Nâng cao chất lượng hoạt động của dân quân tự vệ, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới

3 giờ trướcBài gốc

Việc triển khai thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp là bước đổi mới lớn về tổ chức bộ máy, phương thức quản lý, điều hành ở cơ sở; đồng thời cũng đặt ra những yêu cầu mới đối với việc xây dựng, tổ chức và hoạt động của lực lượng dân quân tự vệ (DQTV)-LLVT quần chúng, nòng cốt trong thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, quân sự địa phương.

Quán triệt sâu sắc đường lối quốc phòng toàn dân, chiến tranh nhân dân của Đảng; bám sát thực tiễn tình hình nhiệm vụ, năm 2025, Cục DQTV đã chủ động tham mưu với Bộ Tổng Tham mưu, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, Chính phủ hướng dẫn chỉ đạo các bộ, ngành Trung ương và cấp ủy, chính quyền địa phương triển khai đồng bộ nhiều chủ trương, giải pháp nâng cao chất lượng toàn diện lực lượng DQTV, góp phần quan trọng giữ vững an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội, bảo vệ vững chắc Tổ quốc từ sớm, từ xa, ngay từ cơ sở.

Dân quân xã Vật Lại (TP Hà Nội) huấn luyện điều lệnh. Ảnh: HỮU THU

Thực tiễn hoạt động trong năm 2025 tiếp tục khẳng định vai trò đặc biệt quan trọng của lực lượng DQTV trong thực hiện nhiệm vụ sẵn sàng chiến đấu (SSCĐ), bảo đảm an ninh, an toàn các ngày lễ, tết, các sự kiện chính trị trọng đại và đối ngoại của đất nước; tham gia phòng, chống, khắc phục hậu quả thiên tai, dịch bệnh; vận động quần chúng nhân dân xây dựng cơ sở chính trị, xây dựng nông thôn mới; bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới, biển, đảo. Toàn quốc đã huy động hơn 4,47 triệu lượt DQTV phối hợp với các lực lượng trực SSCĐ, tuần tra, canh gác, bảo vệ an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội và các mục tiêu trọng điểm. Trong đó, hàng triệu lượt DQTV tham gia trực SSCĐ; hàng trăm nghìn lượt tham gia tuần tra biên giới, bảo vệ địa bàn; hàng trăm nghìn lượt tham gia phòng, chống, khắc phục hậu quả thiên tai, tìm kiếm cứu hộ, cứu nạn. Những con số đó không chỉ phản ánh quy mô, mà quan trọng hơn là chất lượng, hiệu quả hoạt động của lực lượng DQTV ngày càng được nâng lên, đáp ứng tốt yêu cầu nhiệm vụ trong điều kiện mới.

Trên các vùng biển, đảo trọng điểm, các hải đội dân quân thường trực tiếp tục phát huy vai trò, duy trì hoạt động thường xuyên, hiệu quả. Đã có hàng trăm lượt tàu, hàng nghìn lượt dân quân thường trực được huy động tham gia tuần tra, phối hợp đấu tranh chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo, không theo quy định (IUU), góp phần giữ vững chủ quyền, bảo đảm an ninh, trật tự trên các vùng biển của Tổ quốc.

Trong điều kiện thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, tổ chức bộ máy ở cơ sở có nhiều thay đổi, yêu cầu đặt ra đối với lực lượng DQTV không chỉ là “đủ số lượng”, mà quan trọng hơn là tinh, gọn, mạnh, hoạt động hiệu quả, thực sự là lực lượng tin cậy của cấp ủy, chính quyền và nhân dân địa phương.

Cục DQTV đã tập trung chỉ đạo xây dựng lực lượng DQTV theo hướng vững mạnh về chính trị, tư tưởng, tổ chức và cán bộ. Toàn quốc hiện có gần 1,4 triệu DQTV, trong đó tỷ lệ đảng viên trong DQTV hơn 26%, nhiều địa phương đạt tỷ lệ cao hơn. Hệ thống tổ chức đảng trong các đơn vị dân quân cấp xã tiếp tục được củng cố, kiện toàn; vai trò lãnh đạo trực tiếp, tuyệt đối của Đảng đối với lực lượng DQTV được giữ vững và tăng cường.

