Tàu thuyền neo đậu trên eo biển Hormuz. Ảnh: Reuters.
Mỹ tiến hành "đòn tấn công tự vệ" ở miền Nam Iran
Theo Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM), các cuộc không kích được thực hiện nhằm mục đích “tự vệ” để “bảo vệ lực lượng Mỹ trước các mối đe dọa do lực lượng Iran gây ra”.
Theo thông báo của phát ngôn viên CENTCOM, đại úy Tim Hawkins, các mục tiêu bị tấn công bao gồm các địa điểm phóng tên lửa và các tàu của Iran đang cố gắng rải thủy lôi.
“Bộ Chỉ huy Trung tâm sẽ tiếp tục bảo vệ lực lượng Mỹ trong khi vẫn thể hiện sự kiềm chế trong thời gian lệnh ngừng bắn đang diễn ra”, ông Hawkins khẳng định.
Theo NBC News, các cuộc tấn công được cho là diễn ra tại Bandar Abbas, thành phố cảng ở miền Nam Iran, khu vực gần eo biển Hormuz, nơi đây có một căn cứ hải quân lớn của Iran.
Hiện chưa có thông báo nào về việc thay đổi thỏa thuận ngừng bắn tạm thời giữa Mỹ và Iran, vốn có hiệu lực từ ngày 8/4.
Trước đó, truyền thông Iran cho biết đã nghe thấy các tiếng nổ tại Bandar Abbas và khu vực ven biển gần eo biển Hormuz. Hãng tin Mehr của Iran đưa tin tình hình tại Bandar Abbas đã được kiểm soát và không có gì đáng lo ngại.
Cũng trong ngày 25/5, các nguồn tin cho biết Washington và Tehran vẫn tiếp tục xúc tiến các cuộc thảo luận nhằm chấm dứt xung đột.
Tổng thống Trump yêu cầu Iran từ bỏ uranium
Trong ngày, Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng đưa ra yêu cầu liên quan đến lượng uranium đã làm giàu của Iran, cho rằng số vật liệu này “hoặc phải bàn giao ngay cho Mỹ để đưa về Mỹ và tiêu hủy, hoặc phải được tiêu hủy tại chỗ với sự chứng kiến của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế hoặc cơ quan tương đương”.
Theo các nguồn tin, eo biển Hormuz và các cảng của Iran vẫn bị phong tỏa, tình hình tại eo biển Hormuz không có biến động đáng kể, tình trạng gián đoạn hoạt động hàng hải vẫn tiếp diễn.
Hé lộ thời điểm mở lại eo biển Hormuz
Theo các thông tin mới xuất hiện, Iran có thể mở lại hoàn toàn eo biển Hormuz khoảng 30 ngày sau khi một thỏa thuận chấm dứt xung đột được ký kết.
Trong thời gian này, Tehran dự kiến tiến hành rà phá thủy lôi và khôi phục hành lang hàng hải để tàu thuyền quốc tế lưu thông trở lại.
Tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz ngày 25/5. Ảnh: Reuters
Nguồn tin ngoại giao Trung Đông cho biết kế hoạch đang được thảo luận như một phần trong tiến trình đàm phán rộng hơn giữa Mỹ và Iran. Ngoài việc khôi phục lưu thông qua Hormuz, các bên còn tính đến việc gia hạn lệnh ngừng bắn thêm 60 ngày để tạo khoảng thời gian cho các cuộc thảo luận tiếp theo về vấn đề hạt nhân Iran.
Tuy nhiên, Tehran chưa xác nhận một thỏa thuận sắp hoàn tất. Giới chức Iran cho rằng vẫn còn nhiều khác biệt cần giải quyết. Dù vậy, triển vọng Hormuz mở cửa trở lại đã tác động ngay tới thị trường, kéo giá dầu đi xuống do kỳ vọng nguồn cung năng lượng toàn cầu sẽ bớt căng thẳng.
Israel khiến thỏa thuận thêm mong manh
Động thái "tấn công để tự vệ" của lực lượng Mỹ được tiến hành trong lúc các nhà đàm phán cấp cao của Iran tới Doha (Qatar) để tham gia các cuộc đối thoại nhằm chấm dứt chiến tranh. Đòn tấn công mới nhất của lực lượng Mỹ làm dấy lên nguy cơ phá vỡ lệnh ngừng bắn vốn đã tồn tại mong manh.
Hy vọng về thỏa thuận hòa bình giữa Mỹ và Iran hiện còn chịu thêm sức ép, sau khi Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu tuyên bố sẽ “đè bẹp” lực lượng Hezbollah tại Lebanon, sau khi cáo buộc lực lượng này sử dụng máy bay không người lái tấn công quân đội Israel.
