Nâng cao chất lượng công tác tham mưu chiến lược quân sự, quốc phòng trong tình hình mới

6 giờ trướcBài gốc

Nâng cao chất lượng dự báo chiến lược trong bối cảnh mới

Giai đoạn 2020-2025, tình hình thế giới, khu vực diễn biến nhanh, phức tạp, bất ổn, khó lường với nhiều khó khăn, thách thức. Các nước lớn tăng cường lôi kéo, tập hợp lực lượng, cạnh tranh, đối đầu quyết liệt trên nhiều lĩnh vực. Xung đột quân sự xảy ra ở nhiều nơi; vấn đề giải quyết tranh chấp biên giới của nhiều nước vượt qua giải pháp hòa bình.

Cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, trí tuệ nhân tạo (AI) làm xuất hiện hình thái chiến tranh, loại hình tác chiến, không gian chiến lược mới, sử dụng sức mạnh quân sự tuyệt đối, chuyển trạng thái từ hòa bình sang chiến tranh rất nhanh. Cùng với đó, các thách thức an ninh phi truyền thống, thiên tai, dịch bệnh xảy ra liên tiếp, gây hậu quả đặc biệt nặng nề.

Đại tướng Nguyễn Tân Cương kiểm tra khu vực trưng bày của Bộ Quốc phòng tại Triển lãm thành tựu đất nước "80 năm hành trình Độc lập - Tự do - Hạnh phúc", tháng 9-2025. Ảnh: TUẤN HUY

Trong khi đó, yêu cầu phát triển đất nước nhanh và bền vững, giữ vững ổn định chính trị-xã hội, hội nhập quốc tế sâu rộng đặt ra đòi hỏi cấp thiết phải củng cố quốc phòng, an ninh; xây dựng nền quốc phòng toàn dân, thế trận quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh nhân dân vững chắc; xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại, một số quân, binh chủng, lực lượng tiến thẳng lên hiện đại, tiến tới xây dựng Quân đội hiện đại theo Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ Quân đội lần thứ XII.

Trước bối cảnh tình hình đó, BTTM luôn chủ động đổi mới, nâng cao chất lượng công tác nghiên cứu, đánh giá, dự báo chiến lược; chủ động nắm vững tình hình thế giới, khu vực, trong nước, tình hình biên giới, nội địa, ngoại biên và trên không gian mạng, kịp thời báo cáo, đề xuất QUTƯ, Bộ Quốc phòng tham mưu với Đảng, Nhà nước các chủ trương, đối sách phù hợp, hiệu quả, không để bị động, bất ngờ. Đồng thời chỉ huy, chỉ đạo toàn quân thực hiện thắng lợi nhiệm vụ huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu (SSCĐ), xây dựng lực lượng; phối hợp với các ban, bộ, ngành Trung ương và các địa phương huy động sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị và toàn dân trong sự nghiệp củng cố quốc phòng, BVTQ.

Kết quả nổi bật của nhiệm kỳ 2020-2025 là BTTM đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo nâng cao chất lượng nghiên cứu, đánh giá, dự báo đúng tình hình, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao trong điều kiện môi trường an ninh biến động nhanh và đa chiều. Công tác nắm tình hình được triển khai theo hướng đồng bộ, liên thông giữa các cơ quan chiến lược; gắn kết chặt chẽ giữa phân tích xu thế toàn cầu với đặc điểm khu vực và tác động trực tiếp đến lợi ích quốc gia-dân tộc. Việc đánh giá tình hình đi sâu làm rõ bản chất, động lực, hệ quả và khả năng chuyển hóa, chú trọng dự báo “điểm gãy”, “điểm nóng”, nguy cơ lan truyền, tác động dây chuyền của các xung đột hiện hữu, cũng như sự thay đổi về phương thức tiến hành chiến tranh trong tương lai.

Trên cơ sở nắm chắc tình hình, công tác tham mưu chiến lược giúp QUTƯ, Bộ Quốc phòng báo cáo, đề xuất với Đảng, Nhà nước nhiều vấn đề quan trọng liên quan đến bảo vệ chủ quyền, lợi ích quốc gia-dân tộc; giữ vững môi trường hòa bình, ổn định; xử lý hiệu quả các tình huống nhạy cảm, phức tạp về quốc phòng, an ninh, không để bị động, bất ngờ về chiến lược; xây dựng kịch bản, phương án, tạo thế bố trí và cơ chế phối hợp giữa các lực lượng, sẵn sàng xử trí thắng lợi mọi tình huống.

