Mở rộng dư địa cho kinh tế lâm nghiệp Thái Nguyên

2 giờ trướcBài gốc

Chế biến gỗ tại Công ty CP Đầu tư Govina (Khu công nghiệp Thanh Bình).

Chuyển từ tăng diện tích sang tăng giá trị

Thái Nguyên là một trong những địa phương có diện tích đất lâm nghiệp lớn của khu vực trung du và miền núi phía Bắc, với trên 577.000ha theo quy hoạch đến năm 2030. Đây là nguồn lực quan trọng để phát triển ngành lâm nghiệp theo hướng hiện đại, gắn với mục tiêu tăng trưởng xanh và phát triển bền vững.

Giai đoạn 2021-2025, giá trị sản xuất lâm nghiệp của tỉnh tăng bình quân khoảng 6,5%/năm. Đến năm 2026, toàn tỉnh đã trồng mới gần 40.000ha rừng; diện tích rừng được cấp chứng chỉ FSC đạt trên 42.000ha; diện tích rừng gỗ lớn cũng đạt khoảng 42.000ha và tiếp tục được mở rộng.

Cùng với đó, cơ cấu cây trồng lâm nghiệp có sự chuyển dịch tích cực. Diện tích quế đạt trên 11.600ha, hồi đạt 3.407ha, tạo tiền đề cho phát triển các ngành hàng có giá trị kinh tế cao.

Năm 2025, sản lượng khai thác gỗ đạt khoảng 705.000m3, vượt kế hoạch đề ra; 5 tháng đầu năm 2026 đạt trên 300.000m3, tăng mạnh so với cùng kỳ. Tuy nhiên, phần lớn sản lượng khai thác vẫn là gỗ nhỏ phục vụ sản xuất dăm gỗ, nguyên liệu giấy nên giá trị gia tăng chưa cao.

Từ thực tế đó, ngành lâm nghiệp đang chuyển trọng tâm từ mở rộng sản lượng sang nâng cao chất lượng và giá trị rừng trồng. Mục tiêu đặt ra là kéo dài chu kỳ kinh doanh rừng, tăng tỷ lệ gỗ lớn, phát triển các loại cây lâm sản có giá trị kinh tế cao và nâng cao khả năng tham gia vào các chuỗi cung ứng quốc tế.

Lực lượng Kiểm lâm tỉnh kiểm tra, xác định hiện trạng, trữ lượng và khả năng lưu trữ carbon của các khu rừng trên địa bàn.

Theo ông Lê Cẩm Long, Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm Thái Nguyên, các chỉ tiêu về trồng rừng, phát triển rừng FSC và rừng gỗ lớn của tỉnh đều hoàn thành và vượt kế hoạch. Đáng chú ý, ngành chức năng đã từng bước xác định hiện trạng, trữ lượng và khả năng hấp thụ carbon của các khu rừng trên địa bàn.

Với trên 500.000ha rừng, trong đó hơn một nửa là rừng tự nhiên, Thái Nguyên có tiềm năng lớn để tham gia thị trường carbon rừng trong thời gian tới, mở thêm nguồn thu cho người dân và chủ rừng.

Mở rộng rừng FSC, phát triển rừng gỗ lớn

Cùng với xu hướng phát triển lâm nghiệp bền vững trên thế giới, chứng chỉ quản lý rừng FSC đang trở thành điều kiện quan trọng để nâng cao giá trị sản phẩm gỗ và mở rộng thị trường tiêu thụ.

Những năm qua, Thái Nguyên đã chủ động phối hợp với các doanh nghiệp, hợp tác xã và tổ chức liên quan để mở rộng diện tích rừng được cấp chứng chỉ FSC. Đến nay, toàn tỉnh có trên 42.000ha rừng đạt chứng chỉ này, thuộc nhóm địa phương có diện tích FSC lớn trong cả nước.

Người dân xã Chợ Mới khai thác gỗ rừng trồng.

Theo đánh giá của ngành chuyên môn, giá trị gỗ từ rừng FSC thường cao hơn từ 10-30% so với rừng trồng thông thường. Đây cũng là điều kiện quan trọng để sản phẩm gỗ tiếp cận các thị trường có yêu cầu khắt khe như châu Âu, Mỹ, Nhật Bản và Hàn Quốc.

