Mỗi hành trình, một trải nghiệm
Giữa thời đại mà du khách có thể dễ dàng di chuyển bằng máy bay hay cao tốc, tàu hỏa vẫn giữ được vị trí của mình bằng những giá trị riêng. Không còn đơn thuần là phương tiện đưa khách từ nơi này đến nơi khác, đường sắt đang dần trở thành một phần của trải nghiệm du lịch.
Thay vì chỉ quan tâm đến việc đi nhanh hay chậm, ngày càng nhiều du khách tìm kiếm những hành trình mang tính độc đáo khi mà bản thân chuyến đi cũng trở thành một phần đáng nhớ của kỳ nghỉ. Đó là lý do các tuyến tàu du lịch đang phát triển mạnh tại nhiều quốc gia, đồng thời tạo động lực đổi mới cho ngành Đường sắt Việt Nam.
Du khách đến du lịch Quảng Trị bằng đường sắt - Ảnh: D.H
Tháng 3/2024, chuyến tàu di sản Huế-Đà Nẵng chính thức khai trương. Chỉ sau một thời gian vận hành, sản phẩm này đã trở thành điểm nhấn mới trên bản đồ du lịch miền Trung. Theo số liệu của ngành đường sắt, năm 2025, lượng khách đi tàu di sản Huế-Đà Nẵng đạt hơn 221 nghìn lượt, tăng hơn 26% so với năm trước. Những chuyến tàu không chỉ làm nhiệm vụ kết nối hai địa phương, mà còn mang đến trải nghiệm ngắm đèo Hải Vân, vịnh Lăng Cô từ góc nhìn độc đáo, kết hợp các hoạt động văn hóa, ẩm thực đặc trưng ngay trên tàu.
Sự thành công của mô hình này cho thấy một thực tế rằng nếu được đầu tư đúng hướng, đường sắt hoàn toàn có thể trở thành sản phẩm du lịch độc lập thay vì chỉ là phương tiện vận tải. Đối với Quảng Trị, cơ hội ấy càng trở nên rõ nét hơn khi địa phương đang sở hữu không gian du lịch rộng lớn trải dài từ Phong Nha-Kẻ Bàng, biển Nhật Lệ, suối nước nóng Bang, đến hệ thống di tích lịch sử nổi tiếng như cầu Hiền Lương, địa đạo Vịnh Mốc, Thành Cổ Quảng Trị, cùng sự kết nối thuận lợi với Huế và Đà Nẵng.
Nối những miền di sản bằng đường ray
Từ tiềm năng đó, mới đây, UBND tỉnh Quảng Trị và Tổng Công ty Đường sắt Việt Nam vừa ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác phát triển du lịch đường sắt giai đoạn 2026-2030. Theo thỏa thuận, hai bên sẽ phối hợp phát triển các sản phẩm du lịch đường sắt, khai thác hiệu quả các chuyến tàu charter Hà Nội-Đồng Hới, đồng thời nghiên cứu mở rộng mô hình tàu di sản trên hành lang Đồng Hới-Huế-Đà Nẵng.
Đây được xem là tuyến hành trình đặc biệt khi kết nối liên tục các di sản thiên nhiên, văn hóa và lịch sử nổi bật nhất miền Trung.
Di sản thiên nhiên thế giới Vườn Quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng, hệ thống di tích lịch sử cách mạng của Quảng Trị, Quần thể Di tích Cố đô Huế và các điểm đến nổi tiếng của Đà Nẵng, Hội An, Mỹ Sơn, tất cả đều nằm trên cùng một trục giao thông đường sắt Bắc-Nam.
Khoảng cách từ Đồng Hới đến Huế dài khoảng 167km với thời gian di chuyển khoảng 3 giờ 30 phút. Dù tương đương với đường bộ, song hành trình đường sắt lại sở hữu lợi thế vượt trội về độ an toàn, không gian thư giãn và khả năng tổ chức các hoạt động trải nghiệm linh hoạt ngay trên tàu.
Du khách trải nghiệm chuyến tàu di sản Huế-Đà Nẵng - Ảnh: D.H
Những năm qua, Câu lạc bộ Lữ hành UNESCO Hà Nội thường xuyên đưa khách đến Quảng Trị bằng đường sắt, đặc biệt là các chuyến tàu charter từ Hà Nội vào Đồng Hới trong mùa du lịch cao điểm. Nhiều đoàn khách lựa chọn hình thức này không chỉ bởi sự thuận tiện mà còn bởi mong muốn được trải nghiệm hành trình xuyên Việt theo một cách khác biệt.