Phát triển tư duy tham mưu thích ứng với chiến tranh hiện đại

Bám sát đường lối, quan điểm của Đảng về BVTQ trong tình hình mới, BTTM đã tham mưu phát triển tư duy chiến lược QS, QP theo hướng toàn diện, hiện đại với việc kết hợp chặt chẽ giữa nhiệm vụ trước mắt và lâu dài; giữa xây dựng lực lượng và xây dựng thế trận; giữa củng cố quốc phòng với giữ vững ổn định chính trị-xã hội, tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế-xã hội và hội nhập quốc tế. Trong nhiệm kỳ vừa qua, tư duy BVTQ từ sớm, từ xa được cụ thể hóa trong các nội dung tham mưu, đặc biệt là khả năng dự báo sớm, xử lý sớm, tạo thế chủ động chiến lược.

Cơ quan tham mưu chiến lược chú trọng nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn, bổ sung, phát triển nghệ thuật quân sự Việt Nam trong điều kiện mới. Việc nghiên cứu các cuộc xung đột quân sự, chiến tranh gần đây được tiến hành bài bản, hệ thống, nhằm rút ra bài học về tác chiến đa miền, tác chiến phi tiếp xúc, sử dụng vũ khí công nghệ cao, phương tiện không người lái, tác chiến điện tử, tác chiến không gian mạng... Trên cơ sở đó, các đề xuất tham mưu hướng tới tăng cường khả năng thích ứng, linh hoạt, hiệu quả trong mọi tình huống, đồng thời giữ vững bản chất và sức mạnh của chiến tranh nhân dân, thế trận quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh nhân dân, xây dựng “thế trận lòng dân” vững chắc, sẵn sàng đối phó thắng lợi với các hình thái chiến tranh hiện đại.

Trong cơ chế lãnh đạo, chỉ đạo chiến lược đối với sự nghiệp quốc phòng, BTTM thực hiện tốt vai trò tham mưu giúp QUTƯ, Bộ Quốc phòng báo cáo, đề xuất với Đảng, Nhà nước những chủ trương, đối sách quan trọng; đồng thời, tham mưu tổ chức thực hiện chặt chẽ, đồng bộ, thống nhất trong toàn quân và phối hợp chặt chẽ, hiệu quả với các lực lượng, địa phương. Chất lượng tham mưu thể hiện rõ ở tính hệ thống, tính dự báo, tính khả thi với lộ trình, nguồn lực và cơ chế phối hợp hiệu quả.

Đặc biệt, BTTM đã góp phần quan trọng trong việc cụ thể hóa các chủ trương lớn về xây dựng Quân đội “tinh, gọn, mạnh” và xây dựng Quân đội hiện đại; tham mưu sắp xếp tổ chức lực lượng theo hướng hợp lý, hiệu lực, hiệu quả, thích ứng với mô hình chính quyền địa phương hai cấp; bảo đảm sự cân đối giữa nhiệm vụ thường xuyên với nhiệm vụ đột xuất; giữa yêu cầu hiện đại hóa với khả năng bảo đảm nguồn lực; giữa tăng cường sức mạnh chiến đấu với yêu cầu tinh gọn về tổ chức, biên chế.

Đại tướng Nguyễn Tân Cương kiểm tra công tác huấn luyện tại Trung đoàn 165, Sư đoàn 312, Quân đoàn 12, tháng 10-2025. Ảnh: CHÍ HÒA

Công tác tham mưu chiến lược gắn kết chặt chẽ với nhiệm vụ xây dựng nền quốc phòng toàn dân vững mạnh, huy động sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị và toàn dân; củng cố phòng thủ quân khu, phòng thủ khu vực, tăng cường liên kết vùng và địa bàn chiến lược; tạo thế trận liên hoàn, vững chắc từ Trung ương đến cơ sở.

Tham mưu với QUTƯ, Bộ Quốc phòng chỉ đạo duy trì nghiêm chế độ SSCĐ; xây dựng, hoàn thiện hệ thống văn kiện tác chiến; tổ chức luyện tập, diễn tập thuần thục các phương án trong điều kiện chiến tranh hiện đại. Chỉ đạo các cơ quan, đơn vị phối hợp chặt chẽ với lực lượng chức năng giữ vững an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội trên địa bàn cả nước, giữ vững chủ quyền biên giới quốc gia, vùng trời, vùng biển, đảo của Tổ quốc.

Tham mưu xây dựng, chỉ huy, chỉ đạo triển khai hiệu quả các chiến lược quân sự, quốc phòng

Nhiệm kỳ 2020-2025, BTTM đã tham mưu xây dựng, rà soát, bổ sung, hoàn thiện nhiều chiến lược, đề án, dự án quan trọng về QS, QP; đồng thời góp phần thể chế hóa đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về QS, QP ngày càng đầy đủ, đồng bộ, thống nhất và tham mưu tiến hành theo hướng ưu tiên, có trọng tâm, trọng điểm; gắn xây dựng lực lượng với hiện đại hóa vũ khí, trang bị; phát triển công nghiệp quốc phòng lưỡng dụng, đề xuất cơ chế, huy động nguồn lực trong triển khai với tầm nhìn xa, góp phần tăng tính tự chủ, tự cường, nâng cao tiềm lực quốc phòng đất nước.