Hiệu quả của mô hình đã được chứng minh tại nhiều địa phương. Thông qua các lớp tập huấn và hướng dẫn kỹ thuật, người dân từng bước thay đổi phương thức quản lý rừng, tuân thủ quy trình sản xuất bền vững. Khi đến kỳ khai thác, sản phẩm được các doanh nghiệp liên kết thu mua theo hợp đồng, giúp ổn định đầu ra và hạn chế tình trạng bị ép giá.

Ông Hoàng Văn Trường, Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm số 10, cho biết: Đơn vị được giao chỉ tiêu trồng mới 1.020ha rừng, đến nay đã thực hiện được 1.067ha. Thông qua sự phối hợp với doanh nghiệp và hợp tác xã, hơn 9.000ha rừng trồng trên địa bàn đã được cấp chứng chỉ FSC.

Hiện, đơn vị tiếp tục vận động người dân mở rộng diện tích rừng đạt chứng chỉ, đồng thời chuyển dần từ rừng gỗ nhỏ sang rừng gỗ lớn để nâng cao hiệu quả kinh tế.

Song hành với phát triển FSC, xây dựng vùng rừng gỗ lớn đang được xác định là giải pháp trọng tâm nhằm gia tăng giá trị trên mỗi đơn vị diện tích.

Lực lượng Kiểm lâm thường xuyên tuyên truyền, hướng dẫn người dân kéo dài chu kỳ khai thác để nâng tỷ lệ gỗ lớn. Nếu rừng keo khai thác sớm chủ yếu phục vụ sản xuất dăm gỗ hoặc nguyên liệu giấy thì rừng gỗ lớn có thể cung cấp nguyên liệu cho ngành sản xuất đồ gỗ, nội thất và các sản phẩm xuất khẩu có giá trị cao.

Theo định hướng đến năm 2030, diện tích rừng gỗ lớn và diện tích rừng được cấp chứng chỉ quản lý rừng bền vững sẽ đạt khoảng 20% tổng diện tích rừng sản xuất của tỉnh. Đây được xem là nền tảng quan trọng để nâng cao chất lượng tăng trưởng của toàn ngành lâm nghiệp trong những năm tới.

Người dân tích cực trồng rừng, tạo nguồn nguyên liệu phục vụ phát triển lâm nghiệp bền vững.

Nếu FSC và rừng gỗ lớn góp phần nâng cao giá trị đối với ngành gỗ thì quế và hồi đang mở ra một hướng tăng trưởng mới cho kinh tế lâm nghiệp của tỉnh. Nhờ khả năng khai thác đồng thời thân, vỏ, lá và tinh dầu, cây quế mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn nhiều loại cây lâm nghiệp truyền thống.

Ông Nguyễn Đức Thắng, Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm số 11, cho biết: Đơn vị hiện quản lý trên 33.000ha rừng, trong đó diện tích rừng sản xuất hơn 17.000ha. Riêng diện tích quế đã đạt trên 6.000ha, trong đó hơn 1.000ha đến tuổi khai thác. Giá trị kinh tế từ cây quế cao gấp 3 đến 4 lần so với cây keo, tạo động lực mạnh mẽ cho người dân chuyển đổi cơ cấu cây trồng.

Tại xóm Đồng Đình, xã Kim Phượng, gia đình ông Triệu Văn Bình hiện có 7ha quế và đã trải qua hai chu kỳ sản xuất ổn định. Đến nay, toàn bộ các hộ dân trong xóm đều tham gia trồng quế; khoảng 80% diện tích trước đây trồng keo đã được chuyển sang quế. Sự chuyển đổi này góp phần nâng cao thu nhập và tạo sinh kế bền vững cho người dân vùng rừng.

Theo định hướng phát triển đến năm 2030, Thái Nguyên đặt mục tiêu nâng diện tích quế lên khoảng 18.000ha và diện tích hồi lên 4.000ha, hình thành các vùng sản xuất hàng hóa tập trung gắn với chế biến và tiêu thụ sản phẩm.