Anh Đoàn Ngọc Tùng, Phó Chủ tịch Câu lạc bộ Lữ hành UNESCO Hà Nội cho biết: “Chúng tôi đã nhiều lần đưa khách đến Quảng Trị bằng đường sắt và nhận thấy phản hồi rất tích cực. Với nhiều du khách, đặc biệt là nhóm khách gia đình, phân khúc người cao tuổi và khách quốc tế, tàu hỏa mang lại cảm giác thư thái hơn rất nhiều so với những hành trình đường bộ kéo dài. Trên tàu, du khách có thời gian ngắm cảnh, nghỉ ngơi và tận hưởng hành trình. Tiềm năng của Quảng Trị nằm ở nguồn tài nguyên di sản vô cùng phong phú. Nếu tối ưu hóa việc kết nối giữa ga tàu với các điểm đến, đồng thời tạo ra những trải nghiệm mang tính bản sắc trên hành trình, du lịch đường sắt hoàn toàn có thể trở thành một sản phẩm đặc sắc của địa phương”.
Cơ hội tạo nên sự khác biệt
Điểm đáng chú ý trong định hướng phát triển của Quảng Trị là không dừng lại ở việc tổ chức thêm các chuyến tàu. Mục tiêu lớn hơn là xây dựng một hệ sinh thái du lịch hoàn chỉnh xoay quanh đường sắt. Theo đề xuất, các ga Đồng Hới, Đông Hà sẽ từng bước trở thành điểm đón tiếp và trải nghiệm du lịch với không gian văn hóa địa phương, quầy giới thiệu sản phẩm OCOP, đặc sản vùng miền, khu vực quảng bá điểm đến và dịch vụ trung chuyển đến các khu, điểm du lịch. Du khách xuống ga có thể tiếp tục hành trình đến Phong Nha-Kẻ Bàng, biển Nhật Lệ, suối Bang, Thành Cổ Quảng Trị, cầu Hiền Lương hay địa đạo Vịnh Mốc thông qua các tuyến xe kết nối được tổ chức đồng bộ.
Bên cạnh đó là các chương trình kích cầu như giảm giá vé tham quan, tour trọn gói kết hợp vé tàu, lưu trú và trải nghiệm điểm đến. Đây là mô hình đã được nhiều quốc gia áp dụng thành công nhằm gia tăng giá trị cho cả ngành du lịch và ngành vận tải. Tất nhiên, để biến tiềm năng thành hiện thực vẫn còn không ít thách thức.
Hạ tầng đường sắt cần tiếp tục được đầu tư, các sản phẩm trải nghiệm phải được thiết kế chuyên nghiệp, đồng thời cần có sự tham gia của doanh nghiệp lữ hành và các nhà đầu tư dịch vụ du lịch. Tuy nhiên, trong bối cảnh du lịch xanh, du lịch bền vững và du lịch trải nghiệm đang trở thành xu hướng chủ đạo, những thách thức ấy cũng chính là động lực để Quảng Trị tạo nên sự khác biệt.
Tại hội nghị ký kết hợp tác với Tổng Công ty Đường sắt Việt Nam diễn ra vào trung tuần tháng 5 vừa qua, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Lê Hồng Vinh khẳng định, tỉnh không chỉ hướng đến việc mở thêm một tuyến vận tải mới mà mong muốn biến việc di chuyển bằng đường sắt thành một trải nghiệm du lịch độc đáo của địa phương.
Tuyến Đồng Hới-Huế-Đà Nẵng được kỳ vọng sẽ góp phần hoàn thiện trục du lịch “con đường di sản miền Trung”, tạo ra chuỗi sản phẩm “một hành trình-đa điểm đến-đa trải nghiệm”, nâng cao năng lực cạnh tranh của du lịch miền Trung và của Quảng Trị trong giai đoạn mới.
Tín hiệu thị trường du lịch đang cho thấy du lịch đường sắt không còn là câu chuyện của tương lai. Nếu được đầu tư bài bản và kết nối hiệu quả với hệ thống điểm đến, những đoàn tàu mang thương hiệu Quảng Trị hoàn toàn có thể trở thành sản phẩm du lịch đặc sắc mới của miền Trung, đưa du khách đi qua những miền di sản bằng một hành trình chậm rãi nhưng giàu cảm xúc. Bởi suy cho cùng, điều đọng lại sâu sắc nhất trong ký ức du khách đôi khi không phải là đích đến, mà chính là chặng đường họ đã đi qua.
Diệu Hương