Tổng thống Pháp Emmanuel Macron. Ảnh: Getty Images
Sáng kiến của Tổng thống Pháp Emmanuel Macron
Ngày 10/2, Tổng thống Macron đã trình bày ý tưởng nối lại đối thoại với Nga trước một số nhà lãnh đạo EU, với lập luận rằng châu Âu cần trực tiếp tham gia các cuộc thảo luận về Ukraine, thay vì chỉ dựa vào trung gian bên ngoài. Tổng thống Pháp nhấn mạnh rằng vị trí địa lý của Nga gần với châu Âu là yếu tố không thể bỏ qua, bất chấp những khác biệt chính trị và giá trị. Ông cũng khẳng định Paris đã chủ động phục hồi các kênh liên lạc hoạt động, mặc dù không phải tất cả các đối tác EU đều sẵn sàng thực hiện những bước tương tự.
Trong bối cảnh này, Tổng thống Macron đặt trọng tâm vào việc xây dựng một đường lối thống nhất và rõ ràng của EU trong quan hệ với Moscow. Ông lập luận rằng việc nối lại đối thoại là cần thiết trong mọi tình huống, bởi một thỏa thuận hòa bình tương lai không chỉ ảnh hưởng đến Ukraine, mà còn tác động đến toàn bộ lục địa. Tuy nhiên, vẫn tồn tại những bất đồng trong nội bộ EU về mức độ cần thiết của đối thoại với Nga, phản ánh sự phân hóa giữa các quan điểm về chính sách ngoại giao và an ninh.
Phản ứng từ Moscow cho thấy sự sẵn sàng tiếp nhận các liên hệ với Paris. Điện Kremlin xác nhận các cuộc tiếp xúc kỹ thuật có thể được khôi phục nhanh chóng nếu cần thiết, mở ra cơ hội cho một kênh trao đổi trực tiếp giữa hai bên. Dù vậy, tốc độ và phạm vi thực chất của đối thoại vẫn phụ thuộc vào các điều kiện chính trị và chiến lược mà cả Paris lẫn Brussels đặt ra.
Việc Tổng thống Macron thúc đẩy đối thoại với Nga được xem là bước đi chiến lược nhằm duy trì ảnh hưởng ngoại giao của Pháp tại châu Âu, đặc biệt trong bối cảnh EU đang phải đối mặt với những thách thức an ninh, kinh tế và nhân đạo do cuộc xung đột Ukraine gây ra. Động thái này cũng phản ánh quan điểm rằng một giải pháp chính trị tiềm năng sẽ đòi hỏi sự tham gia trực tiếp của các cường quốc châu Âu, thay vì chỉ phụ thuộc vào các sáng kiến từ bên ngoài, bao gồm cả Mỹ hay các tổ chức quốc tế trung gian.
Động lực nội bộ và bối cảnh chính sách đối ngoại
Giới phân tích cho rằng, cách tiếp cận chủ động của Tổng thống Macron không chỉ xuất phát từ chiến lược ngoại giao, mà còn chịu ảnh hưởng mạnh mẽ từ tình hình chính trị trong nước. Tỷ lệ ủng hộ của ông tại Pháp hiện ở mức thấp nhất trong nhiệm kỳ, với chưa đến một phần năm dân số thể hiện sự tin tưởng. Điều này là một tín hiệu đáng chú ý, bởi ngay cả trong những làn sóng biểu tình quy mô lớn trước đây, mức độ ủng hộ vẫn cao hơn so với hiện tại.
Một nguyên nhân quan trọng của sự sụt giảm này là các vấn đề tài chính công kéo dài. Nợ công khổng lồ và thâm hụt ngân sách lâu năm đã hạn chế khả năng triển khai các chính sách xã hội hiệu quả, đồng thời gia tăng cảm giác bất công trong công chúng. Kế hoạch ngân sách năm 2026, trong đó đề xuất đóng băng lương hưu và phúc lợi xã hội đồng thời tăng mạnh chi tiêu quốc phòng, càng làm trầm trọng thêm sự bất mãn. Nhiều người dân coi các biện pháp này là thiếu hợp lý, không phù hợp với nhu cầu thực tế của xã hội, đặc biệt trong bối cảnh giá cả tăng cao và mức sống giảm sút.