Công tác kiện toàn cơ quan quân sự cấp xã được triển khai quyết liệt, đồng bộ, phù hợp với yêu cầu sắp xếp đơn vị hành chính và tổ chức chính quyền địa phương hai cấp. Việc bổ nhiệm, đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ chỉ huy trưởng, phó chỉ huy trưởng, trợ lý quân sự cấp xã được đặc biệt coi trọng, từng bước chuẩn hóa về trình độ quân sự, chính trị, năng lực tham mưu và tổ chức thực hiện nhiệm vụ.

Song song với đó, công tác huấn luyện, giáo dục chính trị, pháp luật cho DQTV được đổi mới theo hướng thiết thực, hiệu quả, sát đối tượng, sát nhiệm vụ, sát địa bàn. Năm 2025, tỷ lệ huấn luyện cho DQTV đạt hơn 98%, chất lượng huấn luyện ngày càng được nâng cao, nhiều đơn vị đạt khá, giỏi. Việc huấn luyện cho các hải đội dân quân thường trực, huấn luyện chuyên sâu theo nhiệm vụ đặc thù tiếp tục được quan tâm, góp phần nâng cao khả năng SSCĐ, xử trí tình huống của lực lượng.

Thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp cũng đặt ra những yêu cầu mới về phương thức lãnh đạo, chỉ đạo, quản lý lực lượng DQTV. Trong đó, việc bảo đảm sự thống nhất, thông suốt trong chỉ huy, điều hành; phát huy vai trò tham mưu của cơ quan quân sự cấp xã trong điều kiện tổ chức bộ máy được sắp xếp lại là vấn đề có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Cục DQTV đã chủ động tham mưu sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến công tác DQTV, bảo đảm phù hợp với mô hình tổ chức mới. Việc hướng dẫn xây dựng kế hoạch SSCĐ, quyết tâm tác chiến phòng thủ cấp xã, tổ chức diễn tập tác chiến trong khu vực phòng thủ được triển khai đồng bộ, thống nhất, góp phần nâng cao năng lực lãnh đạo, chỉ đạo và khả năng phối hợp của các lực lượng ở cơ sở.

Thực tiễn cho thấy, ở những địa phương triển khai tốt việc kiện toàn ban CHQS cấp xã, phát huy vai trò của đội ngũ cán bộ quân sự cơ sở thì dù bộ máy chính quyền có thay đổi, nhiệm vụ quốc phòng, quân sự địa phương vẫn được bảo đảm liên tục, không bị gián đoạn, an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội được giữ vững.

Cùng với xây dựng lực lượng, công tác tuyên truyền, giáo dục quốc phòng và an ninh (GDQPAN) tiếp tục được xác định là một trụ cột quan trọng trong nâng cao chất lượng tổng hợp của DQTV. Việc kiện toàn hội đồng GDQPAN các cấp sau sáp nhập được triển khai kịp thời, đúng quy định; công tác bồi dưỡng kiến thức QPAN cho các đối tượng được tổ chức nền nếp, hiệu quả.

Hoạt động tuyên truyền về DQTV được đổi mới mạnh mẽ về nội dung, hình thức, tận dụng hiệu quả không gian mạng và các phương tiện truyền thông hiện đại. Các chương trình, chuyên mục, gameshow, trang mạng xã hội về DQTV đã góp phần lan tỏa hình ảnh đẹp của người chiến sĩ “sao vuông”, củng cố niềm tin của nhân dân đối với LLVT quần chúng, đồng thời chủ động đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.

Thời gian tới, tình hình thế giới, khu vực tiếp tục diễn biến nhanh chóng, phức tạp; các thách thức an ninh phi truyền thống, thiên tai, dịch bệnh, nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền biển, đảo, biên giới đặt ra yêu cầu ngày càng cao. Trong bối cảnh đó, việc nâng cao chất lượng toàn diện lực lượng DQTV mang tính chiến lược, lâu dài, đồng thời là nhiệm vụ cấp thiết trước mắt. Trước yêu cầu ngày càng cao của sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới, nhất là trong bối cảnh triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, Cục DQTV xác định tập trung lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện đồng bộ các nhiệm vụ trọng tâm, tạo chuyển biến vững chắc trong xây dựng lực lượng DQTV và công tác quốc phòng, quân sự địa phương.

