Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth và Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân, Tướng Dan Caine tại họp báo. Ảnh: Reuters.
Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth và Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân, Tướng Dan Caine, chủ trì cuộc họp báo tại Lầu Năm Góc diễn ra lúc 8h sáng ngày 5/5 theo giờ miền Đông nước Mỹ. Nội dung cuộc họp tập trung vào tình hình xung đột giữa Mỹ và Iran.
Trước cuộc họp này, Tổng thống Mỹ Donald Trump từ chối xác nhận liệu thỏa thuận ngừng bắn mong manh giữa Mỹ và Iran có còn hiệu lực hay không, sau khi hai bên có các hành động nổ súng tại eo biển Hormuz.
Mỹ chơi bài ngửa tại eo biển Hormuz
Tại họp báo, Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth nhấn mạnh chiến dịch dẫn đường cho tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz là hoạt động “riêng biệt”, hoàn toàn tách biệt với các chiến dịch quân sự đang diễn ra trong khu vực.
“Để làm rõ vấn đề, chiến dịch dẫn đường cho tàu thuyền tách biệt hoàn toàn với Chiến dịch Cơn thịnh nộ Dữ dội. Dự án Tự do mang tính phòng thủ, có phạm vi hạn chế và chỉ diễn ra trong thời gian ngắn, với mục tiêu duy nhất là bảo vệ hoạt động hàng hải dân sự trước các hành động từ phía Iran”, ông Hegseth nói.
Theo ông Hegseth, hai tàu thương mại Mỹ đã đi qua eo biển, trong khi các tàu khác tìm cách vi phạm lệnh phong tỏa các cảng Iran đã bị buộc quay đầu.
Dù hai bên có các hành động quân sự qua lại trên eo biển, Bộ trưởng Hegseth khẳng định “lệnh ngừng bắn vẫn chưa chấm dứt”.
“Lệnh ngừng bắn chưa kết thúc. Đây là một chiến dịch riêng biệt và chúng tôi đã dự liệu sẽ có những xáo trộn ban đầu”, ông Hegseth nói.
Bộ trưởng Hegseth cũng cho rằng trong bối cảnh chính quyền Mỹ xác định lệnh ngừng bắn vẫn còn hiệu lực, Tổng thống Trump không cần xin phép Quốc hội để tiếp tục các hoạt động quân sự.
Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth khẳng định lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran chưa kết thúc. Ảnh: Reuters.
“Quan điểm của chúng tôi là khi có lệnh ngừng bắn, thời hạn chiến sự xét theo luật sẽ tạm thời dừng lại. Nếu chiến sự nối lại, các động thái tiếp theo sẽ thuộc thẩm quyền quyết định của Tổng thống”, ông Hegseth nói.
Theo Đạo luật Quyền lực Chiến tranh năm 1973, tổng thống Mỹ có 60 ngày để tiến hành hành động quân sự nếu chưa được Quốc hội phê chuẩn. Nhiều nghị sĩ cho rằng mốc 60 ngày rơi vào ngày 1/5, tính từ khi ông Trump thông báo với Quốc hội về việc bắt đầu chiến sự Iran trong ngày 2/3.
Ông Hegseth nhấn mạnh Tổng thống Trump vẫn có đầy đủ các lựa chọn để tái khởi động chiến dịch quân sự tại Iran nếu cần thiết.
“Tổng thống vẫn có đủ quyền và năng lực, thậm chí còn nhiều hơn so với lúc bắt đầu chiến dịch, để có thể nối lại các động thái quân sự quy mô lớn, nếu cần. Nếu Iran không tuân thủ cam kết hoặc không đạt thỏa thuận với Mỹ, quân đội Mỹ luôn trong trạng thái sẵn sàng hành động”, ông Hegseth nói.
Cũng trong họp báo, ông Hegseth khẳng định nước Mỹ đã dành tặng cho thế giới "một món quà" khi áp đặt lệnh phong tỏa lên các cảng của Iran. Bằng việc huy động lực lượng để áp đặt lệnh phong tỏa, Mỹ cũng đồng thời có sẵn lực lượng để hỗ trợ các tàu chở dầu và tàu hàng đang mắc kẹt tại vùng Vịnh.
Tuyên bố này được đưa ra trong bối cảnh thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran tồn tại mong manh, đặc biệt sau khi Đô đốc Brad Cooper, chỉ huy Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM), cho biết Washington đã đánh chìm 6 tàu nhỏ của lực lượng Iran tại eo biển Hormuz.
Cũng tại họp báo, Tướng Caine cho biết Iran đã tấn công lực lượng Mỹ hơn 10 lần kể từ khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực từ ngày 8/4, song mức độ căng thẳng “chưa vượt ngưỡng” để Washington phải nối lại các chiến dịch tác chiến quân sự quy mô lớn.
Theo Tướng Caine, quyết định có nối lại chiến dịch tấn công quân sự hay không còn là vấn đề chính trị, không thuộc thẩm quyền của quân đội. “Hiện tại chỉ có các hành động quấy rối cường độ thấp. Có vẻ Iran đang rơi vào thế bế tắc”, Tướng Caine nhận định.
Iran phát tín hiệu sẵn sàng đối đầu
Gần như cùng thời điểm Lầu Năm Góc tổ chức họp báo, Iran phát đi cảnh báo nước này sẽ có thêm những biện pháp khiến tình hình căng thẳng leo thang, nếu quyền kiểm soát eo biển Hormuz của Iran bị đe dọa.
Như vậy, trong khi Mỹ thể hiện quyết tâm phá vỡ thế bế tắc tại eo biển, Iran phát tín hiệu sẵn sàng theo đuổi việc đối đầu.
