Mừng thọ đầu năm: Truyền thống 'kính lão đắc thọ' của người Việt

4 giờ trướcBài gốc

Phong tục đầu xuân

Đầu năm, giữa nhịp lễ hội rộn ràng của mùa xuân mới, ở các địa phương trên cả nước cũng diễn ra một nghi lễ trang trọng mà ấm áp, giản dị mà sâu sắc - lễ chúc thọ, mừng thọ người cao tuổi. Đây là một nét văn hóa được gìn giữ qua nhiều thế hệ, thể hiện đạo lý “kính lão đắc thọ” của người Việt.

Sáng mùng 6 tết Bính Ngọ, sân nhà văn hóa Tổ dân phố 4 - phường Hà Đông (Hà Nội) rực lên trong sắc đỏ của phông màn, hoa đào và những tấm thiệp chúc thọ được xếp ngay ngắn trên bàn. Hàng ghế đầu là các cụ ông, cụ bà tóc bạc trắng trong tà áo dài đỏ. Ánh mắt họ ánh lên niềm vui xen lẫn xúc động. Không khí trang nghiêm nhưng không hề xa cách. Tiếng nhạc xuân, tiếng trẻ nhỏ gọi ông, gọi bà, tiếng máy ảnh bấm liên hồi, tất cả hòa vào nhau thành một bản hòa âm của tình thân và sự trân trọng.

Lễ chúc thọ, mừng thọ người cao tuổi là một nét văn hóa được gìn giữ qua nhiều thế hệ, thể hiện đạo lý “kính lão đắc thọ” của người Việt.

Giữa dòng người đến dự, ông Lê Quang Thạch, 80 tuổi, vừa được vinh danh trong đợt mừng thọ năm nay, đứng bên con cháu. Nụ cười hiền hậu của ông như sáng hơn dưới nắng xuân. Khi được mời lên sân khấu nhận bằng mừng thọ, ông bước chậm rãi nhưng ánh mắt không giấu nổi niềm tự hào.

“Cả đời tôi chưa bao giờ thấy mình được trân trọng như hôm nay”, ông nói, bàn tay vẫn nắm chặt tấm bằng. Ở tuổi tám mươi, điều ông mong mỏi không phải vật chất, mà chỉ là con cháu sum vầy, mạnh khỏe.

Điều làm nên giá trị của buổi lễ không nằm ở tấm bằng chúc thọ hay phần quà tượng trưng. Trong không gian cộng đồng, trước sự chứng kiến của chính quyền và bà con lối xóm, người cao tuổi được gọi tên, được mời lên sân khấu, được nhận những tràng vỗ tay chúc mừng. Sự tôn vinh ấy khiến tuổi già trở thành trung tâm của sự tri ân.

Ở nhiều nơi, lễ mừng thọ đầu năm đã thành thông lệ. Cứ đến dịp này, gia đình có người được chúc thọ lại thu xếp thời gian, con cháu từ xa trở về. Sự kiện ấy vì thế giống như một ngày hội chung của khu dân cư. Trong nhịp sống hiện đại, nơi các thế hệ có nguy cơ giãn cách bởi công việc và không gian sống, Tết và mừng thọ đầu xuân chính là dịp hiếm hoi để mọi người cùng tụ lại, cùng nhìn về phía những mái đầu bạc như nhìn về một cội nguồn chung.

Những cụ tròn 70, 75, 80, 85, 90 tuổi… lần lượt được xướng danh. Mỗi con số là một cột mốc của hành trình dài đã đi qua bao biến thiên của thời cuộc. Có cụ từng trải qua chiến tranh, có cụ gắn đời mình với ruộng đồng, có cụ cả đời buôn bán nhỏ nuôi con ăn học. Họ không nói nhiều về những gian khó đã qua. Nhưng trong ánh mắt con cháu khi nhìn lên sân khấu, người ta đọc được sự biết ơn âm thầm.

Ở nhiều nơi, lễ mừng thọ đầu năm đã thành thông lệ.

Sau nghi thức tập trung, nhiều gia đình sẽ tiếp nối bằng mâm cơm ấm cúng tại nhà. Chén trà được nâng lên bằng hai tay, lời chúc sức khỏe vang lên trong không khí xuân còn đượm hương trầm. Đó là sự tiếp nối tự nhiên giữa cộng đồng và gia đình - hai không gian cùng tôn vinh một giá trị.

Giữ gìn truyền thống trong nhịp sống hiện đại

Từ xa xưa, người Việt quan niệm tuổi già là phúc đức của gia đình. Một cụ ông, cụ bà sống thọ không chỉ là niềm vui riêng mà còn là biểu tượng của nền nếp gia phong. Vì vậy, trong những ngày đầu năm, việc chúc thọ trở thành một phần tất yếu của Tết.

Mừng thọ còn là một hình thức giáo dục truyền thống thầm lặng. Trẻ nhỏ được chứng kiến khoảnh khắc ông bà được trân trọng, được nghe kể lại những năm tháng gian khó, để hiểu rằng sự trưởng thành của mình hôm nay là kết tinh của bao hy sinh. Người trung niên, giữa bộn bề mưu sinh, cũng có dịp dừng lại, cúi đầu trước thời gian.

Có mặt tại buổi lễ mừng thọ ông, em Nguyễn Lê Minh Huyền, 21 tuổi, cháu ngoại ông Lê Quang Thạch, chia sẻ: “Trước đây em nghĩ mừng thọ chỉ là thủ tục đầu năm. Nhưng khi tận mắt thấy ông xúc động, em hiểu đó là sự tri ân, nhắc nhở thế hệ trẻ như em phải sống có trách nhiệm hơn”.

Em Nguyễn Lê Minh Huyền cùng ông ngoại - ông Lê Quang Thạch tại buổi lễ chúc thọ của địa phương.

Trong bối cảnh xã hội ngày càng đề cao tốc độ và thành tích, mừng thọ đầu xuân lại tôn vinh một giá trị khác, đó là sự bền bỉ của thời gian. Nó không đo bằng thành tựu kinh tế, mà bằng số năm tháng một con người đã sống, đã cống hiến, đã gìn giữ gia đình qua bao biến động.

Ở đô thị, nhiều gia đình ba thế hệ không còn chung một mái nhà. Nhịp sống gấp gáp khiến những bữa cơm đông đủ ngày càng thưa vắng. Chính vì vậy, lễ mừng thọ đầu xuân trở thành một “điểm hẹn cảm xúc” hiếm hoi. Trong khoảnh khắc ấy, các thế hệ cùng đứng trong một không gian, cùng hướng về người cao tuổi như trung tâm của sự gắn kết.

Tinh thần của mừng thọ nằm ở một lời chúc chân thành, một cái cúi đầu kính cẩn, một bữa cơm đông đủ. Những điều tưởng như nhỏ bé ấy lại làm nên giá trị bền vững. Khi tuổi già được tôn vinh, đạo lý được củng cố, khi truyền thống được gìn giữ, xã hội có thêm một nền tảng nhân văn.

Giữa dòng chảy không ngừng của thời đại, mừng thọ đầu xuân giống như một điểm tựa, nhắc mỗi người rằng phía trước là tương lai, nhưng phía sau luôn có một cội nguồn cần được gìn giữ.

Minh Trang

Nguồn Công Thương : https://congthuong.vn/mung-tho-dau-nam-truyen-thong-kinh-lao-dac-tho-cua-nguoi-viet-443855.html