Theo đó, Cục DQTV tham mưu tổ chức tổng kết toàn diện việc thi hành Luật Quốc phòng, Luật DQTV và Luật GDQPAN, bảo đảm chặt chẽ, đồng bộ ở 4 cấp: Cấp xã, cấp tỉnh, quân khu và ban, bộ, ngành Trung ương. Trên cơ sở đánh giá sát thực tiễn, kịp thời đề xuất hoàn thiện cơ chế, chính sách, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về quốc phòng, quân sự địa phương.

Tiếp tục tổ chức hội nghị tổng kết công tác quốc phòng ở các bộ, ngành Trung ương và địa phương năm 2025, triển khai nhiệm vụ năm 2026; chú trọng nâng cao chất lượng hoạt động công tác quốc phòng, duy trì nền nếp giao ban định kỳ với ban CHQS các bộ, ngành Trung ương; chỉ đạo rà soát, kiện toàn, bổ nhiệm, miễn nhiệm cán bộ ban CHQS các bộ, ngành đúng quy định.

Đẩy mạnh triển khai giai đoạn 2 Đề án xây dựng hải đội dân quân thường trực gắn với nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền biển, đảo trong tình hình mới; tổ chức thực hiện hiệu quả Quyết định của Thủ tướng Chính phủ về quy hoạch hệ thống trung tâm GDQPAN thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2045; triển khai Đề án xây dựng, nâng cao hiệu quả hoạt động của ban CHQS và lực lượng dân quân cấp xã ở khu vực biên giới, ven biển, hải đảo.

Tập trung kiện toàn tổ chức, biên chế lực lượng DQTV; sắp xếp, bố trí hợp lý đội ngũ chỉ huy trưởng, phó chỉ huy trưởng, trợ lý ban CHQS cấp xã; nâng cao hiệu quả hoạt động của lực lượng tự vệ trong các doanh nghiệp Quân đội, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong điều kiện tổ chức bộ máy chính quyền địa phương có nhiều thay đổi.

Chỉ đạo thực hiện tốt công tác tuyển sinh quân sự năm 2026; theo dõi, đôn đốc các trường quân sự quân khu đào tạo cán bộ chỉ huy trưởng ban CHQS cấp xã ngành quân sự cơ sở; phối hợp chặt chẽ trong quy hoạch, bố trí, sử dụng cán bộ sau đào tạo; tổ chức đào tạo cao cấp lý luận chính trị cho đội ngũ chỉ huy trưởng ban CHQS cấp xã; đồng thời phối hợp huấn luyện, hội thao, hội thi tàu tốt đối với các hải đội dân quân thường trực.

Duy trì nghiêm chế độ SSCĐ; phối hợp chặt chẽ với các lực lượng bảo vệ an ninh chính trị, giữ vững trật tự, an toàn xã hội; chỉ đạo tổ chức diễn tập tác chiến cấp xã trong khu vực phòng thủ; rà soát, điều chỉnh, hoàn chỉnh hệ thống văn kiện về DQTV theo Thông tư số 84/2025/TT-BQP; tiếp tục xây dựng mô hình điểm và củng cố, duy trì hiệu quả hoạt động của các chốt dân quân thường trực trên tuyến biên giới đất liền; nâng cao chất lượng bồi dưỡng kiến thức QPAN cho các đối tượng; đổi mới, nâng cao hiệu quả giảng dạy môn học GDQPAN trong nhà trường; hoàn thiện các quy định mẫu về phòng học, thao trường, biển bảng chính quy của các trung tâm GDQPAN; tham mưu cho Bộ Tổng Tham mưu, Bộ Quốc phòng trình Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định thành lập Hội đồng GDQPAN Trung ương và hội đồng GDQPAN quân khu, làm rõ chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của hội đồng GDQPAN các cấp theo quy định; cùng với việc thực hiện các nhiệm vụ chuyên môn, tiếp tục duy trì, nâng cao hiệu quả công tác tuyên truyền, phát huy vai trò các nền tảng truyền thông, mạng xã hội của lực lượng DQTV, góp phần lan tỏa hình ảnh người chiến sĩ “sao vuông”, củng cố niềm tin của nhân dân, bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng trong tình hình mới./.

Nguồn QĐND : https://www.qdnd.vn/quoc-phong-an-ninh/quoc-phong-toan-dan/nang-cao-chat-luong-hoat-dong-cua-dan-quan-tu-ve-dap-ung-yeu-cau-nhiem-vu-trong-tinh-hinh-moi-1022320