Tổng thống Brazil thăm Ấn Độ: Liên kết chiến lược trong trật tự đang tái định hình

5 giờ trướcBài gốc

Tổng thống Brazil Lula da Silva và Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi trước cuộc hội đàm tại Hyderabad House ở New Delhi vào ngày 21/2/2026. Ảnh: Reuters

Trọng tâm của chuyến thăm là thỏa thuận hợp tác về đất hiếm và khoáng sản chiến lược - một lĩnh vực ngày càng mang tính địa chính trị cao trong bối cảnh cạnh tranh chuỗi cung ứng toàn cầu.

Khoáng sản chiến lược: nền móng của tự chủ kinh tế

Ấn Độ và Brazil đã đạt được thỏa thuận về khoáng sản quan trọng và đất hiếm sau cuộc gặp tại New Delhi giữa Thủ tướng Narendra Modi và Tổng thống Brazil Luiz Inacio Lula da Silva hôm 21/2.

Thủ tướng Modi nhận xét: “Thỏa thuận về khoáng sản thiết yếu và đất hiếm là một bước tiến lớn hướng tới xây dựng chuỗi cung ứng bền vững”.

“Tăng cường đầu tư và hợp tác trong các lĩnh vực năng lượng tái tạo và khoáng sản thiết yếu là trọng tâm của thỏa thuận tiên phong mà chúng ta đã ký kết ngày hôm nay”, ông Lula phát biểu. Ông đến New Delhi hôm 19/2 để tham dự Hội nghị thượng đỉnh về trí tuệ nhân tạo, cùng với một phái đoàn gồm hơn chục bộ trưởng và các lãnh đạo doanh nghiệp.

Chi tiết của thỏa thuận chưa được công bố ngay lập tức, nhưng một quan chức cấp cao của Bộ Ngoại giao Ấn Độ cho biết các cuộc đàm phán chính thức đang được tiến hành.

Brazil sở hữu trữ lượng khoáng sản quan trọng lớn thứ hai thế giới, được sử dụng trong mọi thứ từ xe điện, tấm pin mặt trời và điện thoại thông minh đến động cơ phản lực và tên lửa dẫn đường.

Trong khi đó, Ấn Độ đang đẩy mạnh phát triển bán dẫn, xe điện, năng lượng tái tạo và công nghiệp quốc phòng. Những ngành này đều phụ thuộc vào nguồn cung ổn định của các vật liệu chiến lược.

Thỏa thuận lần này vì vậy không đơn thuần là hợp tác thương mại, mà là bước đi nhằm bảo đảm an ninh chuỗi cung ứng dài hạn. Trong bối cảnh Trung Quốc hiện chi phối phần lớn hoạt động chế biến đất hiếm toàn cầu, việc New Delhi mở rộng hợp tác với Brazil phản ánh chiến lược đa dạng hóa nguồn cung rõ ràng và có tính toán.

Ấn Độ thời gian qua đã tăng cường hợp tác khoáng sản với Mỹ, Pháp và Liên minh châu Âu. Tuy nhiên, hợp tác với Brazil bổ sung một chiều kích khác: tiếp cận nguồn tài nguyên ngay trong khối Nam Bán cầu, giảm thiểu rủi ro phụ thuộc vào một nhóm đối tác duy nhất.

Tổng thống Brazil Lula da Silva và Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi trước cuộc hội đàm tại Hyderabad House ở New Delhi vào ngày 21/2/2026. Ảnh: EPA

Nếu được triển khai hiệu quả, thỏa thuận có thể mở rộng sang thăm dò chung, đầu tư hạ tầng khai khoáng và thậm chí phát triển năng lực chế biến sâu - đưa quan hệ hai nước từ trao đổi nguyên liệu thô sang tích hợp chuỗi giá trị.

Dù không được nêu trực tiếp, yếu tố Trung Quốc hiện diện trong nền tảng chiến lược của thỏa thuận khoáng sản. Ấn Độ đang tìm cách giảm phụ thuộc vào nguồn cung do Trung Quốc chi phối, trong khi Brazil cũng mong muốn đa dạng hóa quan hệ đối tác.

Điều này không đồng nghĩa với việc hai nước hình thành một liên minh đối trọng, mà thể hiện xu hướng tự chủ chiến lược trong một trật tự đa cực đang định hình.

20 tỷ USD trao đổi thương mại: tham vọng và lòng tin

Ấn Độ, quốc gia đông dân nhất thế giới, là thị trường xuất khẩu lớn thứ 10 của Brazil, với kim ngạch thương mại song phương đạt hơn 15 tỷ USD vào năm 2025. Các mặt hàng xuất khẩu chính của Brazil sang Ấn Độ bao gồm đường, dầu thô, dầu thực vật, bông và quặng sắt.

Nhu cầu về quặng sắt tăng cao do sự mở rộng nhanh chóng cơ sở hạ tầng và tăng trưởng công nghiệp ở Ấn Độ, quốc gia đang trên đà trở thành nền kinh tế lớn thứ tư thế giới.

Trong khuôn khổ chuyến thăm, hai nhà lãnh đạo đặt mục tiêu nâng kim ngạch thương mại song phương lên hơn 20 tỷ USD trong vòng 5 năm, từ mức khoảng 15 tỷ USD hiện nay.

Chúng tôi cam kết đưa kim ngạch thương mại song phương vượt mốc 20 tỷ USD trong vòng 5 năm tới”, Thủ tướng Modi phát biểu. “Thương mại của chúng ta không chỉ là con số, mà còn là sự phản ánh của lòng tin".