Hoàn thiện chuỗi giá trị để gia tăng sức cạnh tranh

Dư địa tăng trưởng của ngành lâm nghiệp hiện nằm nhiều hơn ở khâu chế biến và phát triển thị trường. Giá trị tạo ra từ nguyên liệu thô còn hạn chế, trong khi các sản phẩm chế biến sâu có khả năng mang lại giá trị gia tăng cao hơn nhiều lần. Vì vậy, tỉnh đang ưu tiên thu hút các doanh nghiệp có năng lực đầu tư vào chế biến sâu đối với gỗ rừng trồng, quế, hồi và các sản phẩm lâm sản khác.

Hiện nay, Thái Nguyên có khoảng 746 cơ sở chế biến, kinh doanh lâm sản, tạo nên mạng lưới sản xuất khá hoàn chỉnh.

Nhiều doanh nghiệp lớn đã đầu tư dây chuyền hiện đại như: Công ty CP Dongwha Việt Nam với công suất khoảng 300.000m3 ván MDF mỗi năm; Công ty CP Giấy Hoàng Văn Thụ sản xuất khoảng 100.000 tấn sản phẩm/năm; Công ty Ván ép Việt Bắc đạt khoảng 30.000 tấn sản phẩm/năm. Bên cạnh đó còn có các doanh nghiệp như Lechenwood Việt Nam, Govina tham gia sâu vào chuỗi chế biến lâm sản của tỉnh.

Từ nền tảng vùng nguyên liệu ngày càng ổn định, nhiều sản phẩm gỗ và lâm sản chế biến của Thái Nguyên đã có mặt tại các thị trường lớn như Mỹ, Liên minh châu Âu, Nhật Bản, Hàn Quốc và Trung Quốc. Điều này cho thấy lợi thế của ngành không chỉ nằm ở sản lượng khai thác mà còn ở khả năng tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu thông qua nguồn nguyên liệu đạt chuẩn và hệ thống chế biến ngày càng hiện đại.

Thu mua, sơ chế quế tại phường Đức Xuân, tạo đầu ra ổn định cho vùng nguyên liệu và nâng cao giá trị sản phẩm.

Ông Nguyễn Tiến Cương, Phó Giám đốc Sở Công Thương, cho biết: Ngành Công Thương đang phối hợp chặt chẽ với ngành Nông nghiệp để xác định rõ các vùng nguyên liệu phục vụ chế biến, đồng thời đẩy mạnh liên kết giữa người trồng rừng với doanh nghiệp tiêu thụ.

Việc gắn kết vùng nguyên liệu với nhà máy chế biến giúp nâng cao đáng kể giá trị sản phẩm, bởi gỗ qua chế biến phục vụ xuất khẩu luôn có giá trị cao hơn nhiều so với gỗ nguyên liệu bán thô.

Giai đoạn 2026-2030, Thái Nguyên tiếp tục cơ cấu lại ngành nông nghiệp theo hướng tăng tỷ trọng lâm nghiệp lên khoảng 8,5-9% trong cơ cấu nội ngành; duy trì tốc độ tăng trưởng trên 5,5% mỗi năm; giữ ổn định tỷ lệ che phủ rừng trên 60%; trồng mới khoảng 6.000ha rừng hằng năm và duy trì sản lượng khai thác bình quân khoảng 700.000m3 lâm sản.

Cùng với đó, tỉnh tiếp tục hoàn thiện công tác giao đất, giao rừng; mở rộng diện tích rừng được cấp chứng chỉ quản lý bền vững; phát triển thị trường carbon; nâng tỷ lệ sử dụng nguồn nguyên liệu trong tỉnh và từng bước giảm phụ thuộc vào nguồn gỗ nhập khẩu.

Với lợi thế về tài nguyên rừng, Thái Nguyên đang từng bước chuyển trọng tâm từ phát triển theo chiều rộng sang nâng cao giá trị và hiệu quả kinh tế trên mỗi đơn vị diện tích. Đây không chỉ là yêu cầu để nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành lâm nghiệp, mà còn là hướng đi cần thiết nhằm khai thác bền vững tài nguyên rừng, tạo sinh kế ổn định cho người dân và đóng góp tích cực vào mục tiêu tăng trưởng xanh của địa phương.

Chinh Lan

Nguồn Thái Nguyên : https://baothainguyen.vn/kinh-te/202606/mo-rong-du-dia-cho-kinh-te-lam-nghiep-thai-nguyen-29d0875/