Quán triệt sâu sắc quan điểm chủ động phòng ngừa, sẵn sàng xử trí, không để bị động, bất ngờ nên công tác tổ chức lực lượng, nắm tình hình, triển khai phương án được thực hiện chặt chẽ. Cơ chế phối hợp giữa các cơ quan, lực lượng, địa phương tiếp tục được bổ sung hoàn thiện; năng lực xử trí tình huống được nâng cao. Bên cạnh nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ, công tác tham mưu chiến lược bảo đảm cho toàn quân chủ động ứng phó hiệu quả với các thách thức an ninh phi truyền thống, tham gia phòng, chống, khắc phục hậu quả thiên tai, cứu hộ, cứu nạn, làm tỏa sáng phẩm chất Bộ đội Cụ Hồ trong lòng nhân dân và bạn bè quốc tế.

Trong huấn luyện và SSCĐ, BTTM tập trung chỉ đạo đổi mới nội dung, chương trình, phương pháp theo hướng sát đối tượng, địa bàn, phương án tác chiến; coi trọng huấn luyện hiệp đồng, huấn luyện cơ động, huấn luyện trong điều kiện phức tạp; tăng cường luyện tập, diễn tập, kiểm tra theo tình huống trong điều kiện thời gian chuẩn bị ngắn... Chất lượng SSCĐ được nâng lên theo hướng vững chắc, thực chất; bảo đảm Quân đội luôn giữ thế chủ động, phát huy vai trò lực lượng nòng cốt bảo vệ vững chắc Tổ quốc trong mọi tình huống.

BTTM đã chủ động tham mưu, hướng dẫn, kiểm tra, chỉ đạo xây dựng lực lượng dự bị động viên hùng hậu, lực lượng dân quân tự vệ vững mạnh, rộng khắp, bảo đảm số lượng, chất lượng và cơ cấu hợp lý; gắn chặt với xây dựng khu vực phòng thủ, củng cố tiềm lực quốc phòng ở cơ sở. Qua đó, từng bước hình thành thế trận quốc phòng toàn dân liên hoàn, vững chắc, phát huy vai trò nòng cốt tại chỗ, sẵn sàng huy động nhanh, đồng bộ, hiệu quả sức mạnh tổng hợp của toàn dân, đáp ứng yêu cầu BVTQ từ sớm, từ xa.

Có thể khẳng định, công tác tham mưu chiến lược về QS, QP trong nhiệm kỳ 2020-2025 đã đóng góp trực tiếp vào việc giữ vững ổn định chính trị-xã hội, bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ, giữ vững môi trường hòa bình để phát triển đất nước; góp phần hiện thực hóa các mục tiêu lớn về củng cố quốc phòng, xây dựng Quân đội theo hướng “tinh, gọn, mạnh”, nâng cao chất lượng tổng hợp và sức mạnh chiến đấu. Những kết quả này là minh chứng sinh động, tiền đề vững chắc để xây dựng Quân đội hiện đại, hoàn thành thắng lợi hai nhiệm vụ chiến lược là xây dựng và BVTQ.

Không ngừng củng cố, nâng tầm tham mưu chiến lược trong tình hình mới

Bước vào thời kỳ mới, tình hình thế giới và khu vực tiếp tục diễn biến nhanh, phức tạp, khó lường; cạnh tranh chiến lược gia tăng; xung đột cục bộ, tranh chấp chủ quyền, nhất là trên biển, đảo tiềm ẩn nhiều yếu tố phức tạp. Hình thái tác chiến hiện đại chuyển mạnh theo hướng tác chiến đa môi trường, sử dụng vũ khí công nghệ cao, ứng dụng AI, đòi hỏi công tác tham mưu chiến lược về QS, QP phải được nâng cao toàn diện về chất lượng, tầm nhìn. Trên cơ sở quán triệt mục tiêu, phương hướng được xác định trong dự thảo Báo cáo chính trị trình Đại hội XIV của Đảng và Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ Quân đội lần thứ XII, công tác tham mưu chiến lược QS, QP cần tập trung thực hiện tốt một số nội dung chủ yếu sau:

Thứ nhất, công tác tham mưu chiến lược QS, QP phải quán triệt sâu sắc và thực hiện nghiêm nguyên tắc Đảng lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt đối với Quân đội; thường xuyên, trực tiếp là Bộ Chính trị, Ban Bí thư, QUTƯ; sự quản lý, điều hành thống nhất của Nhà nước và Bộ trưởng Bộ Quốc phòng. Việc tổ chức và thực hiện công tác tham mưu chiến lược phải gắn chặt với tinh thần “2 kiên định, 2 đẩy mạnh và 2 ngăn ngừa” mà đồng chí Tô Lâm, Tổng Bí thư, Bí thư QUTƯ đã nhấn mạnh tại Đại hội đại biểu Đảng bộ Quân đội lần thứ XII.

