Binh sĩ Lục quân Mỹ trên thực địa. Ảnh: US Army.
Kịch bản không kích diện rộng
Báo New York Times ngày 15/5 dẫn nguồn tin cho biết Tổng thống Mỹ Donald Trump đang cân nhắc kịch bản không kích khốc liệt hơn và triển khai đặc nhiệm đổ bộ nhằm tịch thu uranium tại các cơ sở hạt nhân của Iran.
Lực lượng Mỹ và Israel đang tích cực chuẩn bị cho khả năng tái khởi động các chiến dịch quân sự quy mô lớn nhằm vào Iran trong bối cảnh thỏa thuận ngừng bắn có nguy cơ đổ vỡ.
Dù các cố vấn quân sự đã hoàn thiện kế hoạch tác chiến, Tổng thống Mỹ Donald Trump hiện vẫn chưa đưa ra quyết định cuối cùng.
Các phương án chiến lược đang được cân nhắc bao gồm: Mở rộng chiến dịch ném bom dữ dội hơn trên diện rộng. Triển khai lực lượng đặc nhiệm đổ bộ đường bộ đột kích trực tiếp vào các cơ sở hạt nhân của Iran nhằm tịch thu toàn bộ số uranium đã được làm giàu.
Trước đó, kênh truyền hình NBC News tiết lộ Bộ Chiến tranh Mỹ (Lầu Năm Góc) đang xem xét đặt mật danh mới cho chiến dịch tái can thiệp quân sự này là chiến dịch Búa tạ" (Operation Sledgehammer), thay thế cho "Chiến dịch Cơn thịnh nộ sử thi" (Operation Epic Fury) vốn được phát động từ ngày 28/2 vừa qua.
Theo truyền hình nhà nước Iran, Tehran trước đó đã đưa ra các điều kiện tiên quyết để chấm dứt chiến sự, yêu cầu Mỹ phải bồi thường thiệt hại chiến tranh, dỡ bỏ hoàn toàn các lệnh trừng phạt và công nhận chủ quyền của Iran đối với eo biển chiến lược Hormuz.
Ông Trump bác bỏ các yêu cầu này và nhận định rằng lệnh ngừng bắn hiện “đang phải thở máy”.
Giới phân tích cho rằng việc Mỹ chấp nhận các điều kiện của Iran gần như là điều không tưởng. Việc dỡ bỏ trừng phạt cũng chỉ có thể được xem xét nếu Iran chấp nhận những nhượng bộ đáng kể trong chương trình hạt nhân.
Tình báo Mỹ: Năng lực tên lửa của Iran còn rất mạnh
Theo New York Times, Iran vẫn duy trì được phần lớn các bệ phóng tên lửa, kho vũ khí và cơ sở phóng tên lửa ngầm. Thực tế này trái ngược đáng kể với các tuyên bố trước đó của chính quyền ông Trump rằng quân đội Iran đã bị “đập tan”.
Mỹ có thể đã đánh giá thấp năng lực phục hồi của giới quân sự Tehran. Ảnh: New York Times.
Theo các báo cáo mật được đưa ra hồi đầu tháng này, Iran đã khôi phục 30/33 địa điểm phóng tên lửa dọc eo biển Hormuz. Chỉ có 3 địa điểm hoàn toàn không thể sử dụng.
Bên cạnh đó, Tehran hiện vẫn duy trì khoảng 70% số bệ phóng cơ động trên toàn quốc, đồng thời lưu kho phần lớn tên lửa so với thời điểm trước chiến sự.
Kho vũ khí này bao gồm tên lửa đạn đạo có khả năng tấn công các nước trong khu vực, cùng một lượng nhỏ tên lửa hành trình sử dụng cho các mục tiêu tầm gần trên bộ hoặc trên biển.
Tình báo quân sự Mỹ đánh giá Iran đã khôi phục khả năng tiếp cận khoảng 90% kho tên lửa và các căn cứ phóng ngầm trên cả nước.
Đánh giá tình báo cho rằng thực tế này là hệ quả từ sự lựa chọn chiến thuật của quân đội Mỹ. Khi tấn công các cơ sở kiên cố của Iran, Bộ Chiến tranh Mỹ chọn cách đánh sập lối vào thay vì phá hủy hoàn toàn cấu trúc bên trong cùng số tên lửa lưu trữ, nguyên nhân do nguồn bom xuyên boongke của Mỹ có hạn.
Những phát hiện trên đi ngược lại với các tuyên bố trong nhiều tháng qua của ông Trump và Bộ trưởng Bộ Chiến tranh Pete Hegseth rằng quân đội Iran “không còn là mối đe dọa”.
Khi được hỏi về các đánh giá tình báo này, Người phát ngôn Nhà Trắng Olivia Wales lặp lại quan điểm của ông Trump rằng quân đội Iran đã bị “nghiền nát”.
Bà Wales phát biểu: “Chính phủ Iran hiểu tình hình hiện nay không thể duy trì lâu dài. Bất kỳ ai đánh giá Iran đã tái thiết xong năng lực quân sự hoặc là bị hoang tưởng, hoặc là người phát ngôn cho Quân đội Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC)”.