Trong khi Iran vốn yêu cầu bất kỳ thỏa thuận hòa bình nào cũng phải bao gồm cả việc chấm dứt tấn công lực lượng Hezbollah.
Hình ảnh cuộc tấn công mới của Israel tiến hành tại Lebanon để chống lực lượng Hezbollah. Ảnh: Reuters
Nhà lãnh đạo Israel hôm 24/5 cũng cho biết ông và Tổng thống Trump nhất trí rằng “mọi thỏa thuận cuối cùng với Iran phải loại bỏ hoàn toàn mối đe dọa hạt nhân” trước khi hòa bình được thiết lập.
Trong khi đó, giới chức Iran nhấn mạnh rằng các cuộc đàm phán về chương trình hạt nhân của Iran sẽ được hoãn lại để đàm phán sau, ưu tiên hiện tại của Mỹ và Iran là đạt được thỏa thuận khung ban đầu.
Ông Trump chưa hiểu về Trung Đông
Cùng ngày 25/5, ông Trump cho rằng Saudi Arabia, Qatar, Pakistan, Ai Cập, Thổ Nhĩ Kỳ và Jordan cần tham gia Hiệp định Abraham như một phần của thỏa thuận hòa bình với Iran.
Hiệp định Abraham là loạt thỏa thuận do Mỹ làm trung gian năm 2020 nhằm bình thường hóa quan hệ giữa Israel và một số quốc gia Arab từng có quan hệ đối đầu với Tel Aviv. Hiện Bahrain, UAE, Morocco và Sudan đã ký hiệp định này.
Dù Hiệp định Abraham được một số bên hoan nghênh, thỏa thuận này vẫn không được ủng hộ tại nhiều khu vực ở Trung Đông, một phần do chưa giải quyết dứt điểm xung đột Israel - Palestine.
Các quốc gia vùng Vịnh như Saudi Arabia và Qatar từng tuyên bố sẽ không bình thường hóa quan hệ với Israel, nếu chưa thành lập nhà nước Palestine độc lập.
Bà Anna Jacobs thuộc Viện Các quốc gia Arab vùng Vịnh tại Washington cho rằng yêu cầu mới nhất của ông Trump càng làm gia tăng những hệ lụy mà cuộc chiến gây ra đối với các quốc gia vùng Vịnh.
“An ninh quốc gia của các nước vùng Vịnh đã bị đe dọa nhiều hơn bao giờ hết vì những quyết định thiếu thận trọng của Tổng thống Trump, trong khi ông ấy lại đang kỳ vọng các quốc gia Arab cảm ơn mình và đồng ý bình thường hóa quan hệ với Israel. Điều này sẽ rất khó xảy ra ở thời điểm hiện tại. Những kỳ vọng và giả định từ chính quyền Mỹ cho thấy họ hiểu rất ít về Trung Đông”, bà Jacobs nói.
Trong ngày 25/5, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei cũng làm giảm kỳ vọng về khả năng sớm đạt thỏa thuận cuối cùng. “Đúng là chúng tôi đã đạt được kết luận đối với phần lớn các vấn đề đang được thảo luận. Nhưng để nói rằng điều đó đồng nghĩa với việc ký kết thỏa thuận sắp diễn ra thì không ai có thể khẳng định như vậy”, ông Baqaei nói tại cuộc họp báo thường kỳ.
Iran tuyên bố không lùi bước
Iran tuyên bố sẽ “không lùi bước” trong cuộc đối đầu với Mỹ và Israel, đồng thời khẳng định sức ép quân sự hay ngoại giao sẽ không khiến Tehran thay đổi lập trường.
Tuyên bố được đưa ra trong thông điệp đầu tiên của ông Mohammad Bagher Zolghadr, tân Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran.
Theo truyền thông Iran, ông Zolghadr cho rằng các hoạt động quân sự, nỗ lực ngoại giao cùng sự ủng hộ trong nước đã buộc đối thủ phải chịu sức ép lớn hơn. Phát biểu này xuất hiện trong bối cảnh căng thẳng giữa Tehran với Mỹ và Israel tiếp tục leo thang, còn hai bên vẫn chưa cho thấy dấu hiệu đạt được bước đột phá đáng kể.
Tuyên bố mới nhất được xem là tín hiệu cho thấy Iran tiếp tục duy trì lập trường cứng rắn giữa lúc khu vực Trung Đông đối mặt nhiều bất ổn. Giới quan sát nhận định các phát ngôn gần đây từ Tehran cho thấy nước này muốn khẳng định họ chưa sẵn sàng nhượng bộ trước các sức ép từ bên ngoài.
An Hòa