Hai là, tập trung nâng cao chất lượng nghiên cứu, nắm tình hình, phân tích, đánh giá, dự báo, coi đây là nhiệm vụ trung tâm, cốt lõi của công tác tham mưu chiến lược. Nắm tình hình phải toàn diện, có trọng điểm; phân tích, dự báo kịp thời, chính xác, có chiều sâu, trực tiếp phục vụ công tác hoạch định chủ trương, quyết sách của Đảng, Nhà nước, QUTƯ, Bộ Quốc phòng. Quy trình nghiên cứu cần khoa học, phát huy trí tuệ tập thể gắn với đề cao trách nhiệm cá nhân; tăng cường phản biện, kiểm chứng để nâng cao độ tin cậy của nhận định chiến lược. Trên cơ sở đó, chủ động xây dựng kịch bản, phương án theo từng cấp độ, linh hoạt điều chỉnh theo thực tiễn, giữ vững thế chủ động chiến lược, không để bị động, bất ngờ trong mọi tình huống.

Ba là, nâng cao chất lượng tham mưu chiến lược với QUTƯ, Bộ Quốc phòng, tham mưu với Đảng, Nhà nước bảo đảm kịp thời, đúng vấn đề, đúng thẩm quyền và khả thi. Các nội dung, lĩnh vực tham mưu phải bám sát yêu cầu xây dựng và BVTQ trong từng giai đoạn; gắn kết mục tiêu chiến lược với điều kiện thực tiễn xây dựng lực lượng, thế trận và tiềm lực quốc phòng. Tham mưu phải rõ vấn đề, rõ nội dung, rõ giải pháp, rõ lộ trình, rõ điều kiện bảo đảm; tránh tình trạng chung chung, hình thức. Tăng cường phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan trong và ngoài Quân đội, bảo đảm sự thống nhất cao trong nhận thức và hành động khi tổ chức thực hiện các chủ trương, quyết sách về QS, QP.

Bốn là, tập trung nâng cao chất lượng tham mưu xây dựng chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, đề án và hoàn thiện cơ chế, chính sách về QS, QP. Công tác tham mưu thể chế phải bảo đảm kịp thời, đúng quan điểm, đường lối của Đảng, chính sách và pháp luật Nhà nước; chú trọng tháo gỡ các điểm nghẽn về cơ chế, chính sách, quy trình, tạo hành lang pháp lý đồng bộ, thông suốt cho xây dựng Quân đội và củng cố quốc phòng. Trong tham mưu các chương trình, dự án cần quán triệt tinh thần “trọng tâm, trọng điểm”; gắn yêu cầu hiện đại hóa Quân đội với khả năng nguồn lực của đất nước; bảo đảm cân đối hài hòa giữa nâng cao sức mạnh tác chiến với xây dựng nền tảng lâu dài, bền vững.

Năm là, xây dựng cơ quan tham mưu chiến lược vững mạnh toàn diện, mẫu mực, tiêu biểu, ngang tầm với nhiệm vụ; chú trọng xây dựng, đào tạo, bồi dưỡng và phát huy đội ngũ cán bộ làm công tác tham mưu chiến lược, coi đây là nhân tố quyết định chất lượng, hiệu quả tham mưu trong giai đoạn mới. Đội ngũ cán bộ làm công tác tham mưu chiến lược phải có bản lĩnh chính trị vững vàng, tư duy chiến lược sắc bén, có năng lực tổng hợp, phân tích, dự báo và đề xuất chính sách; kịp thời nhận diện nguy cơ, thách thức, nắm chắc thời cơ, thuận lợi mới. Trên cơ sở đó, làm sáng tỏ các vấn đề chiến lược mới, nhất là tự chủ chiến lược, chiến tranh ủy nhiệm, thiết lập tuyến phòng thủ và vành đai an ninh, góp phần BVTQ từ sớm, từ xa, từ bên ngoài lãnh thổ.

Nguồn QĐND : https://www.qdnd.vn/quoc-phong-an-ninh/xay-dung-quan-doi/nang-cao-chat-luong-cong-tac-tham-muu-chien-luoc-quan-su-quoc-phong-trong-tinh-hinh-moi-1021570