Mỹ học Ukraine, 'lấy độc trị độc' đối phó UAV bầy đàn của Iran

3 giờ trướcBài gốc

Thay vì sử dụng những quả tên lửa đắt đỏ để đánh chặn máy bay không người lái cảm tử Shahed-136, Lầu Năm Góc quyết định áp dụng bài học xương máu từ chiến trường Ukraine: dùng UAV giá rẻ để diệt UAV.

Sự nguy hiểm của Shahed-136 và chiến thuật bầy đàn

Trong các cuộc xung đột hiện đại, máy bay không người lái cảm tử Shahed-136 do Iran sản xuất đã nổi lên như một vũ khí chiến lược mang tính thay đổi cục diện. Được sử dụng rộng rãi và chứng minh hiệu quả tàn khốc tại Ukraine, mẫu UAV này sau đó tiếp tục được Iran và các lực lượng ủy nhiệm trong khu vực Trung Đông triển khai mạnh mẽ.

Điểm nguy hiểm nhất của Shahed-136 không nằm ở công nghệ tàng hình hay tốc độ siêu thanh, mà nằm ở sự kết hợp chết người giữa chi phí sản xuất cực thấp và tầm phỏng tỏa khổng lồ. Tùy thuộc vào từng biến thể, những cỗ máy vô nhân xưng này có thể vươn xa tới hơn 1.000km, mang theo lượng thuốc nổ đủ sức phá hủy các cơ sở hạ tầng trọng yếu.

Drone Shahed-136 được triển khai từ bệ phóng - Ảnh: Tasnim News Agency

Hệ thống dẫn đường của Shahed-136 thường dựa vào hệ thống định vị quán tính kết hợp với các bản cập nhật từ vệ tinh. Cấu trúc đơn giản này cho phép đối phương dễ dàng lập trình và phóng chúng theo chiến thuật bầy đàn. Hàng chục, thậm chí hàng trăm chiếc UAV có thể cùng lúc ập đến từ nhiều hướng khác nhau nhằm mục đích làm bão hòa, vắt kiệt năng lực phản ứng của các hệ thống phòng thủ.

Trước đây, quân đội Mỹ thường phải sử dụng các loại tên lửa phòng không trị giá hàng triệu USD chỉ để bắn hạ một chiếc UAV bằng nhựa và linh kiện dân sự có giá vỏn vẹn từ 30.000 đến 50.000 USD. Bài toán kinh tế phi lý này buộc Lầu Năm Góc phải tìm ra một giải pháp có khả năng mở rộng quy mô, sẵn sàng chịu tiêu hao và không làm cạn kiệt ngân sách quốc phòng.

Lời giải Merops và sự đảo chiều trong cán cân chi phí

Bước ngoặt của bài toán phòng không được hé lộ vào ngày 16.4, trong một phiên điều trần trước Quốc hội Mỹ. Bộ trưởng Lục quân Mỹ Daniel Driscoll tuyên bố lực lượng này đã chốt hợp đồng mua sắm gần 13.000 UAV đánh chặn chỉ trong vòng vài ngày. Đáng chú ý, đơn giá ước tính của mỗi hệ thống chỉ rơi vào khoảng 15.000 USD.

Những khí tài này, vốn đã được thử lửa và chứng minh hiệu quả tại chiến trường Ukraine, nay được cấp tốc triển khai đến Trung Đông để trực tiếp đối đầu với bầy đàn Shahed. Với mức giá 15.000 USD để vô hiệu hóa một mục tiêu trị giá 50.000 USD, quân đội Mỹ đã chính thức chuyển dịch cán cân kinh tế có lợi cho mình. Nếu quy mô sản xuất tiếp tục được mở rộng, giới chức Mỹ ước tính chi phí cho mỗi UAV đánh chặn thậm chí có thể giảm sâu xuống mức từ 3.000 đến 5.000 USD.

Hệ thống Merops được xây dựng xoay quanh UAV đánh chặn Surveyor, một nền tảng cánh quạt hạng nhẹ được thiết kế cho nhiệm vụ đánh chặn nhanh - Ảnh: NATO.

