Thời gian qua, các “ông lớn” công nghệ như Meta hay OpenAI sẵn sàng trả lương thưởng hàng triệu USD để thu hút nhà nghiên cứu lẫn kỹ sư giỏi nhất từ đối thủ cạnh tranh. Tuy nhiên, cuộc chiến giành nhân tài AI còn có một khía cạnh khác ít được chú ý hơn: thợ điện, thợ ống nước, kỹ thuật viên hệ thống sưởi và làm mát - những người góp sức xây dựng trung tâm dữ liệu - thiếu hụt nghiêm trọng.
Tình trạng thiếu hụt trở thành “nút thắt cổ chai” nghiêm trọng đối với nỗ lực mở rộng cơ sở hạ tầng phục vụ trí tuệ nhân tạo. Chuyên gia từ một số công ty tư vấn như BlackRock, McKinsey cảnh báo rằng nếu không tập hợp lượng lao động lành nghề, cuộc cách mạng AI sẽ bị đình trệ vì chẳng ai thiết lập lưới điện cùng dây cáp quang cho loạt cơ sở mới cả.
Cục Thống kê lao động Mỹ (BLS) dự báo từ nay đến năm 2034, mỗi năm sẽ có đến 81.000 vị trí việc làm thợ điện cần tuyển chủ yếu do lao động đến tuổi nghỉ hưu và trung tâm dữ liệu phát triển quá nhanh. Một báo cáo gần đây của Hiệp hội Đơn vị xây dựng và Nhà thầu Mỹ (ABC) cũng xác định chỉ riêng năm 2026 ngành xây dựng phải bổ sung 349.000 lao động thì mới đủ sức đáp ứng nhu cầu chung. Công đoàn vài địa phương cho biết để hoàn thành đúng tiến độ, các dự án trung tâm dữ liệu đơn lẻ hiện nay thường cần số lượng công nhân lành nghề gấp 2 - 4 lần hiện tại.
Số lượng thợ điện lành nghề tại Mỹ không tăng tương ứng để theo kịp đà xây dựng trung tâm dữ liệu - Ảnh: Yes Energy
Nguyên nhân dẫn đến thiếu hụt
Đầu tiên là lao động già hóa, gần 1/5 thợ điện tại Mỹ trên 55 tuổi và sắp nghỉ hưu. Vậy mà nguồn bổ sung không đủ vì suốt nhiều thập kỷ thế hệ trẻ được khuyến khích học đại học, số người học việc thợ điện vô cùng ít ỏi.
Ngoài ra không phải thợ điện nào cũng đủ khả năng tham gia xây dựng trung tâm dữ liệu. Hạ tầng này đòi hỏi hệ thống điện phức tạp hơn nhà kho thông thường rất nhiều, gồm cả lưới điện cao áp và hệ thống làm mát chính xác bằng chất lỏng. Hàng nghìn máy chủ cần được kết nối bằng hàng triệu cáp quang là khối lượng công việc đồ sộ đòi hỏi tính tỉ mỉ cao.
Nghề triệu phú
Do thiếu hụt, thợ điện trở thành “nghề triệu phú” với mức lương trung bình cho người đủ khả năng làm việc cho trung tâm dữ liệu lên đến 61.000 - 93.000 USD/năm, có trường hợp còn kiếm được 123.000 - 156.000 USD/năm. Thậm chí giám đốc điều hành Nvidia Jensen Huang còn dự đoán thợ điện sẽ là “thế hệ triệu phú” tiếp theo tại Mỹ.
Không chỉ thợ điện, công việc liên quan đến xây dựng trung tâm dữ liệu hiện đang được trả lương cao hơn đến 30% so với xây nhà ở hay công trình thương mại thông thường.
Do thiếu hụt, thợ điện trở thành “nghề triệu phú” - Ảnh: Reuters
Tại Mỹ, chương trình phổ biến thường kết hợp giữa lý thuyết với đào tạo thực tế kéo dài đến 4 - 5 năm. Nhưng để nhanh chóng giải quyết thiếu hụt các tập đoàn công nghệ đã ra mắt chương trình ngắn hạn, chẳng hạn STAR của Google tập trung dạy kỹ năng kỹ thuật điện và cáp quang phục vụ trung tâm dữ liệu, AWS Apprenticeships của Amazon dạy kỹ thuật bảo trì lưới điện lẫn hệ thống cơ khí. Microsoft thì chọn hợp tác với trường cao đẳng địa phương đào tạo nhân lực cần thiết.
Cambinh