'Mở khóa' du lịch bền vững từ tri thức bản địa ở Cúc Phương

2 giờ trướcBài gốc

Tiềm năng còn “ngủ yên”

Con đường vào UBND xã Cúc Phương uốn lượn giữa núi đá vôi trùng điệp như lắng lại dưới ánh nắng nhạt của buổi chiều đông đại ngàn. Giữa sắc xanh bạt ngàn của rừng, những lá cờ đỏ và pa-nô hướng về Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng nổi bật dọc hai bên đường, tạo nên điểm nhấn rực rõ, trang trọng nơi miền núi.

Trong sắc đỏ nổi bật giữa đại ngàn, nhịp sống của bản làng người Mường vẫn bình thản, chậm rãi, gợi lên hình ảnh một miền đất còn nhiều hoang sơ nhưng giàu tiềm năng đang chờ được “đánh thức”.

Sắc cờ đỏ sao vàng rực rỡ khắp các nẻo đường ở Cúc Phương.

Cúc Phương là địa bàn miền núi đặc thù, địa hình núi đá vôi chia cắt mạnh, diện tích rừng chiếm tỷ trọng lớn. Sau khi sáp nhập xã Văn Phương và xã Cúc Phương, địa bàn xã mới có diện tích hơn 132,6 km², trong đó khoảng 85% là rừng đặc dụng. Quỹ đất sản xuất nông nghiệp hạn chế, đất thường xuyên bạc màu khiến sản xuất thuần nông không còn là hướng đi tối ưu. Bài toán sinh kế bền vững cho hơn 8.600 nhân khẩu vì thế đặt ra ngày càng cấp thiết.

Khó khăn về điều kiện tự nhiên lại đồng thời mở ra dư địa phát triển khác cho Cúc Phương. Nằm trong vùng đệm Vườn quốc gia Cúc Phương là khu rừng đặc dụng đầu tiên của cả nước, xã Cúc Phương sở hữu hệ sinh thái rừng nguyên sinh phong phú, cảnh quan núi đá vôi đặc trưng và môi trường sinh thái trong lành hiếm có. Những cánh rừng xanh thẳm, hệ động thực vật đa dạng, khí hậu mát lành quanh năm đang trở thành lợi thế nổi bật cho các loại hình du lịch sinh thái và nghỉ dưỡng gắn với thiên nhiên.

Cùng với tài nguyên rừng là kho tàng tri thức bản địa của đồng bào dân tộc Mường được gìn giữ qua nhiều thế hệ. Những nếp nhà sàn truyền thống, phong tục sinh hoạt gắn với núi rừng, ẩm thực bản địa, các làn điệu dân gian và lối sống hài hòa với thiên nhiên tạo nên một không gian văn hóa đặc sắc. Đây chính là nền tảng để phát triển du lịch cộng đồng, du lịch trải nghiệm. Du khách không chỉ đến tham quan, mà còn được sống, được cảm và hiểu về văn hóa bản địa.

Ông Đinh Văn Bờ, Bí thư Chi bộ thôn Đồng Quân, xã Cúc Phương

Với người dân Cúc Phương, du lịch không chỉ mở ra cơ hội tăng thu nhập, mà còn là con đường để giữ rừng, gìn giữ bản sắc văn hóa và tạo dựng sinh kế bền vững ngay trên mảnh đất quê hương.

Ông Đinh Văn Bờ, Bí thư Chi bộ thôn Đồng Quân, xã Cúc Phương cho biết: “Đất sản xuất nông nghiệp ít, nhiều đá lộ đầu khiến việc canh tác khó khan, hiệu quả kinh tế không cao, Trong khi chúng tôi lại có rừng, có văn hóa, có tri thức bản địa. Nếu được tạo điều kiện, bà con hoàn toàn có thể phát triển đa dạng các loại hình du lịch, vừa tăng thu nhập, vừa giữ gìn bản sắc”.

