Nằm lại bên sông Mẹ Thu Bồn

2 giờ trướcBài gốc

Nằm lại ở thượng nguồn sông Mẹ Thu Bồn là nhà thơ - nhà báo Nguyễn Mỹ, phóng viên Báo Cờ Giải phóng Khu V. Nguyễn Mỹ đã để lại cho đời những câu thơ có "lửa" nhưng dạt dào tình yêu quê hương đất nước qua Trận Quán Cau (ký), Sắc cầu vồng (thơ) và Thơ Nguyễn Mỹ… Đặc biệt, bài thơ Cuộc chia ly màu đỏ của Nguyễn Mỹ được nhiều thế hệ độc giả biết đến.

Đoàn văn nghệ sĩ - báo chí chiến trường Khu 5 tưởng nhớ đồng đội, đồng nghiệp tại Nghĩa trang liệt sĩ Điện Bàn.

Nguyễn Mỹ hy sinh ngày 16-5-1971, tại khu vực đồi Dơn bên con suối Tăk Răng, xã Trà Dơn, huyện Nam Trà My, tỉnh Quảng Nam (nay là xã Trà Leng, TP Đà Nẵng). Nhà văn Nguyễn Bá Thâm kể, ngay sau khi vào chiến trường, ông có đến thăm nơi Nguyễn Mỹ hy sinh. Lúc ấy, "mộ" của nhà thơ chỉ là một đống đất đá dưới bóng rừng già. Nguyễn Mỹ nằm xuống nhưng đồng đội cũng không thể đắp cho ông ngôi mộ, vì kẻ thù hèn hạ cài mìn dưới xác ông, đồng đội ứa nước mắt đứng từ xa ném từng viên đá để đắp mộ.

Chiến tranh cuốn đi với những diễn biến dồn dập trên chiến trường, rồi thời gian mưa gió..., khi những đồng đội trở lại tìm thì ngôi mộ của ông đã bị trôi mất; nhiều lần tổ chức đi tìm nhưng không gặp. Đến năm 1993, anh em văn nghệ sĩ cùng đồng bào địa phương tổ chức khai quật khu vực đồi Dơn và phát hiện một số hiện vật như áo đi mưa, đôi dép cao su và chai dầu "Vạn Linh". Từ những hiện vật này, "di cốt" Nguyễn Mỹ được bốc và tổ chức đưa về tại Nghĩa trang liệt sĩ Trà My. Nguyễn Mỹ hy sinh nhưng chưa hề có cuộc chia ly, như trong thơ ông viết, và trên bia mộ bằng đá hoa cương lấy từ Ngũ Hành Sơn: "Đó là cuộc chia ly chói ngời sắc đỏ/ Tươi như cánh nhạn lai hồng...".

Theo dòng Thu Bồn xuôi về Xuyên Phú (nay là xã Duy Tân) là nơi hy sinh của nhà báo Võ Công Thu và nhà văn - nhà báo Chu Cẩm Phong.

Nhà báo Võ Công Thu quê ở Đại Lộc, là phóng viên Thông tấn xã Giải phóng. Ngày 22-5-1972, trong chuyến công tác tại xã Duy Tân, nhà báo Võ Công Thu hy sinh. Nhà văn - nhà báo, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Chu Cẩm Phong - tác giả của tác phẩm nổi tiếng "Nhật ký chiến tranh", quê ở phường Minh Hương, TP Hội An. Năm 1964, Chu Cẩm Phong tự nguyện viết đơn xin về Nam chiến đấu. Thời gian đầu ông làm phóng viên Thông tấn xã Việt Nam, sau đó chuyển sang làm phóng viên, biên tập viên tạp chí Văn nghệ Giải phóng Trung Trung Bộ. Chu Cẩm Phong bắt đầu viết các trang nhật ký "Nhật ký chiến tranh" từ ngày 11-7-1967 và kết thúc vào ngày 24-4-1971, bảy ngày trước khi ông hy sinh tại thôn Vinh Cường, xã Duy Tân (huyện Duy Xuyên) trong một cuộc chiến không cân sức với kẻ thù vào ngày 1-5-1971.

Tháng 4-2010, nhà văn - nhà báo Chu Cẩm Phong được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, trở thành nhà văn đầu tiên trong lịch sử của Hội Nhà văn Việt Nam được phong tặng danh hiệu này.

Cách không xa bia tưởng niệm nhà văn Chu Cẩm Phong về phía hữu ngạn Thu Bồn là nơi ngã xuống của nghệ sĩ múa Phương Thảo, người được Chu Cẩm Phong nhắc đến trong nhật ký, thuộc thôn Xuyên Thanh, xã Duy Châu (huyện Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam trước đây). Chị hy sinh đêm mồng 6-4-1967, khi đoàn công tác trúng pháo của địch.

