Tổng thống Mỹ Donald Trump công bố chương trình lá chắn phòng thủ tên lửa Golden Dome tại Nhà Trắng vào tháng 5/2025. Ảnh: EPA.
Một quan chức cấp cao của Lầu Năm Góc cho biết trước Quốc hội rằng Mỹ hiện “không có khả năng phòng thủ trước vũ khí siêu vượt âm hoặc tên lửa hành trình”, trong bối cảnh kế hoạch lá chắn tên lửa Golden Dome (Vòm Vàng) trị giá 185 tỷ USD của Tổng thống Mỹ vấp phải nhiều hoài nghi.
“Golden Dome sẽ củng cố năng lực răn đe bằng cách khiến đối thủ không thể đạt được mục tiêu thông qua cưỡng ép hoặc gây hấn,” ông Marc Berkowitz, Trợ lý Bộ trưởng Quốc phòng phụ trách chính sách phòng thủ tên lửa và răn đe, phát biểu tại một phiên điều trần Thượng viện hôm đầu tuần này.
Tổng thống Mỹ Donald Trump, nổi tiếng với việc thúc đẩy các chương trình quân sự quy mô lớn, đã đề xuất từ năm ngoái kế hoạch xây dựng hệ thống đánh chặn tên lửa đặt trong không gian và đưa vào vận hành trước khi kết thúc nhiệm kỳ thứ hai vào tháng 1/2029.
Kế hoạch này ban đầu được định giá 175 tỷ USD đến năm 2035, nhưng Lực lượng Không gian Mỹ đã nâng thêm 10 tỷ USD trong ước tính vào tháng trước.
“Hiện tại chúng ta không có hệ thống phòng thủ trước vũ khí siêu vượt âm hay tên lửa hành trình, kể cả các loại tiên tiến,” ông Berkowitz nói khi được hỏi về tính cấp bách của dự án gây tranh cãi này.
“Trung Quốc là đối thủ cạnh tranh chính của chúng ta. Chúng ta sẽ răn đe Trung Quốc từ vị thế sức mạnh thông qua phòng thủ ngăn chặn dọc chuỗi đảo thứ nhất,” ông nói thêm, trong khi các nhân chứng khác nhấn mạnh việc Trung Quốc và Nga đang nhanh chóng mở rộng kho tên lửa.
Trung Quốc năm ngoái đã cảnh báo rằng kế hoạch của Washington có thể làm gia tăng nguy cơ chạy đua vũ trang và biến không gian thành chiến trường, cho rằng Mỹ đang “ám ảnh với việc theo đuổi an ninh tuyệt đối”.
Quốc hội Mỹ hiện đang tổ chức một loạt phiên điều trần trong tháng này về đề xuất ngân sách quốc phòng kỷ lục 1.500 tỷ USD của Nhà Trắng – mức cao nhất trong lịch sử.
Tài liệu ngân sách năm tài khóa 2027 do Lầu Năm Góc công bố tuần trước cho thấy kế hoạch xin cấp 17,9 tỷ USD cho Golden Dome trong năm tài chính tới. Trong đó, 17,1 tỷ USD sẽ đến từ một gói điều chỉnh ngân sách thay vì quy trình phân bổ thông thường.
Bộ Quốc phòng cũng cho biết sẽ dành ra một khoản 750 tỷ USD cho các “ưu tiên của tổng thống” trong ngân sách quốc phòng, bao gồm Golden Dome, ưu thế máy bay không người lái, trí tuệ nhân tạo và củng cố nền tảng công nghiệp quốc phòng.
Các nhân chứng khác tại phiên điều trần của Ủy ban Quân vụ Thượng viện hôm 27/4 bao gồm Tướng Michael Guetlein của Lực lượng Không gian Mỹ – giám đốc dự án Golden Dome – và Trung tướng Heath Collins, người đứng đầu Cơ quan Phòng thủ Tên lửa.
Khi được hỏi về quy mô kho tên lửa, máy bay không người lái và các hệ thống tấn công khác của Trung Quốc – mối đe dọa chính mà Golden Dome nhằm đối phó – ông Collins cho biết: “Các con số này được xếp loại mật, nhưng dao động từ vài trăm đến hàng chục nghìn, tùy theo loại mối đe dọa.”
Ông Jules Hurst III, quyền kiểm soát viên của Lầu Năm Góc, cho biết Bộ Quốc phòng sẽ “mở rộng mạng lưới cảm biến và đầu tư vào các hệ thống đánh chặn thế hệ mới” vào năm 2027.
Khái niệm "Vòm vàng" của chính quyền Trump dự kiến sẽ xác định các vật thể bay tới, tính toán quỹ đạo của chúng và triển khai tên lửa đánh chặn để phá hủy chúng giữa không trung. Ảnh: Lockheed Martin.
Lực lượng Không gian Mỹ đã trao các hợp đồng trị giá tới 3,2 tỷ USD cho 12 nhà thầu – bao gồm SpaceX và Lockheed Martin – để phát triển các hệ thống đánh chặn trong không gian, theo các báo cáo truyền thông.
Đề xuất ngân sách hàng năm của tổng thống không phải là văn bản ràng buộc pháp lý mà chủ yếu thể hiện các ưu tiên chính sách. Con số cuối cùng sẽ do Quốc hội quyết định – cơ quan nắm quyền chi tiêu.
Theo quy định của Thượng viện Mỹ gồm 100 thành viên, một số dự luật chi tiêu có thể được thông qua chỉ với 50 phiếu theo cơ chế gọi là “hòa giải ngân sách”, trong khi các dự luật khác cần 60 phiếu.
Trong đề xuất ngân sách quân sự năm tài khóa 2027 của ông Trump, 1.150 tỷ USD chi tiêu tùy ý sẽ cần 60 phiếu để được thông qua, trong khi 350 tỷ USD còn lại có thể được phê duyệt bằng đa số đơn giản thông qua cơ chế hòa giải.
Nhiều nghị sĩ đã bày tỏ lo ngại về việc chính quyền Trump thường xuyên sử dụng cơ chế này để đảm bảo thêm nguồn tài trợ.
Tại phiên điều trần hôm thứ Hai, Thượng nghị sĩ độc lập Angus King một lần nữa bày tỏ quan ngại.
“Tôi rất lo lắng về tiền lệ mà điều này tạo ra,” ông nói.
Theo SCMP
Huyền Chi