Hội nghị công tác ứng dụng, phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số trong giáo dục và đào tạo do Bộ Quốc phòng tổ chức ngày 12-5. Ảnh: Minh Quân
Xây dựng lộ trình 100% nhà giáo và cán bộ quản lý đạt chuẩn năng lực số
Những năm qua, các nhà trường Quân đội đã chủ động nhập cuộc công nghệ số với một lộ trình bài bản. Thành quả dễ nhận thấy nhất chính là sự thay đổi căn bản về hạ tầng kỹ thuật khi hiện nay, 100% máy chủ tại các cơ sở đào tạo đã được cài đặt các giải pháp an toàn thông tin, bảo mật dữ liệu ở mức độ cao. Hạ tầng mạng truyền số liệu quân sự đã được triển khai đến tận cấp ban, bộ môn và đại đội.
Không chỉ dừng lại ở hạ tầng, chuyển đổi số đã len lỏi vào từng trang giáo án. Thay vì những giờ học lý thuyết khô khan, học viên giờ đây được tiếp cận với các hệ thống thiết bị mô phỏng hiện đại. Đơn cử, trong đào tạo chỉ huy tham mưu hay diễn tập tác chiến, các phần mềm mô phỏng dựa trên trí tuệ nhân tạo (AI) cho phép học viên thực hành trong môi trường giả định sát thực tế chiến đấu mà không tốn kém đạn dược hay nhiên liệu, đồng thời tăng cường khả năng tư duy chiến thuật nhạy bén.
Vấn đề này càng được đẩy mạnh khi ngày 12-5 vừa qua, Hội nghị công tác ứng dụng, phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số trong giáo dục và đào tạo do Bộ Quốc phòng tổ chức đã một lần nữa khẳng định quyết tâm chính trị cao nhất của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng trong việc hiện đại hóa công tác giáo dục.
Dưới sự chủ trì của Thượng tướng Nguyễn Văn Hiền, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, hội nghị đã mở ra một tầm nhìn chiến lược về "Nhà trường thông minh", nơi mà mỗi giảng viên là một "giảng viên số" và mỗi học viên là một "học viên số".
Chia sẻ tại hội nghị, Thượng tướng Nguyễn Văn Hiền, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng cho rằng, với mục tiêu đưa toàn bộ hoạt động của nhà trường lên môi trường số, nên theo định hướng, các nhà trường sẽ xây dựng lộ trình để 100% nhà giáo và cán bộ quản lý đạt chuẩn năng lực số. Điều này đồng nghĩa với việc AI không chỉ là một môn học mà trở thành một công cụ hỗ trợ ra quyết định, quản trị nhà trường và cá nhân hóa lộ trình học tập cho từng học viên. Mô hình "Sư phạm thông minh" đang dần hình thành, nơi mà giảng viên là người định hướng, giúp học viên khai thác kho tàng tri thức số khổng lồ của Quân đội.
Chuyển đổi tư duy
Nằm trong dòng chảy chung, Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội đã thể hiện vai trò dẫn đầu trong công tác chỉ đạo, triển khai chuyển đổi số tại các đơn vị giáo dục trực thuộc. Đảng ủy, Bộ Tư lệnh Thủ đô xác định đây là khâu đột phá để nâng cao chất lượng lực lượng vũ trang Thủ đô, chỉ đạo Trường Quân sự Bộ Tư lệnh Thủ đô tập trung vào "chuyển đổi tư duy". Đơn vị đã cụ thể hóa các nghị quyết thành hướng dẫn "6 rõ", tạo điều kiện cho giảng viên đào tạo chuyên sâu và phối hợp xây dựng các phần mềm quản lý đặc thù, gắn chặt với địa bàn tác chiến đô thị.
Ban Giám hiệu Trường Quân sự Bộ Tư lệnh Thủ đô kiểm tra nội dung học tập lớp "Bình dân học vụ số". Ảnh: Minh Quân
Từ sự chỉ đạo quyết liệt của Bộ Tư lệnh Thủ đô, Trường Quân sự Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội đã cụ thể hóa mục tiêu bằng những hành động mang tính đột phá, biến công nghệ thành "vũ khí" sắc bén trong nâng cao chất lượng huấn luyện. Xác định đặc thù là nơi đào tạo lực lượng vũ trang cho một địa bàn chiến lược - trái tim của cả nước, nhà trường đã không chọn cách tiếp cận dàn trải mà tập trung vào các mắt xích yếu và thiếu để dồn lực đầu tư.
