Năm Ngọ nói chuyện võ Ngựa

5 giờ trướcBài gốc

Đại võ sư Tấn Vương - Chưởng môn phái Thiếu Lâm Tây Sơn biểu diễn thế: Tẩu Mã Dương Tiên (trong bài Ngọc Trản Quyền).

Trong Võ cổ truyền Việt Nam, có khá nhiều đòn thế mô phỏng hình ảnh loài Ngựa từ bộ pháp như mã tấn (thế đứng), hợp mã (bộ pháp) tới mã cước (cước pháp), rồi kiếm pháp, đao pháp... Điều đặc biệt do lối đánh của võ ngựa đòi hỏi kỹ thuật cao, nên chỉ có những cao thủ mới dám sử dụng những đòn thế võ ngựa.
Có thể hình dung về “bắt bông, bỏ bộ” trong giao đấu của võ Ta ngày xưa là tay múa quyền liên tục theo các đường vòng cung, vòng tròn, thuận và nghịch với chiều kim đồng hồ trong khi chân di chuyển theo ngựa trung bình, ngựa tứ bình còn thân thì tràn, lách, tránh né, hụp, lặn, hốt ngựa.
Bộ chân trong võ thuật thường gọi “bộ ngựa”, chủ yếu thể hiện hệ thống bộ pháp “túc bất ly địa” (tập tấn bàn chân không hở đất) và luôn dồn trọng tâm vào đôi chân, giữ tư thế thăng bằng, vững chắc, cứng rắn như “hòn đá tảng” để chịu được sức công phá mãnh liệt, liên hoàn của nhiều đối thủ, nhưng khi di chuyển thì lại uyển chuyển, nhanh nhẹn, linh hoạt.

Võ sư Đỗ Anh Tuấn - Môn phái Thiếu Lâm Tây Sơn biểu diễn bộ ngựa: Trung bình tấn.

Ngoài ra, còn có bộ “ngựa đôi”, “ngựa ba”, “ngựa liên hoàn”... là một dạng “bộ ngựa” dùng để di chuyển nhanh nhạy trên phạm vi rộng lớn, tiếp cận mục tiêu nhanh nhất và từ đó có thể hóa chuyển thành “ngựa ba”, “ngựa liên hoàn”, “ngựa bay” nhằm áp sát địch thủ ở khoảng cách xa hơn (thường sử dụng trong chiến đấu và thi đấu). Nó có thể dùng theo tư thế “ngựa Đinh Tấn” hay một số bộ ngựa liên hoàn khác.
Do vậy, để phá bộ ngựa vững chắc, các bậc danh võ sáng tác ra tuyệt chiêu “Hốt ngựa”. “Hốt ngựa” hay “bắt ngựa” là những từ mà giới võ nghệ thường dùng để chỉ đòn tấn công bằng cách dùng tay chộp bắt chân đối phương, nhấc bổng và hất (ném) cho đối phương bị ngã.

Võ sư Đỗ Anh Tuấn - Môn phái Thiếu Lâm Tây Sơn biểu diễn thế Hồi Mã cước.

Trong Võ Cổ truyền Việt Nam, “hốt ngựa” có một vị trí rất đặc biệt, đã một thời được khá nhiều võ sư ưa chuộng tập luyện và thi thố trên võ đài và cũng đã một thời hút được nhiều sự thán phục, tán thưởng của rất đông khán giả. Ở Quảng Nam vào thập niên 30, võ sư Hồ Cưu đã từng lẫy lừng tên tuổi với tuyệt chiêu “hốt ngựa” của mình. Người đấu với Hồ Cưu dù biết trước ông sẽ xuất chiêu “hốt ngựa” vẫn không thể nào tránh thoát đôi vòng tay “song câu” như hai cái móc sắt của ông. Nhiều lần bằng thiện nghệ tung đòn giả như thật và “nhập nội” chớp nhoáng gắn liền với kỹ thuật ra chiêu chính xác, chỉ trong chớp mắt ông đã ôm gọn đối phương đưa lên khỏi sàn đài và ném trước sự sửng sốt của những người thấy ông thi triển tuyệt chiêu “hốt ngựa” và sau đó tiếng reo hò, vỗ tay vang dội đầy thích thú của những người hâm mộ.
Ở Quảng Nam (cũ) trước đây, một số môn phái Hồ Công, Kỳ Sơn, Ngũ phụng sơn... hay sử dụng thế “hốt ngựa”. Các lối hốt này đều dựa trên nguyên tắc dùng đòn giả phối hợp với di chuyển bộ pháp nhập nội thình lình và lấn sâu làm cho đối phương không kịp thối lui phải ngửa tránh và rơi vào tư thế mất thăng bằng trước rồi ta mới “xuống ngựa” dùng tay hốt ngựa đối phương để ném. Như thế ta chỉ dùng sức ít mà hiệu quả cao.

Biểu diễn tuyệt chiêu “Hốt ngựa” của môn phái Hồ Công.

Về cước pháp, có các đòn thế “Lạc mã cước”, “Nghịch mã cước”, “Bạt mã cước” và Hồi mã cước”. Trong đó, “Hồi mã cước” được mệnh danh là tuyệt kỹ bởi khả năng lừa địch và sát thương cực lớn nhờ lực xoay của toàn bộ cơ thể. Ngay khi đối thủ áp sát vào tầm tấn công, võ sĩ sẽ xoay người đột ngột 180 độ (hoặc hơn) và tung đòn đá gót chân hoặc cạnh ngoài bàn chân với lực xoắn cực mạnh vào mục tiêu (thường là đầu, ngực hoặc bụng). Lực đá không chỉ đến từ cơ đùi mà chủ yếu đến từ lực xoắn của hông và lưng (lực ly tâm), tạo ra đòn đá có sức xuyên phá cực lớn.
Trong các bài quyền quy định của Võ cổ truyền Việt Nam, có các đòn thế võ Ngựa như: Tẩu Mã Dương Tiên (trong bài Ngọc Trản Quyền), Lạc Mã Bàn Phi Lai Cấp Thích (trong bài Siêu Xung Thiên), Phi Vân Chấp Mã Tấn Sát Ngưu (trong bài quyền Độc Lư Thương), Thoái Mã Thâu Công Phục Nhược Như (trong bài Hùng Kê Quyền), Trung Bình Mã Tấn Bất Thiên Di (Lão Mai Quyền)...

Phan Thanh Đà Hải

Nguồn CAĐN : https://cadn.com.vn/nam-ngo-noi-chuyen-vo-ngua-post337094.html