Nguồn nước sinh hoạt phụ thuộc vào nước tự chảy, nước khe hay giếng khoan đã trở thành nỗi lo thường trực của người dân nơi đây suốt nhiều năm qua.
Đời sống người dân Mường Lát còn nhiều khó khăn
Bởi vậy, Dự án Nhà máy nước sạch huyện Mường Lát từng được kỳ vọng như một “mạch nguồn” mới, mang theo hy vọng về cuộc sống ổn định, an toàn hơn cho vùng biên còn nhiều khó khăn. Thế nhưng, sau nhiều lần điều chỉnh tiến độ, công trình vẫn dang dở. Những khối bê tông nằm im lìm giữa núi rừng không chỉ làm chậm hiệu quả đầu tư, mà còn kéo dài thêm sự mòn mỏi chờ đợi của người dân.
Người dân phải phụ thuộc vào nước mưa, nước suối nhưng hay bị ảnh hưởng thiên tai
Dự án Nhà máy nước sạch huyện Mường Lát được UBND tỉnh Thanh Hóa phê duyệt năm 2023 và điều chỉnh vào 2024, với tổng mức đầu tư hơn 33,3 tỷ đồng, công suất thiết kế 1.200m3/ngày đêm.
Công trình được kỳ vọng giải quyết tình trạng thiếu nước sạch cho khu vực thị trấn Mường Lát cũ, nay là xã Mường Lát nơi nhiều năm nay người dân vẫn chật vật với nguồn nước sinh hoạt thiếu ổn định.
Hiện trạng Dự án nhà máy nước sạch Mường Lát
Theo kế hoạch ban đầu, dự án thực hiện trong giai đoạn 2022-2024, sau đó được gia hạn đến năm 2025. Tuy nhiên đến nay, công trình vẫn chưa thể hoàn thành.
Ghi nhận tại công trường, một số hạng mục như san nền, trạm bơm trung chuyển đã hoàn thành; bể chứa nước sạch và bể xử lý nước thải cơ bản đạt khối lượng cao. Các hạng mục mang tính quyết định đến khả năng vận hành của nhà máy như công trình thu, trạm bơm cấp 1, hệ thống điện, thiết bị xử lý đồng bộ… lại triển khai chậm chạp.
Khu tái định cư mong ngóng nước sạch
Những khối bê tông dở dang nằm phơi mình giữa công trường vắng lặng càng khiến người dân thêm sốt ruột. Theo báo cáo của chủ đầu tư, tổng thể dự án hiện mới đạt hơn 36% giá trị hợp đồng - một con số khá khiêm tốn so với kỳ vọng đặt ra.
Ở nhiều thôn, bản thuộc xã Mường Lát, nước sạch vẫn là khái niệm xa xỉ. Người dân chủ yếu sử dụng nước dẫn từ khe núi, nước tự chảy hoặc giếng khoan. Mùa mưa, nước đục ngầu bùn đất; mùa khô, nhiều khe suối cạn dòng, sinh hoạt đảo lộn.
Học sinh phải thích ứng bằng việc sử dụng nước mưa, nước suối cho sinh hoạt
Người dân ở thôn Buốn, xã Mường Lát chia sẻ: “Nhà tôi dùng nước dẫn từ khe về. Mùa mưa thì nước đục, mùa khô lại không đủ dùng. Nghe có dự án nhà máy nước sạch, bà con ai cũng mừng, chỉ mong sớm có nước sạch để sinh hoạt”.
Không riêng người dân, các trường học, cơ quan trên địa bàn cũng chịu áp lực lớn vì thiếu nguồn nước ổn định.
Tại Trường THPT Mường Lát, nơi có hơn 200 học sinh nội trú đang ăn ở, học tập, nước sạch từ lâu đã là nỗi trăn trở của thầy cô giáo. Trước đây học sinh chủ yếu dùng nước mưa, nước khe suối nên luôn tiềm ẩn nguy cơ mất vệ sinh.
Dù nhà trường đã được đầu tư giếng khoan, tình trạng thiếu nước mùa khô phần nào được cải thiện, nhưng để bảo đảm nguồn nước ổn định, lâu dài, thầy và trò vẫn mong nhà máy nước sạch sớm đi vào hoạt động.
Theo chủ đầu tư dự án, việc chậm tiến độ xuất phát từ nhiều nguyên nhân. Từ khâu hoàn thiện thủ tục kéo dài đến những phát sinh ngoài dự kiến trong quá trình thi công đều ảnh hưởng lớn đến tiến độ công trình.
Đặc biệt, tại hạng mục công trình thu và trạm bơm cấp 1, khi đào xuống khoảng 3m đã gặp địa chất đá cứng, khác với khảo sát ban đầu, buộc phải điều chỉnh giải pháp thi công.
Ngoài ra, thời tiết bất lợi trong năm 2025 với nhiều đợt mưa kéo dài khiến các hạng mục thi công dưới sâu liên tục bị gián đoạn. Tuyến ống cấp nước đi qua khu dân cư, liên quan đến hành lang an toàn giao thông cũng mất nhiều thời gian hoàn thiện thủ tục cấp phép.
Bên cạnh các nguyên nhân khách quan, chủ đầu tư cũng nhìn nhận còn tồn tại hạn chế trong công tác điều hành; nhà thầu chưa thực sự chủ động huy động nhân lực, thiết bị; công tác giám sát, đôn đốc có thời điểm chưa quyết liệt.
Trước thực tế này, Ban Quản lý dự án đầu tư công trình giao thông Thanh Hóa đã đề xuất UBND tỉnh Thanh Hóa cho phép kéo dài thời gian thực hiện dự án sang năm 2026. Đơn vị thi công cũng cam kết tập trung tối đa nhân lực, thiết bị để đẩy nhanh tiến độ, ưu tiên hoàn thành các hạng mục then chốt nhằm sớm đưa công trình vào vận hành.
Dự án Nhà máy nước sạch huyện Mường Lát không đơn thuần là một công trình xây dựng. Với người dân vùng biên, đó là niềm hy vọng về những dòng nước sạch ổn định chảy về từng bản nhỏ, là điều kiện để cải thiện sức khỏe, nâng cao chất lượng cuộc sống và bảo đảm an sinh lâu dài.
Giữa núi rừng biên viễn, điều người dân mong mỏi nhất lúc này không phải những lời hứa tiếp tục gia hạn, mà là ngày những vòi nước sạch thực sự chảy về bản làng sau nhiều năm chờ đợi.
Thanh Phương