Mở rộng trường chất lượng cao - Bài 2: Không chỉ là trường đẹp, học phí cao

một giờ trướcBài gốc

Băn khoăn khi trường công vẫn thiếu chỗ học

Dù chủ trương thành phố tiếp tục mở rộng trường chất lượng cao nhận được sự đồng tình cao của nhiều phụ huynh, chuyên gia nhưng không ít ý kiến cho rằng việc mở rộng cần đi kèm cơ chế kiểm soát và kiểm định chất lượng chặt chẽ để tránh tình trạng chất lượng cao chỉ dừng ở học phí và cơ sở vật chất, trong khi chất lượng đào tạo chưa tạo được khác biệt thực sự.

Chị Cung Kim Chi (phường Ba Đình, Hà Nội), phụ huynh có 2 con đang đi học cho rằng, việc mở rộng trường chất lượng cao là cần thiết vì nhu cầu học tập tốt của phụ huynh ngày càng lớn, đồng thời giúp giảm áp lực cạnh tranh vào một số trường “điểm”.

Một giờ học của học sinh Trường THPT May (Hà Nội). Ảnh minh họa: Nguyễn Hoài

Tuy nhiên, theo chị Chi, việc mở rộng cần đi kèm kiểm soát chặt tránh tình trạng chỉ khác biệt ở học phí và cơ sở vật chất. Bên cạnh đó, thành phố cũng cần có cơ chế hỗ trợ phù hợp để bảo đảm cơ hội tiếp cận công bằng cho học sinh.

Trao đổi với phóng viên, một Phó Hiệu trưởng trường THCS tại Hà Nội cho hay, trường nơi bà công tác hiện đang hoàn thiện hồ sơ kiểm định, chuẩn bị các điều kiện để triển khai mô hình trường chất lượng cao trong thời gian tới.

Về bản chất, trường chất lượng cao không đơn thuần là thay đổi tên gọi hay tăng mức học phí, mà đi kèm với đó là những tiêu chí chặt chẽ về chương trình đào tạo, đội ngũ giáo viên và chất lượng đầu ra.

Bên cạnh những lợi ích về nâng cao chất lượng đào tạo, bà cũng bày tỏ nhiều băn khoăn liên quan đến tính công bằng trong giáo dục công lập.

Theo bà, việc phát triển mô hình này cần được nhìn nhận thận trọng, đặc biệt trong bối cảnh hệ thống trường công lập vẫn đang chịu áp lực lớn về quy mô học sinh và yêu cầu bảo đảm công bằng trong tiếp cận giáo dục.

“Trong bối cảnh Hà Nội vẫn thiếu trường công tại nhiều khu vực, việc đầu tư cơ sở vật chất công để phục vụ một nhóm nhỏ học sinh có điều kiện kinh tế và năng lực nổi trội là vấn đề cần được cân nhắc kỹ”, bà nói.

Dù còn những băn khoăn nhưng vị cán bộ quản lý cho rằng nếu được triển khai đúng hướng, có kiểm soát chất lượng chặt chẽ và bảo đảm hài hòa với mục tiêu công bằng giáo dục, mô hình trường chất lượng cao sẽ tạo thêm lựa chọn cho phụ huynh và học sinh trong bối cảnh nhu cầu giáo dục ngày càng đa dạng.

Không chỉ tập trung cho một số trường mũi nhọn

Mô hình trường công lập chất lượng cao được kỳ vọng cải thiện chất lượng giáo dục và đa dạng lựa chọn cho phụ huynh. Tuy nhiên, có ý kiến cho rằng mô hình trường chất lượng cao nên để khối tư thục phát triển.

Bàn về chủ trương này, thầy Nguyễn Ngọc Cầu – Phó Hiệu trưởng Trường THPT May (Hoàng Mai, Hà Nội) cho rằng, chất lượng cao trước hết phải được nhìn từ nền tảng điều kiện giáo dục, trong đó cơ sở vật chất đóng vai trò quyết định ban đầu, sau đó mới đến chương trình và đội ngũ giáo viên.

Học sinh Trường THPT May (Hà Nội). Ảnh minh họa: Nguyễn Hoài

Ông dẫn ví dụ từ một số quốc gia như Singapore hay Thái Lan, nơi một trường trung học có thể được xây dựng trên diện tích 3–5 ha cho hơn 1.000 học sinh, với đầy đủ sân vận động, khu thể thao, phòng học chức năng và không gian học tập mở.

Theo thầy Cầu, nếu muốn phát triển đúng mô hình, cần tính đến phương án quy hoạch lại không gian giáo dục, có thể xây dựng các trường chất lượng cao ở khu vực ngoại thành, gắn với mô hình nội trú. Mô hình này đòi hỏi đầu tư rất lớn nhưng lại tạo ra sự khác biệt rõ rệt về chất lượng giáo dục toàn diện.

Nếu Hà Nội mở rộng hệ thống trường chất lượng cao thì phải song song xây dựng cơ chế đánh giá định kỳ và kiểm định độc lập. Nếu thiếu kiểm định độc lập thì sứ mệnh giải trình của các trường khó đạt hiệu quả thực chất. Triển khai phải đi kèm kiểm định. Hai yếu tố này phải song hành.

