Hệ thống phòng thủ tên lửa Patriot PAC-3 tại Tokyo (Nhật Bản). Ảnh: Kyodo/TTXVN
Hai cuộc xung đột diễn ra song song, với sự can dự trực tiếp và gián tiếp của Mỹ, đang phơi bày tình trạng đáng lo ngại về mức độ sẵn sàng chiến đấu của Lầu Năm Góc, khi kho dự trữ tên lửa suy giảm nhanh chóng. Trong bối cảnh đó, Washington buộc phải khởi động một chiến dịch khẩn cấp nhằm tăng tốc sản xuất các loại vũ khí chủ lực để bù đắp thiếu hụt.
Kho tên lửa suy giảm và kế hoạch tăng tốc
Theo tờ The EurAsian Times, Lầu Năm Góc ngày càng lo ngại rằng kho dự trữ hiện tại không đủ đáp ứng nếu xảy ra một cuộc xung đột cường độ cao. Đáng chú ý, chỉ riêng cuộc chiến kéo dài 40 ngày với Iran đã cho thấy rõ Mỹ thiếu hụt nghiêm trọng năng lực phòng thủ tên lửa.
Các chuyên gia phân tích nhận định học thuyết quân sự của Mỹ vẫn mang nặng tư duy thời Chiến tranh Lạnh, chưa phù hợp với thực tế chiến tranh hiện đại, nơi nhiều quốc gia sở hữu hàng trăm, thậm chí hàng nghìn thiết bị bay không người lái cùng tên lửa đạn đạo và tên lửa hành trình.
Trước tình hình này, Lầu Năm Góc đã yêu cầu các nhà cung cấp vũ khí tăng tốc sản xuất ở quy mô thời chiến, thậm chí gấp đôi hoặc gấp bốn công suất hiện tại trong thời gian ngắn.
Theo các tài liệu ngân sách năm tài khóa 2027, Hội đồng Tăng tốc Đạn dược (MAC) của Lầu Năm Góc đã xác định 14 hệ thống vũ khí quan trọng nhất cần ưu tiên, bao gồm 12 loại truyền thống và hai loại mới nổi.
Các vũ khí truyền thống này đóng vai trò nền tảng trong hoạt động quân sự của Mỹ, từ tên lửa phòng không, tên lửa không đối không đến các loại vũ khí tấn công chính xác tầm xa. Trong khi đó, hai hệ thống mới nổi phản ánh nỗ lực hiện đại hóa, tập trung vào vũ khí siêu vượt âm và các hệ thống tấn công tầm xa thế hệ mới.
Các khoản đầu tư này nhằm đảm bảo Mỹ có thể nhanh chóng bổ sung kho dự trữ, đáp ứng nhu cầu tác chiến trước mắt và dài hạn, đồng thời củng cố năng lực răn đe trong bối cảnh môi trường an ninh toàn cầu ngày càng phức tạp.
Hội đồng MAC được thành lập năm 2025 sau chiến sự Ukraine và các xung đột tại Trung Đông khiến kho vũ khí Mỹ bị tiêu hao đáng kể. Cuộc chiến kéo dài 40 ngày với Iran trong năm nay tiếp tục làm trầm trọng thêm tình trạng này.
Tên lửa phòng không là ưu tiên hàng đầu
Trong số các loại vũ khí, tên lửa đánh chặn phòng không được xác định là ưu tiên cấp bách nhất. Ngân sách dự kiến phân bổ khoảng 7 tỷ USD để mua sắm tên lửa Patriot PAC-3, trong đó riêng Lục quân Mỹ sẽ chi 6,1 tỷ USD để tăng số lượng lên hơn 1.400 quả.
Tuy nhiên, năng lực sản xuất hiện tại vẫn là điểm nghẽn lớn. Tập đoàn Lockheed Martin, nhà sản xuất Patriot, hiện chỉ có thể sản xuất hơn 600 tên lửa mỗi năm. Năm 2025, hãng đạt kỷ lục với 620 quả, tăng 20% so với năm trước.
Trong khi đó, cường độ sử dụng trong chiến tranh lại vượt xa năng lực bổ sung. Một tổ chức chính sách tại Washington cho biết hơn 800 tên lửa Patriot đã được sử dụng chỉ trong 5 ngày đầu của cuộc chiến với Iran, con số gần bằng tổng sản lượng cả năm.
Phân tích của Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) cho thấy Mỹ đã tiêu hao ít nhất 45% kho tên lửa tấn công chính xác, hơn một nửa số tên lửa THAAD và gần 50% kho tên lửa Patriot chỉ trong vài tuần giao tranh. Báo cáo cảnh báo rằng ngay cả trước cuộc chiến với Iran, kho dự trữ của Mỹ đã không đủ cho một cuộc đối đầu với đối thủ ngang tầm và tình trạng này hiện càng trở nên nghiêm trọng hơn.
Tăng mạnh chi tiêu và siết chặt nhà thầu
Để khắc phục, ngân sách năm tài khóa 2027 của Mỹ đề xuất chi tới 70,5 tỷ USD cho mua sắm tên lửa, tăng 188% so với năm trước. Khoản đầu tư này sẽ được triển khai trong nhiều năm thông qua các hợp đồng dài hạn nhằm đảm bảo ổn định sản xuất.
Chính quyền Mỹ cũng thay đổi cách tiếp cận với các nhà thầu quốc phòng. Theo kế hoạch, các công ty sẽ phải tự chi trả một phần chi phí đầu tư cơ sở sản xuất (CapEx) và chỉ thu hồi vốn khi đạt được sản lượng cam kết. Nếu không đáp ứng mục tiêu, họ sẽ phải đối mặt với các khoản phạt tài chính.
Giới chức Lầu Năm Góc nhấn mạnh đây là bước đi nhằm buộc các nhà thầu có trách nhiệm hơn trong việc mở rộng sản xuất, đồng thời đảm bảo Mỹ duy trì được năng lực quân sự trong dài hạn, trước những thách thức ngày càng gia tăng trên toàn cầu.
Bảo Hân/Báo Tin tức và Dân tộc