Dù tiềm năng là hiện hữu, nhưng thực tế cho thấy du lịch tại Cúc Phương vẫn đang đối mặt với nhiều "điểm nghẽn". Hoạt động hiện tại chủ yếu mang tính tự phát, quy mô nhỏ lẻ và hạ tầng chưa đồng bộ. Đặc biệt, nguồn nhân lực tại chỗ còn thiếu kỹ năng và kinh nghiệm vận hành chuyên nghiệp. Đáng chú ý hơn, những vướng mắc liên quan đến quy hoạch tích hợp và cơ chế quản lý đất đai vùng đệm đang trở thành rào cản lớn, khiến các mô hình du lịch chưa thể bứt phá xứng tầm.

Cần lực đẩy để bứt phá

Để hiện thực hóa khát vọng phát triển du lịch gắn với bảo tồn rừng và tri thức bản địa, bài toán đặt ra với Cúc Phương không chỉ nằm ở tiềm năng, mà ở cách tổ chức không gian phát triển và hoàn thiện cơ chế phù hợp với đặc thù vùng đệm rừng đặc dụng. Sản phẩm du lịch cần được đầu tư bài bản bởi nếu thiếu điểm nhấn đặc trưng và công tác quảng bá chưa chuyên nghiệp sẽ rất khó tạo sức hút lâu dài.

Ông Lưu Danh Duyên, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã Cúc Phương

Ông Lưu Danh Duyên, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã Cúc Phương cho biết: “Ngay sau khi sáp nhập và vận hành mô hình chính quyền địa phương mới, Đảng bộ, chính quyền địa phương đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo và xem xét lại toàn bộ các nguồn lực để xây dựng chiến lược phát triển kinh tế - xã hội sát thực tiễn. Trong đó, định hướng phát triển kinh tế xã hội dựa vào du lịch và các sản phẩm du lịch tập trung vào du lịch sinh thái bền vững, du lịch cộng đồng, gắn liền bảo tồn đa dạng sinh học và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc Mường, chuyển từ du lịch đại trà sang trải nghiệm có trách nhiệm, kết nối cộng đồng, nâng cao sinh kế người dân địa phương, đồng thời tận dụng công nghệ thông tin để quảng bá và nâng cao chất lượng dịch vụ.

Tuy nhiên, quy hoạch sử dụng đất cho du lịch, dịch vụ và xây dựng… từ trước thời điểm sáp nhập còn thiếu đồng bộ, gây khó khăn cho công tác quản lý hạ tầng và thu hút đầu tư. Để tháo gỡ, địa phương đã chủ động khắc phục một số hạn chế về hạ tầng thiết yếu, đồng thời siết chặt công tác quản lý xây dựng, gìn giữ cảnh quan sinh thái, đồng thời phát huy vai trò chủ thể của người dân trong phát triển du lịch.

Cán bộ và nhân dân xã Cúc Phương kỳ vọng các định hướng mới từ Đại hội XIV của Đảng.

Bên cạnh nỗ lực tự thân, xã Cúc Phương vẫn cần một "cú hích" mạnh mẽ từ cấp vĩ mô để tạo ra hành lang pháp lý thông suốt cho khu vực vùng đệm. Địa phương đang rất cần những hướng dẫn cụ thể về quy hoạch đất đai vùng đệm và cơ chế khuyến khích đầu tư đặc thù cho các loại hình du lịch dưới tán rừng.

Với niềm tin vững chắc vào sự lãnh đạo của Đảng, cán bộ và Nhân dân xã Cúc Phương kỳ vọng các định hướng mới từ Đại hội XIV của Đảng sẽ tạo ra những chuyển biến tích cực về chính sách. Đây chính là tiền đề để du lịch địa phương thực sự trở thành sinh kế bền vững, giúp bảo vệ màu xanh của rừng và đóng góp tích cực vào sự phát triển chung của đất nước trong giai đoạn mới.

Vân Hồng-CTVTrần Hồng/VOV.VN

Nguồn VOV : https://vov.vn/du-lich/mo-khoa-du-lich-ben-vung-tu-tri-thuc-ban-dia-o-cuc-phuong-post1261650.vov