Dù vậy, các đánh giá tình báo mới cho thấy ông Trump và đội ngũ quân sự có thể đã đánh giá quá cao mức độ thiệt hại gây ra cho năng lực tên lửa của Iran, đồng thời đánh giá thấp khả năng phục hồi của giới quân sự Tehran. Điều này đặt ra thế khó mà ông Trump phải đối mặt nếu lệnh ngừng bắn sụp đổ và giao tranh tái diễn.
Theo đánh giá của tình báo Mỹ, Tehran đã khôi phục quyền tiếp cận khoảng 90% kho tên lửa và căn cứ phóng tên lửa ngầm trên toàn quốc. Ảnh: New York Times.
Khủng hoảng tiêu hao đạn dược của Mỹ
Hiện tại, quân đội Mỹ đã tiêu hao một lượng lớn các loại đạn dược quan trọng, bao gồm tên lửa hành trình Tomahawk, tên lửa đánh chặn Patriot, cùng các loại tên lửa mặt đất Precision Strike và ATACMS.
Nếu ông Trump ra lệnh nối lại chiến sự, kho dự trữ chiến lược của Mỹ sẽ rơi vào tình trạng hao hụt sâu hơn.
Theo dữ liệu từ The New York Times, Mỹ đã sử dụng khoảng 1.100 tên lửa hành trình tàng hình tầm xa trong cuộc chiến với Iran, tương đương 50% kho dự trữ trước chiến sự.
Số lượng tên lửa Tomahawk đã phóng là hơn 1.000 quả, gấp 10 lần số lượng mua vào mỗi năm của quân đội. Ngoài ra, hơn 1.300 tên lửa đánh chặn Patriot đã được khai hỏa, tương đương với hơn hai năm sản xuất tính theo công suất của năm 2025.
Hoặc chúng tôi đạt được thỏa thuận, hoặc họ sẽ bị hủy diệt”, Tổng thống Trump phát biểu trước các phóng viên tại Nhà Trắng trước khi lên đường tới Trung Quốc hôm 12/5. Ảnh: New York Times.
Việc bổ sung các kho dự trữ này sẽ phải mất nhiều năm thay vì vài tháng. Tập đoàn Lockheed Martin hiện sản xuất khoảng 650 tên lửa đánh chặn Patriot mỗi năm và đã công bố kế hoạch tăng công suất lên 2.000 quả/năm. Tuy nhiên, giới chức quân sự cho biết việc mở rộng năng lực sản xuất trên thực tế gặp nhiều rào cản và khó đạt tốc độ như ông Trump kỳ vọng.
Ông Trump và các cố vấn từng nhiều lần phủ nhận việc kho đạn dược của Mỹ đã giảm xuống mức nguy hiểm. Trong các cuộc trao đổi kín, giới chức Bộ Chiến tranh Mỹ cũng đưa ra các bảo đảm tương tự với các đồng minh châu Âu - những nước đã chi hàng tỷ USD mua đạn dược của Mỹ cho Ukraine và lo ngại các đơn hàng bị chậm giao do Washington phải ưu tiên bù đắp kho dự trữ nội địa.
Ông Trump và các cố vấn từng nhiều lần phủ nhận việc kho đạn dược của Mỹ đã giảm xuống mức nguy hiểm.
Trong các cuộc trao đổi kín, giới chức Lầu Năm Góc cũng đưa ra các bảo đảm tương tự với các đồng minh châu Âu. Những nước này đã chi hàng tỷ USD mua đạn dược từ Mỹ cho Ukraine và lo ngại các đơn hàng có thể bị chậm giao, do quân đội Mỹ cần ưu tiên bổ sung kho dự trữ nội địa.
Trước đó, chiến sự tại Iran đã buộc Lầu Năm Góc phải khẩn cấp điều chuyển bom, tên lửa và nhiều loại khí tài khác từ các bộ chỉ huy tại châu Á và châu Âu sang Trung Đông. Động thái này khiến năng lực sẵn sàng chiến đấu của Mỹ tại các khu vực khác bị suy giảm, đồng thời buộc Washington phải tăng tốc sản xuất để bù đắp lượng vũ khí hao hụt.
Tuy nhiên, tại phiên điều trần ngày 12/5, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ Dan Caine khẳng định quân đội Mỹ vẫn duy trì đủ lượng đạn dược cho “những nhiệm vụ được giao vào lúc này”.
Trong bối cảnh hiện nay, Iran đang chứng tỏ khả năng chống chọi và năng lực phục hồi nhanh chóng nhờ nắm giữ hai đòn bẩy: Eo biển Hormuz và chương trình hạt nhân. Ngược lại, Mỹ đang phải đối mặt với những giới hạn của ngành công nghiệp quốc phòng khi năng lực sản xuất không theo kịp một cuộc chiến tranh cường độ cao. Mỹ cũng chưa đạt được mục tiêu vô hiệu hóa hoàn toàn năng lực tên lửa của Iran.
Lệnh ngừng bắn hiện đang phải "thở máy" và nguy cơ tái chiến đang ở mức cao. Nếu giao tranh tái bùng phát, mức độ khốc liệt sẽ còn cao hơn trước.
An Hòa