Phương Thảo tên đầy đủ là Võ Thị Phương Thảo, sinh ngày 10-8-1943, quê thôn La Qua, gần thị trấn Vĩnh Ðiện - Ðiện Bàn. Thời niên thiếu, Phương Thảo vinh dự nhiều lần được gặp và có dịp quàng khăn đỏ lên vai Bác Hồ... Hài cốt của chị đã được đưa về Nghĩa trang liệt sĩ Điện Bàn, nhưng trong mối liên hệ tâm linh, ngôi mộ cũ nơi chị hy sinh vẫn giữ lại. Khi viếng mộ chị thường có những bó hoa trắng - phớt hồng mà khi còn sống Phương Thảo rất yêu thích…

Quê hương Gò Nổi - Điện Bàn là nơi thắm màu đào của các nhà báo Đỗ Nhung, nhà báo - nhà văn Trần Văn Anh, nhạc sĩ Văn Cận và nhiều diễn viên Đoàn Văn công Quảng Đà. Đỗ Nhung và Trần Văn Anh cùng quê ở Hòa Vang, TP Đà Nẵng. Đỗ Nhung làm phóng viên Báo Quảng Đà, hy sinh tại Gò Nổi vào tháng 7-1967. Trần Văn Anh hy sinh ngày 20-12-1968, trên đất Điện Quang.

Cũng hy sinh trên đất Điện Quang là nhạc sĩ Văn Cận (sinh năm 1928, tại Đà Nẵng), vào sáng 28-1-1968. Sáng ngày hy sinh, nhạc sĩ Văn Cận đang hướng dẫn các diễn viên luyện tập thì bất ngờ bị một loạt bom tọa độ từ máy bay Mỹ thả xuống. Văn Cận cùng 12 cán bộ, diễn viên Đoàn Văn công Quảng Đà hy sinh, mười lăm người khác bị thương.

Viếng mộ nhà văn Nguyễn Hồng tại Nghĩa trang liệt sĩ Điện Bàn.

Vùng đất Điện Bàn cũng là nơi nằm lại của nhà văn Nguyễn Hồng, công tác tại Ban Văn học, Cục Chính trị Quân khu 5; nhà báo - nhà thơ Nguyễn Trọng Định, phóng viên Báo Nhân dân…

Ở cuối dòng sông Mẹ Thu Bồn, tại thôn Thi Thại xã Duy Thành, huyện Duy Xuyên là nơi nhà văn - nhà báo Dương Thị Xuân Quý hy sinh và mãi mãi "nằm lại với đất lành Duy Xuyên". Đang là phóng viên xông xáo của Báo Phụ Nữ Việt Nam, đứa con gái đầu lòng mới 16 tháng tuổi, nhưng chị vẫn quyết tâm vào chiến trường miền Nam chiến đấu, là phóng viên tạp chí Văn Nghệ Giải Phóng Trung Trung Bộ. Tháng 12-1968, chị đi công tác xuống vùng khói lửa ác liệt đông Duy Xuyên để viết và đã anh dũng hy sinh.

Viếng hương nhà văn - nhà báo Dương Thị Xuân Quý.

Những nhà báo nằm lại trên đất Mẹ Quảng Nam còn có Phạm Hồ, quê ở Hương Sơn - Hà Tĩnh, hy sinh ngày 12-7-1969; Trịnh Đình Hy, quê Tam Kỳ, hy sinh năm 1971; Hoàng Kim Tùng- Phó Tổng biên tập Báo Quảng Đà, hy sinh năm 1972; Phạm Thị Đệ, quê Hà Tây, phóng viên Thông tấn xã Giải phóng Khu V, hy sinh tháng 4-1973; Phạm Thị Kim Anh, quê Thái Nguyên cùng công tác tại Thông tấn xã Giải phóng Khu V, hy sinh tháng 11-1973...

Mỗi lần về thăm chiến trường xưa xứ Quảng, văn nghệ sĩ - báo chí Khu V thời chống Mỹ đều tri ân đất mẹ Quảng Nam, tưởng niệm những đồng đội đã ngã xuống và "hâm nóng" những trang viết về đề tài chiến tranh cách mạng. Đại tá - nhà văn Nguyễn Bảo, nguyên phóng viên chiến trường Khu chia sẻ: "Thế hệ những nhà báo - văn nghệ sĩ chiến trường Khu V trong kháng chiến chống Mỹ đã đồng cam cộng khổ cùng quân và dân Khu V nói chung, xứ Quảng nói riêng, đã sống và viết ở những nơi ác liệt nhất. Những bài báo, phóng sự, bút ký, truyện, thơ... của họ có tính thời sự cao, phản ánh sinh động cuộc sống và chiến đấu nơi tuyến đầu khói lửa. Chính sự xông xáo và hy sinh quên mình ấy mà nhiều anh chị đã nằm lại khi tuổi đời còn khá trẻ. Những người cầm bút hôm nay phải tự hào và luôn phấn đấu để xứng đáng với những hy sinh to lớn ấy".

THẠCH HÀ

Nguồn CAĐN : https://cadn.com.vn/nam-lai-ben-song-me-thu-bon-post340838.html