Thầy Cầu cũng cho rằng, một trường chất lượng cao không thể chỉ đánh giá bằng học phí hay cơ sở vật chất, mà phải nhìn vào đầu ra của học sinh. Ông nhấn mạnh năng lực tự học và tự quản lý bản thân là yếu tố cốt lõi trong giáo dục hiện đại.

“Dù mô hình giáo dục nào, dù trường công hay trường tư, chất lượng cao hay chuẩn quốc tế, đều phải trả lời câu hỏi cốt lõi: đào tạo con người để làm gì. Giáo dục không thể chỉ dừng lại ở mục tiêu cá nhân. Một hệ thống giáo dục bền vững phải tạo ra con người vừa có năng lực sống tốt, vừa có trách nhiệm với xã hội”, thầy Cầu nhấn mạnh.

TS Nguyễn Tùng Lâm – Phó Chủ tịch Hội Khoa học Tâm lý Giáo dục Việt Nam nhận định, việc Hà Nội tiếp tục đầu tư phát triển các trường chất lượng cao và xây dựng một số trường chuyên theo hướng tiệm cận quốc tế là phù hợp với nhu cầu của xã hội, đặc biệt trong bối cảnh nhiều phụ huynh mong muốn con em được tiếp cận môi trường học tập tốt hơn, phương pháp giáo dục mới và các dịch vụ giáo dục hiện đại.

Tuy nhiên, theo TS Nguyễn Tùng Lâm, điều Hà Nội cần quan tâm hơn cả đảm bảo chất lượng đồng đều giữa tất cả các trường. Nếu chỉ tập trung cho một số trường mũi nhọn mà không lo cho số đông thì chất lượng giáo dục chung và chất lượng nguồn nhân lực sẽ khó đạt yêu cầu.

Vì vậy, bên cạnh việc đầu tư cho các trường chuyên, trường chất lượng cao, Hà Nội cần đi đầu cả nước trong việc xây dựng quy trình bảo đảm chất lượng cho toàn bộ hệ thống trường học.

“Nếu chỉ tập trung cho trường chuyên hay trường chất lượng cao mà không nâng chất lượng chung thì sẽ không đảm bảo công bằng – vốn là mục tiêu rất quan trọng của giáo dục”, TS Nguyễn Tùng Lâm nhấn mạnh.

Đề cập đến cơ chế hoạt động của các trường công lập, TS Nguyễn Tùng Lâm cho rằng Hà Nội cần mạnh dạn trao quyền tự chủ cho các trường công, thay vì chỉ tập trung tự chủ ở trường tư thục hoặc trường chất lượng cao. Chỉ khi được tự chủ, các trường mới có điều kiện lựa chọn đội ngũ quản lý và giáo viên phù hợp để nâng cao chất lượng đào tạo.

TS Nguyễn Tùng Lâm cũng bày tỏ băn khoăn khi một số trường chất lượng cao hiện nay có mức học phí vượt cả nhiều trường tư thục.

Ông cho rằng cơ chế tự chủ cần có giới hạn, đặc biệt trong việc sử dụng nguồn lực công và quy định mức học phí.

Ở góc độ khác, các chuyên gia cho rằng, giáo dục không thể chỉ dừng lại ở thành tích cá nhân mà còn phải gắn với trách nhiệm xã hội và sự đóng góp cho đất nước. Hiện tượng “chảy máu chất xám” cũng được đặt ra khi một bộ phận học sinh giỏi sau khi học ở các trường top đầu có xu hướng du học và lựa chọn ở lại nước ngoài làm việc.

Theo các chuyên gia, nếu đầu tư rất lớn cho giáo dục mà cuối cùng nguồn nhân lực chất lượng cao không quay trở lại đóng góp cho đất nước thì cũng là điều cần suy nghĩ.

GS.TSKH Đào Trọng Thi – nguyên Chủ tịch Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh Thiếu niên Nhi đồng Quốc hội (nay là Ủy ban Văn hóa, Giáo dục của Quốc hội) nhận định, việc Hà Nội đẩy mạnh phát triển hệ thống trường chất lượng cao là bước đi phù hợp với định hướng đã được xác lập từ khi xây dựng Luật Thủ đô.

Khi xây dựng Luật Thủ đô lần đầu tiên, Hà Nội đã đặt ra định hướng phát triển trường chất lượng cao. Đến Luật Thủ đô sửa đổi gần đây thì định hướng đó tiếp tục được khẳng định rõ hơn. Vì vậy, việc thành phố tập trung phát triển mô hình này là điều tốt.

Tuy nhiên, GS Đào Trọng Thi nhấn mạnh, mô hình trường chất lượng cao không thể chỉ dừng ở việc tăng học phí mà phải được chứng minh bằng chất lượng đào tạo thực chất. Uy tín của một cơ sở giáo dục không thể đến từ tên gọi hay giấy chứng nhận, mà phải được khẳng định bằng chất lượng thực tế của người học sau đào tạo.

Nguyễn Hoài

Nguồn Đại Đoàn Kết : https://daidoanket.vn/mo-rong-truong-chat-luong-cao-bai-2-khong-chi-la-truong-dep-hoc-phi-cao.html