Trên thực tế, Brazil hiện là đối tác thương mại lớn nhất của Ấn Độ tại khu vực Mỹ Latin. Cơ cấu thương mại mang tính bổ trợ: Brazil xuất khẩu dầu thô, đường, dầu thực vật, bông và quặng sắt; Ấn Độ xuất khẩu dược phẩm, ô tô, máy móc và các sản phẩm tinh chế.

Động lực tăng trưởng có thể được củng cố nếu thỏa thuận thương mại giữa Ấn Độ và khối MERCOSUR được mở rộng, giúp giảm rào cản thuế quan và tạo nền tảng pháp lý ổn định cho doanh nghiệp.

Tuy nhiên, thách thức không nhỏ là khoảng cách địa lý và chi phí logistics. Nếu không cải thiện kết nối hàng hải và thuận lợi hóa thương mại, mục tiêu 20 tỷ USD sẽ phụ thuộc nhiều vào cam kết chính trị hơn là động lực thị trường tự nhiên.

Hợp tác số: xuất khẩu mô hình phát triển

Một điểm nổi bật khác của chuyến thăm là thỏa thuận về đối tác số và kế hoạch thành lập Trung tâm Xuất sắc về hạ tầng số công tại Brazil.

Ấn Độ đã xây dựng thành công hệ sinh thái hạ tầng số công, kết hợp nhận diện sinh trắc học, thanh toán tức thời và dịch vụ số liên thông. Việc chia sẻ kinh nghiệm và công nghệ với Brazil cho thấy New Delhi đang xuất khẩu mô hình quản trị số của mình.

Trong buổi hội đàm với nhà lãnh đạo Modi, Tổng thống Lula hoàn toàn không khoa trương khi gọi Ấn Độ là “siêu cường số”. Nó phản ánh sự thừa nhận vai trò ngày càng lớn của Ấn Độ trong định hình chuẩn mực công nghệ và quản trị số tại các nền kinh tế đang phát triển. Nếu Brazil áp dụng thành công mô hình này, quan hệ song phương sẽ mở rộng sang lĩnh vực thiết kế thể chế và tiêu chuẩn công nghệ - một cấp độ hợp tác sâu hơn thương mại truyền thống.

Trong Tuyên bố chung Ấn Độ-Brazil, hai nhà lãnh đạo đều công nhận vai trò trung tâm của các sáng kiến đa phương hiện có về trí tuệ nhân tạo (AI). Hai bên khuyến khích hợp tác trong việc áp dụng, phát triển và triển khai AI. Điều này bao gồm các cuộc thảo luận về chiến lược quốc gia, các mô hình ngôn ngữ quy mô lớn, ứng dụng và việc tìm kiếm các dự án hợp tác, chẳng hạn như về đào tạo mô hình và khung bảo vệ dữ liệu. Các nhà lãnh đạo đánh giá cao việc ra mắt Mạng lưới Trí tuệ hành tinh mở.

Năng lượng xanh: từ hợp tác đến đồng kiến tạo chuẩn mực

Năng lượng tiếp tục là trụ cột quan trọng trong quan hệ hai nước. Brazil là cường quốc về ethanol và nhiên liệu sinh học; Ấn Độ đang thúc đẩy pha trộn ethanol và chuyển dịch sang năng lượng tái tạo. Sự hội tụ lợi ích này có thể đưa hai nước trở thành tiếng nói chung trong việc xây dựng tiêu chuẩn toàn cầu về nhiên liệu sinh học và phát triển bền vững. Trong bối cảnh chính sách công nghiệp xanh đang trở thành một mặt trận cạnh tranh mới, hợp tác Ấn Độ - Brazil có thể tạo ra tác động vượt ra ngoài phạm vi song phương.

Từ song phương đến kiến trúc quyền lực mới của hợp tác Nam - Nam

Chuyến thăm lần này cho thấy quan hệ Ấn Độ - Brazil đã chuyển từ biểu tượng hợp tác Nam - Nam sang nền tảng chiến lược có cấu trúc rõ ràng: khoáng sản, công nghệ số, năng lượng và chuỗi cung ứng.

Cả Ấn Độ và Brazil đều là trụ cột của BRICS - một diễn đàn đang mở rộng ảnh hưởng như đối trọng mềm với phương Tây. Tuy nhiên, điều đáng chú ý là hợp tác lần này không chỉ diễn ra trong khuôn khổ đa phương, mà được cụ thể hóa bằng các thỏa thuận song phương có tính thực thi cao.

Điều này phản ánh một xu hướng mới: các nước phương Nam không còn chỉ dựa vào diễn đàn chính trị biểu tượng, mà đang xây dựng các mạng lưới hợp tác thực chất, từ công nghệ số, hạ tầng số công (Digital Public Infrastructure), đến năng lượng sinh học và nhiên liệu hàng không bền vững.

Trong một thế giới phân mảnh và đầy bất định, việc hai nền dân chủ lớn của Nam Bán cầu lựa chọn đặt cược chiến lược vào nhau là tín hiệu đáng chú ý. Thành công của quan hệ này sẽ không được đo bằng những tuyên bố “phản ánh niềm tin”, mà bằng khả năng tạo ra chuỗi cung ứng bền vững, công nghệ được chuyển giao và thương mại thực sự được mở rộng.

Quỳnh Vũ

Nguồn Đại Biểu Nhân Dân : https://daibieunhandan.vn/tong-thong-brazil-tham-an-do-lien-ket-chien-luoc-trong-trat-tu-dang-tai-dinh-hinh-10407397.html