Trái tim của chiến lược mới này là hệ thống Merops, được xây dựng xoay quanh mẫu UAV đánh chặn mang tên Surveyor. Đây là một hệ thống thiết kế cánh quạt hạng nhẹ, sinh ra với mục đích duy nhất là đánh chặn tốc độ cao. Surveyor có thể bứt tốc vượt ngưỡng 280 km/h, cho phép nó không chỉ đuổi kịp các loại đạn tuần kích thông thường như Shahed mà còn đủ sức giao chiến với các mục tiêu bay nhanh hơn ở phân khúc UAV phản lực tầm thấp. UAV được trang bị hệ thống cảm biến tích hợp ngay trên thân để tự động phát hiện và bám bắt mục tiêu. Nó có thể hoạt động hoàn toàn tự chủ bằng thuật toán hoặc đặt dưới sự điều khiển trực tiếp của con người.

Về phương thức tiêu diệt, Surveyor mang theo một khối lượng chất nổ nhỏ gọn và hạ gục đối phương bằng cách đâm va trực tiếp hoặc kích nổ cận đích. Cơ chế này tăng cường đáng kể xác suất tiêu diệt, đặc biệt là khi phải đối phó với các UAV có khả năng bay bám địa hình thấp hoặc cơ động né tránh.

Sự linh hoạt trong phòng thủ

Sự vượt trội của hệ thống Merops không chỉ nằm ở khía cạnh công nghệ của bản thân chiếc UAV, mà còn ở tư duy vận hành tái định hình khái niệm phòng không truyền thống. Mỗi đơn vị Merops bao gồm một trạm chỉ huy, các mô-đun bệ phóng và nhiều UAV đánh chặn, tạo thành một mạng lưới phòng thủ phân tán thay vì tập trung vào một điểm duy nhất dễ bị tổn thương.

Thiết kế mang tính mô-đun cao cho phép toàn bộ hệ thống này được lắp đặt và triển khai nhanh chóng từ các phương tiện cơ giới hạng nhẹ. Sự cơ động này hỗ trợ chiến thuật phân tán lực lượng, giúp quân đội giảm thiểu rủi ro bị đối phương định vị và phản pháo, đồng thời tạo ra một mạng lưới bảo vệ rộng lớn, bao phủ nhiều góc độ tiếp cận của bầy đàn UAV.

Máy bay không người lái đánh chặn của Ukraine - Ảnh: Militarnyi.

Bên cạnh đó, yếu tố thân thiện với người dùng đóng vai trò quyết định trong việc triển khai quy mô lớn. Không giống như các tổ hợp tên lửa phức tạp đòi hỏi tổ lái chuyên trách phải trải qua hàng tháng, thậm chí hàng năm trời huấn luyện, binh sĩ vận hành hệ thống Merops có thể nắm vững kỹ năng chỉ trong vài ngày. Giao diện điều khiển của hệ thống được tinh gọn và tận dụng tối đa các thiết bị có nguồn gốc dân sự, bao gồm cả việc sử dụng các tay cầm điều khiển tương tự như máy chơi game.

Cách tiếp cận này giúp quân đội giải quyết bài toán thiếu hụt nhân sự, cho phép mở rộng nhanh chóng lực lượng vận hành trong các tình huống khẩn cấp. Chính sự linh hoạt trong sử dụng và tốc độ tiếp nhận khí tài mới đã phản ánh một sự thay đổi sâu sắc trong quy trình mua sắm nội bộ của Mỹ. Những quyết định trang bị vũ khí từng mất vài năm giờ đây được rút ngắn xuống còn vài ngày, nhằm bắt kịp tốc độ tiến hóa công nghệ trên chiến trường.

Hoàng Vũ

Nguồn Một Thế Giới : https://1thegioi.vn/my-hoc-ukraine-lay-doc-tri-doc-doi-pho-uav-bay-dan-cua-iran-250397.html