Tổng thống Mỹ Donald Trump ký sắc lệnh về thuế quan tại Nhà Trắng. Ảnh: Leah Millis/Reuters
Theo Reuters, cơ sở pháp lý mà chính quyền Tổng thống Mỹ Donal Trump đang sử dụng là Điều 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974, quy định cho phép tổng thống áp thuế tối đa 15% nhằm xử lý các thâm hụt cán cân thanh toán “lớn và nghiêm trọng”, qua đó cho phép áp thuế tối đa 15% trong vòng 150 ngày nếu không được Quốc hội gia hạn.
Điều khoản này áp dụng trên diện rộng, nhưng không tự động vô hiệu hóa các cam kết song phương đã ký. Chính điểm này tạo nên sự phân tách đáng chú ý giữa “mức thuế toàn cầu” và “mức thuế theo thỏa thuận”.
Năm ngoái, một số quốc gia đạt thỏa thuận với Mỹ để giảm mức thuế áp lên hàng hóa xuất khẩu sang Mỹ. Câu hỏi đặt ra là liệu các mức thuế đã thỏa thuận sẽ tiếp tục được duy trì, hay bị điều chỉnh theo mức 15% mới.
Cảng Long Beach ở bang California (Mỹ). Ảnh: Kyle Grillot/Bloomberg/Getty Images
Fox News dẫn lời Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer cho biết, các thỏa thuận thương mại vẫn phải được tôn trọng, kể cả trong bối cảnh mức thuế chung được nâng lên 15%. Điều đó đồng nghĩa những quốc gia chấp nhận mức thuế cụ thể trong quá trình đàm phán vẫn chịu mức đã cam kết, dù con số này cao hơn hay thấp hơn 15%.
Tại Đông Nam Á, Malaysia và Campuchia là ví dụ điển hình. Sau khi ký thỏa thuận với Washington, mức thuế của hai nước được điều chỉnh xuống 19%. Theo tuyên bố mới nhất, mức 19% này vẫn giữ nguyên, không tự động giảm về 15% theo chính sách mới. Indonesia cũng xác nhận thỏa thuận áp mức 19% vẫn có hiệu lực bất chấp thay đổi chính sách chung.
Trong khi đó, những quốc gia chưa đạt được thỏa thuận song phương với Mỹ có thể hưởng lợi tạm thời. Brazil, nước chưa đàm phán giảm mức thuế 40%, có khả năng được áp mức 15% trong thời gian hiệu lực của Điều 122. Điều này làm thay đổi tương quan giữa các nước đã ký thỏa thuận và các nước chưa ký, ít nhất trong ngắn hạn.
Trường hợp Trung Quốc mang tính riêng biệt. Sau giai đoạn căng thẳng thương mại với các mức thuế đáp trả vượt 100% ở một số mặt hàng, hai bên thống nhất thỏa thuận tạm dừng đình chiến kéo dài một năm với mức thuế cơ sở 10%. Theo diễn biến mới, một số sắc thuế liên quan đến hóa chất sử dụng trong sản xuất fentanyl có thể được dỡ bỏ, trong khi các mức thuế khác đối với xe điện, thép và nhôm vẫn được giữ nguyên.
Theo tuyên bố của Tổng thống Trump, mức thuế 15% sẽ có hiệu lực ngay lập tức. Trong khoảng thời gian 150 ngày, chính quyền dự kiến xem xét các cơ sở pháp lý khác để áp thuế đối với một số mặt hàng hoặc quốc gia cụ thể, dựa trên các cuộc điều tra liên quan đến an ninh quốc gia hoặc “thực tiễn thương mại không công bằng”. Một số nhóm hàng như khoáng sản quan trọng, kim loại và sản phẩm năng lượng được miễn trừ trong khuôn khổ mới.
Giới quan sát cho rằng việc nâng mức thuế lên kịch trần theo Điều 122 cho thấy chính quyền muốn tận dụng tối đa dư địa pháp lý hiện có.
Về dài hạn, tương lai của các thỏa thuận thương mại song phương phụ thuộc vào hai yếu tố: quyết định của Quốc hội Mỹ sau mốc 150 ngày và định hướng chính sách thuế tiếp theo của chính quyền. Nếu Điều 122 không được gia hạn, hoặc nếu các công cụ pháp lý khác được sử dụng thay thế, cấu trúc thuế quan có thể tiếp tục thay đổi.
Trong bối cảnh đó, điều tương đối rõ ràng là các thỏa thuận đã ký chưa bị vô hiệu hóa bởi mức thuế 15%. Tuy nhiên, lợi thế tương đối mà chúng mang lại đang thay đổi. Khi mức thuế toàn cầu tiến sát hoặc bằng mức đã đàm phán, động lực đàm phán để có ưu đãi riêng có thể suy giảm.
Tổng thống Trump sắp thăm Trung Quốc
Tổng thống Mỹ Donald Trump sẽ thăm Trung Quốc từ ngày 31/3 đến 2/4. Đây sẽ là chuyến thăm Trung Quốc đầu tiên của Tổng thống Donald Trump sau khi trở lại Nhà Trắng hồi tháng 1 năm ngoái.
Theo SCMP, thông tin trên được một quan chức Nhà Trắng xác nhận. Lần gần nhất Tổng thống Trump đến Trung Quốc là vào năm 2017. Đó cũng là chuyến thăm gần đây nhất của một Tổng thống Mỹ tới Trung Quốc.
THƯ LÊ