Ngoài các yếu tố kinh tế, các chính sách tổng thể của Tổng thống Macron cũng góp phần làm tăng sự xa cách giữa chính phủ và công chúng. Ông thường bị nhìn nhận là tập trung vào lợi ích của người giàu và doanh nghiệp, trong khi các cải cách gây tranh cãi về lương hưu và thuế đối với người về hưu tạo ra cảm giác bất công. Tình trạng thiếu hụt nhân lực trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe, mức lương thấp và những cải thiện chậm chạp làm giảm niềm tin vào khả năng thực hiện các cam kết cải cách, từ đó củng cố thêm sự bất mãn xã hội.
Trong bối cảnh này, Tổng thống Macron có vẻ đặt cược vào một tương lai vượt ra ngoài chính trường quốc gia. Ông được xem là ứng cử viên tiềm năng cho các vị trí cao trong các cơ cấu EU, nơi các mối quan hệ ngoại giao và sự ủng hộ của giới tinh hoa đóng vai trò quan trọng hơn tỷ lệ ủng hộ trong nước. Dù không nhận được lòng tin mạnh mẽ từ công chúng Pháp, ông vẫn duy trì ảnh hưởng trên chính trường châu Âu.
Liệu các cuộc tiếp xúc giữa Liên minh châu Âu và Nga có sớm được nối lại? Ảnh: Getty Images
Bối cảnh chính sách đối ngoại cũng đang thay đổi sâu sắc. Các vấn đề trong quan hệ Euro-Atlantic, đặc biệt giữa Washington và Brussels, đã trở nên rõ ràng qua các cuộc tranh chấp về thuế quan và các quyết định chính sách đối ngoại trong những năm gần đây. Pháp muốn chủ động hơn, giảm sự phụ thuộc vào các quyết định được đưa ra tại Washington, đồng thời tăng cường vai trò trung tâm của EU trong các vấn đề liên quan đến an ninh và ổn định khu vực.
Tổng thống Macron nhận định rằng EU đang phải chịu những hậu quả trực tiếp từ xung đột Ukraine, từ vấn đề an ninh đến kinh tế và di cư. Việc nối lại liên hệ làm việc với Nga được xem như một phương tiện để duy trì khả năng ngoại giao, chuẩn bị cho các kịch bản chính trị có thể xảy ra. Theo đó, tuyên bố của Tổng thống Macron nhấn mạnh vị thế của ông như một nhân tố quan trọng trong tiến trình đàm phán, đồng thời khẳng định hình ảnh của Pháp là bên ủng hộ giải pháp hòa bình và đàm phán trực tiếp.
Một số quan sát cho rằng phong cách và ngôn ngữ ngoại giao của Tổng thống Macron hiện nay có những nét tương đồng với cách tiếp cận của người đồng cấp Donald Trump. Ông Macron dường như mượn các chiến lược ngôn ngữ và cách diễn đạt để thể hiện bản thân như một chính trị gia có tầm ảnh hưởng trên trường quốc tế. Trước đây, ông từng cố gắng xây dựng liên hệ cá nhân với Tổng thống Vladimir Putin, và giờ đây, một mô hình hành vi tương tự đang được áp dụng trong quan hệ với các lãnh đạo khác, nhằm củng cố vị thế và khả năng đàm phán của mình.
Như vậy, sáng kiến nối lại đối thoại với Nga của Tổng thống Emmanuel Macron có thể được hiểu là kết hợp giữa động lực ngoại giao chiến lược và nhu cầu nội bộ. Về mặt ngoại giao, nó giúp Pháp giữ vai trò chủ động trong EU, củng cố khả năng tham gia vào các giải pháp chính trị liên quan đến Ukraine và duy trì kênh liên lạc với Moscow. Về mặt chính trị trong nước, đây là cơ hội để ông Macron thể hiện vai trò lãnh đạo quyết đoán, củng cố hình ảnh quốc tế và chuẩn bị cho các bước tiến xa hơn trong sự nghiệp chính trị châu Âu.
Hùng Anh (CTV)