Tại đây, cuộc cách mạng chuyển đổi số bắt đầu từ những "giảng đường thông minh". Không còn cảnh giảng viên phải lệ thuộc hoàn toàn vào những mô hình học cụ cồng kềnh, thô sơ, nhà trường đã ứng dụng mạnh mẽ các thiết bị mô phỏng 3D trong giảng dạy kỹ thuật chiến đấu bộ binh và chiến thuật binh chủng hợp thành. Những bài giảng về sơ đồ tác chiến trên địa bàn đô thị phức tạp của Thủ đô nay được tái hiện sinh động qua các phần mềm đồ họa hiện đại, cho phép học viên tương tác trực tiếp, đưa ra các phương án xử lý tình huống giả định một cách linh hoạt. Điều này không chỉ giúp tiết kiệm thời gian mà còn kích thích sự sáng tạo, tư duy chiến thuật của học viên ngay từ trên bàn học.
Đặc biệt, công tác quản lý đào tạo tại Trường Quân sự Bộ Tư lệnh Thủ đô đã ghi nhận bước chuyển mình mạnh mẽ với hệ thống điều hành thông minh tập trung. Việc quản lý điểm số, hồ sơ học viên, lịch giảng dạy đến việc kiểm tra đánh giá chất lượng dạy học đều được thực hiện trên môi trường số. Hệ thống tin nhắn quân sự QiMe đã trở thành cầu nối thông tin thông suốt giữa Ban Giám hiệu, các khoa và học viên, đảm bảo mọi mệnh lệnh, kế hoạch được thực thi kịp thời theo tinh thần “6 rõ”. Việc số hóa ngân hàng câu hỏi thi và tổ chức thi trắc nghiệm trên máy tính đã loại bỏ hoàn toàn các yếu tố chủ quan, đảm bảo tính khách quan và thực chất trong đánh giá kết quả học tập.
Trường Quân sự Bộ Tư lệnh Thủ đô áp dụng công nghệ trong hội thi giáo viên dạy giỏi cấp trường năm 2025. Ảnh: Minh Quân
Đại tá Đỗ Hồng Thái, Hiệu trưởng Trường Quân sự Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội cho biết, dấu ấn đậm nét nhất trong thời gian qua chính là sự chuyển đổi về con người. Đảng ủy nhà trường đã triển khai quyết liệt lộ trình để 100% cán bộ, giảng viên đạt chuẩn năng lực số. Những lớp tập huấn về ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong tìm kiếm tài liệu và biên soạn giáo án điện tử được tổ chức thường xuyên. Nhiều giảng viên trẻ đã chủ động nghiên cứu, cho ra đời các sáng kiến cải tiến kỹ thuật, phần mềm hỗ trợ huấn luyện được Bộ Tư lệnh đánh giá cao.
Ví dụ tiêu biểu có thể thấy là các nhiệm vụ khoa học về xây dựng mô hình "lớp học không giấy tờ" và các phần mềm hỗ trợ chỉ huy ra quyết định dựa trên dữ liệu số đã bắt đầu được thử nghiệm. Những bước đi này không chỉ giúp Trường Quân sự Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội bắt kịp tiến trình của các học viện lớn trong toàn quân mà còn khẳng định vị thế của một trung tâm đào tạo quân sự hiện đại, xứng tầm với vai trò của lực lượng vũ trang Thủ đô trong kỷ nguyên số. Đây chính là minh chứng sống động nhất cho việc biến lý luận chuyển đổi số thành sức mạnh chiến đấu thực tế tại đơn vị cơ sở.
Theo Đại tá Lê Tất Thắng, Phó Tham mưu trưởng Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội, dù đã đạt được kết quả đáng khích lệ, nhưng chặng đường phía trước vẫn còn nhiều thách thức như việc bảo mật dữ liệu quân sự trong môi trường mạng phức tạp. Tuy nhiên, với quyết tâm hiện có, các học viện và trường Quân đội đang nỗ lực để công nghệ trở thành nền tảng xây dựng đội ngũ cán bộ "vừa hồng vừa chuyên", đáp ứng yêu cầu bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới. Chuyển đổi số không phải là việc của riêng ngành công nghệ, mà là cuộc cách mạng bắt đầu từ sự thay đổi trong cách dạy và cách học tại mỗi nhà trường.
Việt Tuấn