Trong thông điệp mới nhất, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf khẳng định nước này sẽ duy trì “hiện trạng mới” tại eo biển Hormuz bằng cách kiểm soát chặt khu vực eo biển, ngay cả khi Washington coi điều đó là “không thể chấp nhận”. “Chúng tôi thậm chí còn chưa thực sự bắt đầu những gì có thể làm”, ông Ghalibaf cảnh báo.
Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf vừa đại diện đưa ra thông điệp cứng rắn của chính quyền Iran. Ảnh: Reuters.
Giới chức Iran cho biết, sau những tổn thất đáng kể trong xung đột, nước này quyết tâm giữ quyền kiểm soát eo biển Hormuz.
Thông điệp của ông Ghalibaf được đưa ra trong bối cảnh các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran vẫn đang diễn ra thông qua vai trò trung gian của Pakistan.
Ông Ghalibaf đưa ra các phát ngôn cứng rắn chỉ một ngày sau khi Mỹ và Iran đụng độ tại eo biển Hormuz, điều này cho thấy mức độ sẵn sàng của Tehran trong việc đối đầu và gia tăng căng thẳng.
Cuối tuần qua, một quan chức quân sự cấp cao của Iran cho biết khả năng xung đột tái diễn là “có thể xảy ra”, đồng thời cảnh báo các “biện pháp bất ngờ vượt ngoài tưởng tượng” đã được Iran chuẩn bị.
Bên cạnh đó, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmail Baghaei cho rằng các cuộc tấn công của Iran nhằm vào các nước trong khu vực là hành động tự vệ, khi những quốc gia này cho phép Mỹ sử dụng cơ sở quân sự để tiến hành các chiến dịch chống lại Iran.
“Chúng tôi không có ác cảm với bất kỳ quốc gia nào trong khu vực. Lý do duy nhất khiến chúng tôi phải nhắm mục tiêu là để tự vệ trước hành động gây hấn từ Mỹ và Israel”, ông Baghaei nói trên kênh Press TV của Iran.
Ông Baghaei nhấn mạnh sự hiện diện quân sự của Mỹ tại khu vực “chỉ mang lại bất ổn” và khiến các nước sở tại đối mặt với rủi ro, thay vì được đảm bảo an ninh.
Trước đó, Bộ Quốc phòng Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) cho biết trong ngày 4/5, hệ thống phòng không nước này đã đối phó với 12 tên lửa đạn đạo, 3 tên lửa hành trình và 4 máy bay không người lái phóng từ Iran.
Một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái từ Iran nhằm vào cảng dầu ở Fujairah (UAE) đã gây hỏa hoạn lớn, làm bị thương 3 công nhân người Ấn Độ. UAE sau đó mô tả các cuộc tấn công này là “sự leo thang nguy hiểm” và “không thể chấp nhận”.
Nguồn tin của CNN cho biết hệ thống phòng không Vòm Sắt của Israel đặt tại UAE đã được đưa ra sử dụng để đánh chặn các đòn không kích của Iran nhằm vào không phận UAE.
Bên cạnh Israel, UAE là quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề nhất từ các đòn tấn công của Iran trong thời gian qua. Trong ngày 4/5, UAE là quốc gia duy nhất hứng đòn tấn công của Iran, khi lệnh ngừng bắn giữa Iran và Mỹ vẫn đang duy trì, không có quốc gia nào khác bị nhắm mục tiêu. Giới quan sát đã tìm cách lý giải động thái của Iran.
Theo CNN, lý do đầu tiên là bởi Iran muốn kiểm soát nguồn cung năng lượng. Trong bối cảnh các hoạt động sản xuất dầu thô tại vùng Vịnh bị gián đoạn do chiến sự, UAE vẫn duy trì lượng dầu thô bán ra thị trường toàn cầu nhiều hơn so với các nước láng giềng trong khu vực.
Đường ống dẫn dầu của UAE tại Fujairah, nằm trên Vịnh Oman, được xây dựng để đi vòng qua eo biển Hormuz, đây chính là mục tiêu bị Iran nhắm đến trong cuộc tấn công ngày 4/5, một tàu chở dầu của UAE di chuyển gần eo biển cũng "dính đòn". Sự việc này đã ngay lập tức khiến giá dầu tăng vọt.
Hiện Iran phát đi tín hiệu cho thấy cả về cả ý chí lẫn năng lực thực tế trong việc làm gián đoạn dòng chảy năng lượng trên khắp khu vực với tầm ảnh hưởng rộng lớn hơn.
Lý do thứ hai nằm ở mối quan hệ ngày càng thân thiết giữa Israel và UAE. Gần đây, UAE còn phát đi tín hiệu rời xa các đồng minh Arab truyền thống, vì UAE thấy thất vọng trước phản ứng yếu ớt của các nước này trước các đòn tấn công của Iran.
Ngay sau khi UAE bị tấn công, hãng tin Tasnim của Iran đã dẫn lời một nguồn tin quân sự Iran cảnh báo UAE “sẽ nhận được bài học không bao giờ quên” nếu UAE trở thành “quân cờ của Israel”.
Cảng Fujairah của UAE bốc cháy dữ dội vì trúng drone Ngày 4/5, cảng Fujairah của UAE bốc cháy dữ dội vì trúng drone. Sự cố xảy ra trong bối cảnh căng thẳng giữa Mỹ và Iran gia tăng trên eo biển Hormuz. Trong khi Mỹ tuyên bố sẽ hỗ trợ các tàu bị mắc kẹt tại vùng Vịnh di chuyển khỏi khu vực, Iran tuyên bố sẽ có động thái đáp trả nếu Mỹ quyết tâm thực hiện kế hoạch này.