tienphong.vn/mien-phi-xe-buyt-ha-tang-tphcm-co-du-suc-phuc-vu-hanh-khach-post1834390.tpo